Canh bạc kinh tế ở Bắc Cực

Hồi tháng 8-2019, các vệ tinh quét vòng Bắc Cực đã nhận thấy có một sự thay đổi đáng lưu ý: lớp băng hà đã sụt xuống để lộ ra những hòn đảo mà vốn dĩ trước đó là chúng nằm chìm dưới băng. Cuộc khủng hoảng khí hậu đã mở ra một vùng đất mới mà có thể được khai thác để thu lại nhiều lợi ích về kinh tế và cả chính trị.

Đóng tàu phá băng để... cho thuê

Cuối năm 2019, một đoàn thám hiểm của hải quân Nga đã phát hiện 5 hòn đảo mới, chúng nằm tọa lạc trong quần đảo Novaya Zemlya (thuộc Bắc Băng Dương, phía Bắc nước Nga) và Đất Franz Josef (một quần đảo ở cực Bắc nước Nga).

Theo Hiệp hội Địa lý Nga (RGS) thì từ giữa năm 2015 và năm 2018, đã có hơn 30 hòn đảo mới, các mũi đất và vịnh biển được phát hiện trong khu vực. Khám phá mới nhất bao gồm một hòn đảo với diện tích cỡ 54.500m2 (tương đương kích cỡ của hơn 7 sân bóng đá).

Bắc Cực là một khu vực kinh tế và chính trị quan trọng mang tầm vóc toàn cầu khi mà vùng biển nơi đây có thể thông thương với châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Khoảng 90% hoạt động thương mại quốc tế đều diễn ra trong lòng 3 châu lục này. Bắc Cực đang chứa trong lòng nó nhiều kho tài nguyên khoáng sản khổng lồ chưa được con người “thuần hóa”, bao gồm một lượng lớn dầu mỏ đang bị chôn vùi.

Và tác động của biến đổi khí hậu đã đổi thay diện mạo Bắc Cực. Lấy ví dụ như nhiệt độ ở Bắc Greenland đã hạ thấp kỷ lục vào tháng 6-2019: -23.2°C (thấp hơn 0,1°C vào cùng kỳ năm ngoái 2018). Vào tháng 9-2019, Liên Hiệp Quốc (UN) báo cáo rằng trong khoảng giữa thời gian 2015 và 2019, băng hà đã giảm với tốc độ nhanh nhất lịch sử. Khủng hoảng môi trường đã khiến các siêu cường nuôi ý đồ thâu tóm Bắc Cực nhằm đoạt lợi về cho mình.

Sự thay đổi địa lý đã gây ra những hệ quả toàn cầu. Hiện tại, mùa vận chuyển ở Bắc Cực tương đối ngắn và tình hình chỉ lạc quan hơn trong 2 tháng 9 và 10. Một báo cáo của Chính phủ Anh cho biết rằng biến đổi khí hậu có thể tăng gấp 3 chiều dài của mùa và khiến Bắc Cực hoàn toàn không đóng băng trong suốt mùa hè ở thời điểm năm 2035, cho phép tàu bè di chuyển thoải mái. Nếu mùa hè không có băng ở Bắc Cực thì vương quốc Anh có thể tiết kiệm từ 10 đến 12 ngày đi lại đến Đông Á.

Nga cũng không bỏ sót Bắc Cực khi quốc gia này đã tăng cường các lưu lượng tàu qua lại Bắc Hải; còn trong một bài phát biểu hồi năm 2018, Tổng thống Vladimir Putin đã tuyên bố rằng Nga muốn 80 triệu tấn hàng hóa phải được vận chuyển theo tuyến Bắc Hải vào thời điểm năm 2024.

Tháng 8-2018, Maersk - nhà điều hành và cung ứng tàu biển lớn nhất thế giới - đã phái chiếc tàu container đầu tiên theo tuyến Bắc Hải (Nga) với hải hành từ Vladivostok đến St Petersburg, chạy qua eo biển Bering ngang qua Bắc Cực (so với tuyến hải hành từ Trung Quốc đi xuyên qua kênh đào Suez) làm giảm tới 40% chặng đường. Nga cũng có thể điều hạm đội tàu phá băng lớn nhất và tiên tiến nhất đi qua các vùng biển hiểm trở của Bắc Cực. Nga đã nhìn thấy tiềm năng kinh doanh ở Bắc Cực.

Ông Sidharth Kaushal, một thành viên nghiên cứu tại Viện Các dịch vụ liên hiệp hoàng gia (RUSI) nhấn mạnh: “Nga đang hình dung họ sẽ thu bộn tiền khi cho các nước thuê lại hạm đội tàu phá băng của mình. Một trong các cựu bộ trưởng Nga, ông Dmitry Rogozin, đã so sánh hạm đội tàu phá băng với đoàn xe rơ-moóc cũ, nơi Nga có thể kiểm soát các đoàn xe có thu phí và ông khẳng định rằng hạm đội tàu phá băng Nga có thể đảm đương vai trò thương mại đó”.

Một tàu trong hạm đội tàu phá băng tiên tiến của Nga đang hoạt động ở Bắc Cực. Nga có tham vọng cho các nước thuê loại tàu này để kinh doanh. Ảnh: Pragati. NationalInterest.
Một tàu trong hạm đội tàu phá băng tiên tiến của Nga đang hoạt động ở Bắc Cực. Nga có tham vọng cho các nước thuê loại tàu này để kinh doanh. Ảnh: Pragati. NationalInterest.

“Quốc gia cận Bắc Cực”

Nhưng, ở đường chân trời, Nga còn vướng phải một đối thủ cạnh tranh khác: Trung Quốc. Năm 2013, Trung Quốc trở thành một quan sát viên của Hội đồng Bắc Cực (một diễn đàn liên chính phủ về những vấn đề mà các chính phủ và các cộng đồng bản địa ở Bắc Cực đang phải đối mặt. Các thành viên hiện tại của diễn đàn này là Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy, Nga và Mỹ). Năm 2018, Trung Quốc tuyên bố về cái gọi là “quốc gia cận Bắc Cực" và công bố giấy trắng Bắc Cực nhằm khám phá tiềm năng của “Con đường tơ lụa Bắc Cực”. 

Tiến vào Bắc Cực, hai siêu cường sẽ phải cạnh tranh hoặc đụng độ. Bà Cleo Paskal đến từ Sở Tài nguyên và Môi trường, Năng lượng thuộc Viện Các vấn đề quốc tế hoàng gia Anh (viết tắt Chatham House) phát biểu: “Sự lấn sân của Nga ở Bắc Cực sẽ đẩy Nga và Trung Quốc tiến sát hơn, đó là lý do giải thích tại sao Trung Quốc cũng chế tạo các tàu phá băng”.

Ông Sidharth Kaushal giải thích: “Mối quan hệ Nga-Trung ở Bắc Cực sẽ được hiểu theo 2 cách: 1) Trung Quốc sẽ tận dụng các tuyến Bắc Hải mới được phá dỡ bởi hạm đội tàu phá băng của Nga. 2) Khả năng Nga sẽ tính phí cao hơn cho dịch vụ này và có thể gây xích mích giữa 2 quốc gia.

Một câu hỏi mở: Trung Quốc sẽ đóng vai trò gì ở Bắc Cực? Ông Sidharth Kaushal nhận xét: “Hiện tại thì Hội đồng Bắc Cực đóng vai trò quản lý nơi này nhưng Trung Quốc đang muốn hình thành “quốc gia cận Bắc Cực” và điều này khiến Nga phật ý vì họ cũng có vai trò đặc biệt ở đó”. Ngoài ra, sự thay đổi địa lý cũng có ý nghĩa chiến lược đối với Nga khi mà quốc gia này đã mở thêm nhiều căn cứ khoa học và quân sự ở Bắc Cực.

Bà Cleo Paskal phân tích: “Việc tiếp cận Bắc Cực sẽ cho phép Nga đi thẳng ra Thái Bình Dương. Bây giờ các hạm đội của họ có thể đi xuyên qua eo biển Bering và tiến vào Thái Bình Dương. Chính bản thân Ấn Độ - Thái Bình Dương đang trở thành khu vực khao khát tài nguyên nhất và cũng là nơi bị tắc nghẽn nhất”.

Và khủng hoảng khí hậu ở Bắc Cực cũng mở ra nhiều cơ hội làm ăn. Một báo cáo của Chính phủ Anh tuyên bố rằng kinh tế ở Bắc Cực đã tăng tốc từ 4 lĩnh vực chính là tài nguyên khoáng sản, thủy sản, hậu cần và du lịch. Tổng các khoản đầu tư sẽ cán mốc 100 tỷ USD (76 tỷ bảng Anh) ở khu vực Bắc Cực trong hơn một thập niên tới. Băng tan sẽ để lộ ra những bãi cá và cả những tài nguyên nhiều thèm muốn như dầu hỏa và khí đốt.

Nguyễn Thanh Hải (Tổng hợp)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.