Cảnh sát dân sự bảo vệ mạng lưới nhà máy điện hạt nhân

• Hàng loạt nhà máy điện hạt nhân Mỹ bị tấn công mạng
• Tình trạng an ninh “mong manh dễ vỡ” tại các nhà máy điện hạt nhân

CNC được thành lập ngày 1-4-2005 để thay thế cho lực lượng trước đó là Cảnh sát Năng lượng hạt nhân (UKAEAC, thành lập năm 1955).

Huấn luyện căng thẳng

Một chiếc ô tô bị trượt dài vì phải phanh gấp. Liền sau đó, tài xế phóng vội xuống mặt đường nhựa rồi bước nhanh về phía một tòa nhà gần đó. “Bỏ thanh sắt xuống!” - một sĩ quan cảnh sát hét to khi người đàn ông mặc áo khoác rằn ri dùng thanh sắt cố tình đập vỡ một trong những ô cửa xe ô tô. Đối tượng không phải là mối đe dọa thực sự mà chỉ là huấn luyện viên đang thủ vai phần tử khủng bố!

Lúc này, bạn đang có mặt trong một doanh trại quân đội bỏ hoang ở hạt Surrey, miền nam nước  Anh, cùng với khoảng chục sĩ quan cảnh sát. Họ đang được huấn luyện cách canh gác và bảo vệ 14 nhà máy điện hạt nhân an ninh cực kỳ nghiêm ngặt của Anh. Đây là trung tâm huấn luyện hàng đầu được thiết kế đặc biệt cho lực lượng cảnh sát dân sự nhằm nâng cao khả năng phản ứng nhanh chống tội phạm và khủng bố hạt nhân. “Bỏ thanh sắt xuống!” - các sĩ quan lại la lớn. Trong chớp mắt, họ khống chế kẻ xâm phạm và dùng súng điện gây tê đối phương.

Sĩ quan CNC được trang bị vũ khí tấn công hạng nặng.

Buổi thực tập huấn luyện diễn ra như thật. Vài phút trôi qua khi các sĩ quan kiểm tra đối tượng theo đúng bài bản để đảm bảo không còn mối đe dọa nào nữa. Khóa đào tạo bắt buộc này không dành cho tân cảnh sát tập sự mà thực ra nhiều người trong số “học viên” là những sĩ quan cả nam và nữ dày dạn kinh nghiệm. Họ chính là lực lượng mang tên gọi khá đặc biệt: Cảnh sát Hạt nhân dân sự (CNC). Nhiệm vụ chính của CNC là bảo vệ mạng lưới nhà máy điện hạt nhân nước Anh trước các mối đe dọa khủng bố tiềm ẩn.

Kể từ 2005, mỗi nhà máy điện hạt nhân ở Anh đều được lực lượng vũ trang CNC bảo vệ nghiêm ngặt. Khóa huấn luyện nhằm mục đích chuẩn bị cho các tình huống có thể xảy ra buộc phải ngăn chặn những kẻ xâm nhập bất hợp pháp. Kịch bản tệ hại nhất mà CNC phải đối phó là cuộc tấn công thành công vào một nhà máy điện hạt nhân hay hậu quả của việc đánh cắp vật liệu hạt nhân. Một huấn luyện viên nổ hàng loạt phát súng AK-47 không đầu đạn.

Cách đó không xa, một nhóm nhỏ cảnh sát đang tuần tra phản ứng tức thì. Cuối cùng, đối tượng xâm nhập giơ hai tay lên không trung rồi ngã xuống giả định như đã trúng đạn, chết hay bị thương. Nhóm cảnh sát viên tiến đến kiểm tra hắn.

Buổi thực tập được giám sát rất sát sao. Công việc của các sĩ quan giảng dạy là đánh giá phản ứng của học viên cảnh sát trước tình huống bất ngờ.

Nhà máy điện hạt nhân Sizewell B ở hạt Suffolk, miền đông nước Anh.

Trên khắp thế giới, các nhà máy điện hạt nhân đều được bảo vệ cực kỳ cẩn thận. Ví dụ, người ta cho rằng vành đai bao quanh các nhà máy điện hạt nhân ở Mỹ luôn được bảo đảm an ninh ở mức cao nhất và việc tuần tra của lực lượng vũ trang cũng được tiến hành thường xuyên. Nhân viên an ninh thực thi nhiệm vụ tại những địa điểm này được tập bắn đạn thật nhiều hơn kể từ năm 2009 - theo Viện Năng lượng hạt nhân (NEI) ở Washington DC.

Tuy nhiên, mức độ an ninh tại các nhà máy điện hạt nhân trên thế giới cũng có thể thay đổi theo thời gian. Năm 2015, Pháp bắt đầu tăng cường bảo vệ các cơ sở hạt nhân nước này sau vụ tấn công Paris vào tháng 11 cùng năm. Sau vụ tấn công khủng bố nước Mỹ ngày 11-9-2001, Chính phủ Anh quyết định tăng cường an ninh tại các cơ sở hạt nhân nước này. Lực lượng UKAEAC thành lập năm 1955 nhưng không có trách nhiệm bảo vệ các nhà máy điện và được thay thế bởi CNC năm 2005.

Đặc nhiệm SEG của CNC hoạt động trên biển bảo vệ những chiếc tàu vận chuyển vật liệu hạt nhân.

Trước đó, các địa điểm hạt nhân phi quân sự chưa từng được bố trí lực lượng bảo vệ vũ trang. Có lẽ do đó mà thời gian gần đây, CNC - một lực lượng tương đối mới - đã phải đối mặt với một số sự dò xét. Ví dụ như trong vòng 5 năm qua, có đến 130 vụ vi phạm an ninh khá nghiêm trọng - bao gồm một khẩu súng bị mất trong quá trình huấn luyện và các chìa khóa mở cửa trong một nhà máy điện cũng bị mất. Ngay lập tức các nhà máy điện phải thay chìa khóa mới song cuối cùng những chìa khóa bị mất được tìm thấy.

Cảnh sát trưởng lãnh đạo CNC Mike Griffiths tuyên bố CNC đã cam kết “duy trì nền văn hóa an ninh” và một số thủ tục đã được thay đổi nhằm ngăn chặn những vụ việc tương tự xảy ra lần nữa.

Cảnh sát trưởng lãnh đạo CNC Mike Griffiths.

Nhiệm vụ quan trọng và trách nhiệm nặng nề

Thỉnh thoảng, trong khi tuần tra, các sĩ quan có thể bắt giữ người. Ví dụ như năm 2015 có 11 vụ bắt giữ, và sau đó 3 tội danh được ghi nhận theo đạo luật Khủng bố thông qua năm 2011. Mike Grifiths, làm việc trong trụ sở ở Hinkley Point, (Somerset), cho biết trước đây không lâu việc chấp thuận cho xây dựng nhà máy điện hạt nhân mới Hinkley Point C trong khu vực đã dẫn đến sự tranh cãi gay gắt. Do đó, việc bảo đảm an ninh cho nhà máy điện trong khi có các cuộc biểu tình gần đó (chống lại sự xây dựng các nhà máy điện hạt nhân mới) là một phần nhiệm vụ của CNC.

Một sĩ quan cảnh sát thừa nhận: “Họ chỉ muốn tiếng nói của họ được biết đến. Miễn là chúng tôi để cho người dân tự do bộc lộ ý kiến thì không có rắc rối gì”. Tuy nhiên, nhiều người ở Anh không biết rằng có những cảnh sát viên có vũ trang canh phòng cho các trạm điện hạt nhân liên tục hằng ngày, suốt cả năm.

Thực ra, cảnh sát vũ trang là điều không phổ biến ở Anh. Trong số khoảng 200.000 cảnh sát ở Anh và xứ Wales, chỉ có 10.500 người được đào tạo dùng súng. Nhưng vẫn có một số ngoại lệ tại những nơi khác ở Anh. Ví dụ, các cảnh sát của Bắc Ireland (PSNI) được cấp súng theo tiêu chuẩn. Vì lý do này, cảnh sát CNC nói đôi khi họ gặp người dân địa phương đặt câu hỏi tại sao cảnh sát có vũ trang hiện diện ở đây. Đây là điều mà các học viên cho biết là họ phải giải quyết qua cuộc trò chuyện mỗi khi có thể để giải thích vai trò của họ.

Sĩ quan CNC tuần tra quanh một cơ sở hạt nhân dân sự.

Lực lượng CNC được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng như là hộ tống những phương tiện vận chuyển vật liệu hạt nhân bên trong và cả bên ngoài lãnh thổ Anh. Sĩ quan CNC được trang bị súng máy khi bảo vệ những chiếc tàu vận chuyển vật liệu hạt nhân giữa biển khơi. Do tính đặc thù của sứ mạng, mỗi sĩ quan CNC đều luôn mang theo người thiết bị đo lượng bức xạ (xạ lượng kế).

Thành viên CNC được các công ty năng lượng điều hành cơ sở hạt nhân trả lương một phần và ngân sách hằng năm dành cho lực lượng gồm khoảng 100 triệu bảng Anh. Theo người phát ngôn cho CNC, một phần tài chính “rất nhỏ” đến từ tiền thuế của người dân.

Nhìn chung, trong vài năm gần đây, ngân sách dành cho CNC được điều chỉnh tăng mạnh trong khi các lực lượng cảnh sát khác bị cắt giảm -nguyên do là nước Anh đang đối mặt với mối đe dọa khủng bố cũng như gián điệp nhằm vào cơ sở hạ tầng hạt nhân nước này. Trong số những cơ sở hạt nhân dân sự được CNC bảo vệ là nhà máy điện hạt nhân Dounreay trên bờ biển phía bắc Scotland. Do đó, sĩ quan CNC phải giải thích với người dân địa phương về lý do mang vũ khí trên người.

Năm 2016, Đội Hộ tống Chiến lược (SEG) của CNC giúp bảo vệ một chiếc tàu vận chuyển vật liệu hạt nhân một cách an toàn trong hành trình dài trên biển. Thành viên SEG được huấn luyện đặc biệt và có kỹ năng sử dụng nhiều hệ thống vũ khí khác nhau. Hoạt động trên những vùng biển quốc tế là một phần nhiệm vụ của CNC.

Tháng 4-2017, mọi cơ sở hạt nhân dân sự ở Anh đặt trong tình trạng báo động cao sau khi có cảnh báo Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng và một số nhóm khủng bố khác mưu toan xâm nhập hệ thống mạng của những nơi này.

Yêu cầu khắt khe

Một sĩ quan vui vẻ tiết lộ: “Tôi nghĩ ở đây khá tốt và mọi người có tình bạn thân thiết với nhau. Người ngoài có lẽ không thực sự hiểu hết chúng tôi. Thực tế là cũng có rất nhiều người từ bỏ công việc bởi vì rõ ràng là bạn không thể làm nhiệm vụ như thế suốt đời”. Tất cả đều đồng ý rằng rèn luyện thường xuyên là một phần không thể thiếu để hoàn thành nhiệm vụ. Sĩ quan nói tiếp: “Chúng tôi có thể rèn luyện suốt ngày và mỗi ngày, nếu có thể”.

Việc rèn luyện thường xuyên đòi hỏi thể chất tốt và các sĩ quan phải đảm bảo mình có sức khỏe tốt. Ở các cơ sở đều có đội ngũ “chuyên gia thể hình” để hỗ trợ sức khỏe thành viên CNC, đồng thời giúp họ phục hồi sau mọi chấn thương cơ xương khi thực hiện nhiệm vụ. Đây là một phần trong số biện pháp mới nhằm giảm số lần nghỉ ốm của sĩ quan.

CNC không phải là lực lượng cảnh sát theo nghĩa thông thường - nghĩa là không chủ yếu tham gia vào điều tra tội phạm hoặc duy trì trật tự công cộng - và nằm dưới sự giám sát của Bộ Ngoại giao mà không chịu sự quản lý của Bộ Nội vụ. Liên đoàn Cảnh sát Hạt nhân dân sự (CNPF) lập luận rằng việc đòi hỏi các sĩ quan cảnh sát làm nhiệm vụ cần thể chất cao trong một thời gian rất dài là không hợp lý.

Buổi luyện tập vô hiệu hóa những đồ vật nghi ngờ chứa chất nổ.

Hiện nay, phần đông sĩ cảnh sát viên được đào tạo có độ tuổi trẻ hơn nhiều. Họ nhiệt tình và muốn tìm hiểu về các nhà máy điện hạt nhân mà họ bảo vệ. Các thành viên CNC đều nhấn mạnh rằng họ biết rõ mức độ trách nhiệm đã cam kết. Trong thế giới ngày nay, mọi cơ sở hạt nhân đòi hỏi mức độ bảo vệ cực kỳ cao nên họ cần phải chú ý đến các mối đe dọa nghiêm trọng.

Xuất thân của các thành viên CNC rất đa dạng - một số người từng phục vụ trong nhà tù. Do phải thường xuyên mang trên mình số thiết bị nặng gần 30kg cho nên nhiều sĩ quan CNC than phiền bị tổn thương vùng lưng cũng như cơ, xương. Lực lượng CNC hiện có hơn 1.250 sĩ quan vũ trang đầy đủ, thường xuyên tuần tra bảo vệ 14 nhà máy điện hạt nhân ở Anh.