Canh bạc kinh tế ở Bắc Cực

Hồi tháng 8-2019, các vệ tinh quét vòng Bắc Cực đã nhận thấy có một sự thay đổi đáng lưu ý: lớp băng hà đã sụt xuống để lộ ra những hòn đảo mà vốn dĩ trước đó là chúng nằm chìm dưới băng. Cuộc khủng hoảng khí hậu đã mở ra một vùng đất mới mà có thể được khai thác để thu lại nhiều lợi ích về kinh tế và cả chính trị.

Đóng tàu phá băng để... cho thuê

Cuối năm 2019, một đoàn thám hiểm của hải quân Nga đã phát hiện 5 hòn đảo mới, chúng nằm tọa lạc trong quần đảo Novaya Zemlya (thuộc Bắc Băng Dương, phía Bắc nước Nga) và Đất Franz Josef (một quần đảo ở cực Bắc nước Nga).

Theo Hiệp hội Địa lý Nga (RGS) thì từ giữa năm 2015 và năm 2018, đã có hơn 30 hòn đảo mới, các mũi đất và vịnh biển được phát hiện trong khu vực. Khám phá mới nhất bao gồm một hòn đảo với diện tích cỡ 54.500m2 (tương đương kích cỡ của hơn 7 sân bóng đá).

Bắc Cực là một khu vực kinh tế và chính trị quan trọng mang tầm vóc toàn cầu khi mà vùng biển nơi đây có thể thông thương với châu Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Khoảng 90% hoạt động thương mại quốc tế đều diễn ra trong lòng 3 châu lục này. Bắc Cực đang chứa trong lòng nó nhiều kho tài nguyên khoáng sản khổng lồ chưa được con người “thuần hóa”, bao gồm một lượng lớn dầu mỏ đang bị chôn vùi.

Và tác động của biến đổi khí hậu đã đổi thay diện mạo Bắc Cực. Lấy ví dụ như nhiệt độ ở Bắc Greenland đã hạ thấp kỷ lục vào tháng 6-2019: -23.2°C (thấp hơn 0,1°C vào cùng kỳ năm ngoái 2018). Vào tháng 9-2019, Liên Hiệp Quốc (UN) báo cáo rằng trong khoảng giữa thời gian 2015 và 2019, băng hà đã giảm với tốc độ nhanh nhất lịch sử. Khủng hoảng môi trường đã khiến các siêu cường nuôi ý đồ thâu tóm Bắc Cực nhằm đoạt lợi về cho mình.

Sự thay đổi địa lý đã gây ra những hệ quả toàn cầu. Hiện tại, mùa vận chuyển ở Bắc Cực tương đối ngắn và tình hình chỉ lạc quan hơn trong 2 tháng 9 và 10. Một báo cáo của Chính phủ Anh cho biết rằng biến đổi khí hậu có thể tăng gấp 3 chiều dài của mùa và khiến Bắc Cực hoàn toàn không đóng băng trong suốt mùa hè ở thời điểm năm 2035, cho phép tàu bè di chuyển thoải mái. Nếu mùa hè không có băng ở Bắc Cực thì vương quốc Anh có thể tiết kiệm từ 10 đến 12 ngày đi lại đến Đông Á.

Nga cũng không bỏ sót Bắc Cực khi quốc gia này đã tăng cường các lưu lượng tàu qua lại Bắc Hải; còn trong một bài phát biểu hồi năm 2018, Tổng thống Vladimir Putin đã tuyên bố rằng Nga muốn 80 triệu tấn hàng hóa phải được vận chuyển theo tuyến Bắc Hải vào thời điểm năm 2024.

Tháng 8-2018, Maersk - nhà điều hành và cung ứng tàu biển lớn nhất thế giới - đã phái chiếc tàu container đầu tiên theo tuyến Bắc Hải (Nga) với hải hành từ Vladivostok đến St Petersburg, chạy qua eo biển Bering ngang qua Bắc Cực (so với tuyến hải hành từ Trung Quốc đi xuyên qua kênh đào Suez) làm giảm tới 40% chặng đường. Nga cũng có thể điều hạm đội tàu phá băng lớn nhất và tiên tiến nhất đi qua các vùng biển hiểm trở của Bắc Cực. Nga đã nhìn thấy tiềm năng kinh doanh ở Bắc Cực.

Ông Sidharth Kaushal, một thành viên nghiên cứu tại Viện Các dịch vụ liên hiệp hoàng gia (RUSI) nhấn mạnh: “Nga đang hình dung họ sẽ thu bộn tiền khi cho các nước thuê lại hạm đội tàu phá băng của mình. Một trong các cựu bộ trưởng Nga, ông Dmitry Rogozin, đã so sánh hạm đội tàu phá băng với đoàn xe rơ-moóc cũ, nơi Nga có thể kiểm soát các đoàn xe có thu phí và ông khẳng định rằng hạm đội tàu phá băng Nga có thể đảm đương vai trò thương mại đó”.

Một tàu trong hạm đội tàu phá băng tiên tiến của Nga đang hoạt động ở Bắc Cực. Nga có tham vọng cho các nước thuê loại tàu này để kinh doanh. Ảnh: Pragati. NationalInterest.
Một tàu trong hạm đội tàu phá băng tiên tiến của Nga đang hoạt động ở Bắc Cực. Nga có tham vọng cho các nước thuê loại tàu này để kinh doanh. Ảnh: Pragati. NationalInterest.

“Quốc gia cận Bắc Cực”

Nhưng, ở đường chân trời, Nga còn vướng phải một đối thủ cạnh tranh khác: Trung Quốc. Năm 2013, Trung Quốc trở thành một quan sát viên của Hội đồng Bắc Cực (một diễn đàn liên chính phủ về những vấn đề mà các chính phủ và các cộng đồng bản địa ở Bắc Cực đang phải đối mặt. Các thành viên hiện tại của diễn đàn này là Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Iceland, Na Uy, Nga và Mỹ). Năm 2018, Trung Quốc tuyên bố về cái gọi là “quốc gia cận Bắc Cực" và công bố giấy trắng Bắc Cực nhằm khám phá tiềm năng của “Con đường tơ lụa Bắc Cực”. 

Tiến vào Bắc Cực, hai siêu cường sẽ phải cạnh tranh hoặc đụng độ. Bà Cleo Paskal đến từ Sở Tài nguyên và Môi trường, Năng lượng thuộc Viện Các vấn đề quốc tế hoàng gia Anh (viết tắt Chatham House) phát biểu: “Sự lấn sân của Nga ở Bắc Cực sẽ đẩy Nga và Trung Quốc tiến sát hơn, đó là lý do giải thích tại sao Trung Quốc cũng chế tạo các tàu phá băng”.

Ông Sidharth Kaushal giải thích: “Mối quan hệ Nga-Trung ở Bắc Cực sẽ được hiểu theo 2 cách: 1) Trung Quốc sẽ tận dụng các tuyến Bắc Hải mới được phá dỡ bởi hạm đội tàu phá băng của Nga. 2) Khả năng Nga sẽ tính phí cao hơn cho dịch vụ này và có thể gây xích mích giữa 2 quốc gia.

Một câu hỏi mở: Trung Quốc sẽ đóng vai trò gì ở Bắc Cực? Ông Sidharth Kaushal nhận xét: “Hiện tại thì Hội đồng Bắc Cực đóng vai trò quản lý nơi này nhưng Trung Quốc đang muốn hình thành “quốc gia cận Bắc Cực” và điều này khiến Nga phật ý vì họ cũng có vai trò đặc biệt ở đó”. Ngoài ra, sự thay đổi địa lý cũng có ý nghĩa chiến lược đối với Nga khi mà quốc gia này đã mở thêm nhiều căn cứ khoa học và quân sự ở Bắc Cực.

Bà Cleo Paskal phân tích: “Việc tiếp cận Bắc Cực sẽ cho phép Nga đi thẳng ra Thái Bình Dương. Bây giờ các hạm đội của họ có thể đi xuyên qua eo biển Bering và tiến vào Thái Bình Dương. Chính bản thân Ấn Độ - Thái Bình Dương đang trở thành khu vực khao khát tài nguyên nhất và cũng là nơi bị tắc nghẽn nhất”.

Và khủng hoảng khí hậu ở Bắc Cực cũng mở ra nhiều cơ hội làm ăn. Một báo cáo của Chính phủ Anh tuyên bố rằng kinh tế ở Bắc Cực đã tăng tốc từ 4 lĩnh vực chính là tài nguyên khoáng sản, thủy sản, hậu cần và du lịch. Tổng các khoản đầu tư sẽ cán mốc 100 tỷ USD (76 tỷ bảng Anh) ở khu vực Bắc Cực trong hơn một thập niên tới. Băng tan sẽ để lộ ra những bãi cá và cả những tài nguyên nhiều thèm muốn như dầu hỏa và khí đốt.

Nguyễn Thanh Hải (Tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.