Biết người tài và dùng được người tài

Sự chi chí đại, mạc như tri nhân, mạc như tri kỷ (mọi việc cho là to lớn, cũng không bằng biết người và biết mình).

Muốn dùng được người tài,

Chủ quân cần tâm, tầm cùng lòng ái mộ,

Quý trọng, tin kẻ sĩ đến cùng.

Khoảng một nghìn năm trước Công nguyên, vua cuối cùng nhà Thương (còn gọi là Ân) là Trụ hoang dâm, bạo ngược, sủng ái nàng Đát Kỷ, xây ao đổ rượu vào để cùng mỹ nhân và người hầu tắm (gọi là ao rượu); trên cây cối cạnh ao treo đầy thịt rừng để tắm xong nướng thịt, nấu thịt ăn uống (gọi là rừng thịt). Ông ta còn đàn áp, bóc lột dân thậm tệ, ai chống đối thì nung đỏ các cột đồng rồi buộc phạm nhân cho bỏng cháy (bào lạc).

Minh họa tích “Tây Bá Hầu gặp Khương Tử Nha”.

Minh họa tích “Tây Bá Hầu gặp Khương Tử Nha”.

Lúc bấy giờ, bộ tộc Chu đứng đầu là Văn Vương Cơ Xương chuẩn bị lực lượng để đánh đổ triều Thương. Một hôm, Văn Vương ngồi xe ngựa dẫn binh lính đi săn ở bờ Bắc sông Vị Thủy, ông thấy một cụ già gần 70 tuổi (có sách chép là hơn 70, thậm chí hơn cả 80 tuổi) đang ngồi câu cá, cả đoàn tiền hô hậu ủng đến gần mà ông già vẫn làm như không biết, cứ yên lặng ngồi câu.

Ông già đó chính là Khương Thượng hay Khương Tử Nha (1156- 1017 TCN), sau này còn gọi là Lã Vọng (Lã là vùng đất phong của tổ tiên, Vọng là ngóng chờ được dùng). Ông có thời gian ngắn làm quan cho vua Trụ nhưng vua vô đạo, hung bạo, vô luân nên bỏ nhà Thương đi du thuyết các nước chư hầu, trổ tài ngoại giao khắp nơi nhưng không thành công. Cuối cùng, ông sang phò tá Tây bá hầu Cơ Xương (sau xưng là Chu Văn Vương lập nên nhà Chu)

Mâm ngũ quả ngày Tết. Ảnh: Đặng Giang.
Mâm ngũ quả ngày Tết. Ảnh: Đặng Giang.

Khương Thượng là người học rộng, am hiểu binh pháp, biết rằng đại cục sẽ do Văn Vương và bộ tộc Chu làm chủ, ông cũng hiểu rõ rằng người như ông chỉ có thể phát huy tài năng nếu gặp Văn Vương. Hôm gặp nhau tại Bắc sông Vị, thấy sự lạ, Văn Vương ra hiệu tả hữu lùi lại, còn ông tiến lại gần. Quan sát nhanh, Văn Vương thấy ông già câu cá tuy ăn mặc giản dị nhưng sạch sẽ, tóc búi cao để lộ trán rộng; tai to dài, dái tai chúc và to, gò má cao rộng, nhân trung sâu, địa các rất nở; cằm lớn nhiều râu; bàn tay nổi gân nhưng hồng hào. Văn Vương đằng hắng bắt chuyện thấy đối đáp sắc bén, sâu xa, mẫn tiệp, hai người rất tương hợp. Trong khi trò chuyện, Văn Vương càng nhận biết Khương Thượng (tự là Tử Nha) có tướng mạo hơn người. Đó là tướng:

“Anh mâu ánh ánh hề chế điện/ Hào khí hề thổ hồng”

(ánh mắt sáng như điện/ hào khí như cầu vồng).

Văn Vương là người am hiểu tướng số (được cho là người phát minh ra bộ Kinh Dịch nổi tiếng ở phương Đông và cả ở phương Tây), biết phân biệt nếu người chỉ có “quang mục” thôi thì thông minh nhanh nhẹn nhưng không có đảm lực, dễ ngả theo học lỏm, theo đuôi; còn ở Khương Thượng, có “anh mâu” nghĩa là mắt vừa đen, sáng phóng thần quang lại có hào khí, thể hiện thần thái mạnh, khí tiết trong sạch, chí lớn. Người có tướng “anh mâu” đa số thân hình dài nhưng vuông vức, da thịt kiên thực (chắc khỏe) như cây tùng, cây bách. 

Họ có tính công minh, thẳng thắn, chân tình đối với mọi người bất phân phú quý, bần tiện, tân tri cựu vũ, ai cũng như ai. Cư xử của họ đầy tình cảm nghĩa khí mà không bị mê hoặc bởi nịnh nọt. Định làm gì thì kiên trì, can đảm đem hết sức thực hiện, luôn giữ lời hứa. Văn Vương bèn mời ông theo về và phong làm quốc sư. Sau khi Văn Vương mất, Võ Vương Cơ Phát lên ngôi tôn ông làm sư thượng phụ. Ông giúp Võ Vương diệt vua Trụ thu thiên hạ về một mối, được phong làm vua ở đất Tề.

Sử sách cho rằng Khương Thượng để lại bộ “Lục thao” nổi tiếng về phép trị nước, đánh trận. 

Lê Thanh Bình

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.