Báu vật của tình chồng nghĩa vợ nơi núi rừng

Thuở cụ H’lang còn con gái, như bao sơn nữ thời bấy giờ, trước khi được tổ chức lễ cưới với cụ ông A Đơn, cụ đã nhận từ cụ ông chiếc vòng tay cầu hôn này. Từ đó đến nay đã qua bao dâu bể thời cuộc nhưng cụ vẫn gìn giữ linh vật được xem là biểu tượng tình yêu nơi núi cao rừng thẳm.

Nằm bên dòng sông Đắk Bla hùng vĩ, làng Kon Klor 2  thuộc xã ĐắkRơWa (Kon Tum) được dân lữ hành ví như tiểu thiên đường. Bên dòng Đắk Bla sáng tinh khôi nước trong vắt, dòng chảy lặng lờ, cụ H’lang, ngoài 70 mùa rẫy (tuổi) kể về chiếc vòng đeo tay gắn bó với cụ như hình với bóng.

Ngày trước, thuở cụ còn con gái, như bao sơn nữ thời bấy giờ, trước khi được tổ chức lễ cưới với cụ ông A Đơn (đã mất), cụ đã nhận từ cụ ông chiếc vòng tay cầu hôn này. Từ đó đến nay đã qua bao dâu bể thời cuộc nhưng cụ vẫn gìn giữ linh vật được xem là biểu tượng tình yêu nơi núi cao rừng thẳm.

Cụ H’lang tâm sự tuy sống ở vùng Bahnar nhưng cụ nguyên gốc là người Jrai ở huyện Chư Pảh (Gia Lai), cụ lấy chồng từ năm 16 tuổi. Từ đó đến nay đã hơn nửa thế kỷ trôi qua nhưng cụ vẫn nhớ như in đám cưới ngày nào. Trong ký ức của cụ, đám cưới ngày trước thuần khiết đến vô ngần. Cụ nói vì người Jrai theo tục mẫu hệ nên phần đông lễ cưới bao giờ cũng được tổ chức tại nhà gái. Tùy vùng, tùy làng, tùy nhóm người Jrai mà nghi thức tổ chức hôn lễ có khác nhau, nhưng phải cơ bản trải qua các lễ cưới xin, lễ rước rể, lễ đổi vòng… Lễ nào cũng vậy, nếu không  mổ trâu thì mổ heo, mổ dê. Và rượu cần thì không thể thiếu.

Các bà các chị cùng những cô gái bản xứ khoe sắc với những vòng tay tình yêu.

Các bà các chị cùng những cô gái bản xứ khoe sắc với những vòng tay tình yêu.

Chị H’lia ở làng Duch 1 xã Ia Kreng, 40 tuổi, cho biết chị lấy chồng năm 18 tuổi, theo lẽ chiếc vòng đeo tay bằng bạc của chị được 22 năm tuổi đời, nhưng chị quả quyết cái vòng tay của mình “tuổi nhiều lắm, có khi trăm năm”. Đây quả là sự lạ!

- Vì sao nó nhiều tuổi như vậy chị H’lia?

- Vì khi mẹ của chồng mất, bà không muốn chôn cái vòng quý theo tục chia của cho người chết nên trao lại cho chồng mình. Bà mất năm bà ngoài 70 tuổi, bà đeo nó từ lúc mới lấy chồng, rồi chồng mình tặng cho mình, mình đeo nhiều năm rồi, nên cái vòng nhiều tuổi lắm!

Như nhiều tộc người thiểu số cư trú lâu đời ở Tây Nguyên, người Jrai có tục chia của cho người chết. Trong tín ngưỡng Jrai, cái chết không phải là dấu chấm hết của một đời người mà chỉ chuyển sang hình thái khác, ở nơi mà hồn ma cũng cần có cái để ăn, cần áo để mặc, cần ché uống rượu, cần xa-gạc để đi rừng… và cần có đồ trang sức như vòng đeo cổ, vòng đeo tay, đeo chân để làm đẹp.

Đây chính là lý do mà đi khắp buôn làng của người Jrai ở đất Gia Lai và Kon Tum, tại các nghĩa địa ẩn giữa rừng già, đâu đâu chúng tôi cũng bắt gặp những vật dụng mà người sống “trả” cho người chết mà theo giải thích của họ, đó là những vật dụng mà lúc sinh thời người sống thường sử dụng. Nhiều làng Jrai, tôi thấy thân nhân người quá cố chia cả xe đạp, tivi, quạt máy… chất đầy mả mồ người quá cố. Những chiếc vòng đeo tay vốn dĩ là sính lễ tình yêu cũng không ngoại lệ!

Được sự cho phép của những chủ nhân, tôi được tận mắt nhìn thấy những chiếc vòng đeo tay - được xem là biểu tượng tình yêu, đồng thời cũng là hiện thân của sự ràng buộc trong mối quan hệ tình chồng nghĩa vợ. Tùy điều kiện kinh tế của chủ nhân mà có chiếc vòng đeo tay bằng đồng, bạc hay ngà voi với nhiều kích cỡ. Chiếc vòng đeo tay theo ngôn ngữ Jrai là “kông”. Cụ Mí, ở huyện Đức Cơ nói rằng, về cơ bản, khi chịu nhận “kông” của cô gái thì chàng trai xem như chấp nhận cho cô gái bắt mình về… làm chồng!

Khi được cụ Mí cho biết điều đó, tôi mới phát hiện hành trình gá nghĩa giữa trai gái Jrai và người đồng bằng có điểm tương đồng và cả… dị biệt. Chuyện rằng qua những lần gặp nhau, cùng nhảy với nhau điệu xoang cũng như chuyện trò cùng nhau qua những ngày vui, lễ hội của buôn làng như lễ bỏ ma, lễ mừng lúa mới, lễ đâm trâu.., khi đã ưng bụng chàng trai nào đó khỏe mạnh, siêng năng, vui tính, tốt tính, cô gái Jrai sẽ về thưa cha mẹ rồi nhờ người mai mối sang dạm hỏi nhà trai. Nếu đàng trai đồng ý, đôi bên sẽ tiến hành trao kông (còng - PV) cho nhau, chính thức từ nay được phép qua lại, hẹn hò với nhau.

Lễ trao vòng đeo tay kể trên tựa lễ dạm hỏi của người Kinh, tiếng Jrai gọi là djă kông. Điểm lạ và đặc biệt ở chỗ nếu như ở đồng bằng, lễ dạm hỏi cũng như sính lễ ban đầu (thường là vòng đeo tay, đeo cổ, nhẫn, hoa tai…) do phía đàng trai đảm nhiệm. Còn với người Jrai theo chế độ mẫu quyền, lễ nghi sẽ do đàng gái tổ chức.

Đi qua nhiều vùng cư trú khác của người Jrai, quanh tục trao còng nói lời yêu, có vùng như Ayun Pa, tôi được biết khi muốn bắt chàng trai nào đó về làm chồng, cô gái sẽ tháo chiếc vòng đeo tay của mình trao gửi cho người mai mối đem đến đưa tận tay người mình “dòm ngó”.

Cụ H’lang với chiếc vòng đeo tay được cụ gìn giữ như báu vật.
Cụ H’lang với chiếc vòng đeo tay được cụ gìn giữ như báu vật.

Nếu ưng ý, chàng trai sẽ nhận vòng đeo vào tay. Bằng không anh ta theo phép lịch sự sẽ nhận vòng, nhưng chỉ cầm một lúc rồi trả lại. Chuyện hấp dẫn ở chỗ không phải chàng trai nào khi trả lại vòng tay cầu hôn đều có ý không ưng thuận cô gái ngỏ lời yêu thương mình. Mà có khi đó chỉ là cách anh ta thử lòng cô gái. Nếu cô gái ấy bền tâm theo đuổi, có khi đến lần thứ 3 nhận được chiếc “kông tinh yêu”, lúc này sự si tình và tấm chân tình của cô gái xem như đã hạ gục chàng trai mà theo cách nói của cụ Nguyễn Du trong Kiều: “Tình trong như đã mặt ngoài còn e”…

Như đã nói, khi đã nhận kông, khi đã chính thức trao cho nhau vòng tay tình yêu qua nghi lễ djă kông, từ đây đôi trai gái đã có thể công khai mối quan hệ của mình, và cùng chuẩn bị lo cho lễ cưới sắp đến. Lễ vật cho lễ cưới - ngày vui trọng đại không thể thiếu vài ba ché rượu cần, khó khăn thì mổ heo, người có điều kiện thì thịt trâu đãi làng.

Về cơ bản, đám cưới của đôi trẻ Jrai không khác gì đám cưới của những đôi uyên ương người Bahnar mà người viết có dịp tham dự cách đây vài tháng tại ở làng H'le (xã Yang Trung, huyện Kông Chro, Gia Lai). Không như người Kinh đi ăn cưới bằng phong bì, người vùng cao đến chúc mừng đôi trẻ bằng việc mang đến nơi làm đám hũ rượu, con gà, buồng chuối… góp sức, chung tay với cô dâu chú rể trong việc đãi làng.

Từ những chiếc vòng tay be bé xinh xinh được các bà, các chị người Jrai đeo thường xuyên bên mình, mới thấy ẩn trong nó những thông điệp thiêng liêng của tình yêu trong sáng và của nghĩa tình chồng vợ. Những người già Jrai thổ lộ một khi đã trao nhận vòng đeo tay rồi, hai bên trai gái ai cũng sống tốt, sống chung thủy với nhau.

Chị K’Mai thì có chia sẻ khác. Chị bộc bạch lúc thành vợ thành chồng rồi, chị như bao phụ nữ Jrai khác rất trân quý chiếc vòng tay tình yêu, xem đó là vật báu của đời mình, đeo những lúc trang trọng, sạch sẽ, cố gắng giữ gìn nguyên vẹn đến cuối đời, tuyệt nhiên không có chuyện vợ chồng xích mích, giận nhau mà đem chiếc vòng ra “hành xác”... Chị giải thích như ché rượu, gùi lúa, trong từng chiếc vòng đeo tay cũng có Yang (thần linh) ngự trị. Nên nếu ai đó mạo phạm sẽ bị thần phạt!

Tình chồng nghĩa vợ của người Jrai qua chiếc vòng tay tình yêu sao mà đẹp, giản dị mà lung linh quá!

Bích Kiều

Các tin khác

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Fanpage, website, hình ảnh giả mạo các khách sạn, resort 5 sao đi kèm với tài khoản tích xanh, lượt tương tác mạnh, bình luận tốt… đã tạo vỏ bọc hoàn hảo “đánh gục” tâm lý khách hàng, dẫn dắt họ vào “mê hồn trận” combo du lịch...

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Filler, botox (chất làm đầy, chất xóa nhăn) được rao bán trên mạng với những lời quảng cáo “chính hãng”, “nhập khẩu”, giá sỉ hấp dẫn, trong khi nguồn gốc và chất lượng khó kiểm chứng. Vụ Công an Hà Nội khởi tố 21 bị can trong đường dây kinh doanh sản phẩm dùng trong thẩm mỹ, doanh thu hơn 500 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu kiểm soát cả nguồn hàng và cơ sở sử dụng.

Sin Suối Hồ hồi sinh

Sin Suối Hồ hồi sinh

Từ một bản làng từng chìm trong đói nghèo, thuốc phiện và những hệ lụy kéo dài qua nhiều thế hệ, Sin Suối Hồ (tỉnh Lai Châu) hôm nay đã đổi thay với những nếp nhà sạch đẹp, phiên chợ rộn ràng, homestay đón khách gần xa. Đằng sau diện mạo ấy là nỗ lực vươn lên của người dân, những người tiên phong như ông Vàng A Chỉnh và sự đồng hành của lực lượng Công an trong giữ gìn bình yên, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Giữa bộn bề của cuộc sống hiện đại, có những người âm thầm “giữ lửa" bình yên giữa ngàn xanh. Từ những vùng đất xa xôi, bằng tinh thần trách nhiệm, sự thấu cảm sâu sắc dành cho loài vật, họ đã tự nguyện gắn bó với Việt Nam, kiên trì giải cứu những con gấu bị nuôi nhốt lấy mật. Hành trình đưa những cá thể gấu từ lồng sắt chật hẹp, tăm tối trở về với thiên nhiên tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam là một bài ca đẹp về lòng nhân ái.

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

Tình yêu ở lứa tuổi nào cũng đáng được trân trọng; ngày nào con người còn sống, thì ngày đó người ta còn khóc cười vì yêu. Trước nhu cầu tìm bạn đời ngày càng cao, nhiều kênh “kết nối yêu thương”, các hội nhóm mai mối, tìm mảnh ghép đồng loạt ra đời. Đây lại là “miếng mồi” béo bở để đối tượng lừa đảo “giăng lưới” tình bằng công nghệ AI.

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Dùng từ lóng, ký tự, mật mã để trao đổi về quy trình đưa thứ bột trắng mang tên Salbutamol vốn là thuốc dùng trong y khoa vào thức ăn cho heo, phù phép heo bình thường thành siêu tăng trưởng, siêu nạc để nhanh chóng xuất chuồng, đưa vào bao tử người tiêu dùng. Đây là một thực trạng nhức nhối, phản ánh mặt tối của nền kinh tế thị trường, khi lòng tham vượt lên trên đạo đức. Khi nào mới chấm dứt được tình trạng này?

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Gắn mác dược liệu miền núi, quảng cáo chữa bách bệnh, đánh vào tâm lý chuộng thuốc Nam và mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém của người dân, nhiều đối tượng đang biến các sản phẩm dược liệu không rõ nguồn gốc thành công cụ trục lợi. Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng hóa trôi nổi, chất lượng không được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị cần thiết.

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Không rõ đầu đuôi nhưng vẫn quay phim, livestream, gán chuyện riêng cho người xuất hiện trong khung hình, một số người đang biến sự hiếu kỳ thành cách câu tương tác. Hình ảnh và lời bình thiếu căn cứ có thể xâm phạm danh dự, đời tư, khiến người trong cuộc chịu tổn hại và vụ việc thêm phức tạp.

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Sau ngày khai giảng năm học mới đúng một tháng, chúng tôi trở lại Trường Văn hóa CAND VI, cảm nhận rõ rệt đầu tiên là gần 300 con người đến từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng bắt nhịp, hòa nhập để trở thành một gia đình thực thụ.

 Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Từ những điều luật tưởng như khô khan, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội đã chuyển tải thành những câu chuyện đời thường, những tình huống hài hước và dễ nhớ bằng những tiểu phẩm ngắn gọn, vô cùng sinh động. Trong đó, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến và Thiếu tá Trần Quân Thụy trở thành hai gương mặt quen thuộc trong nhiều clip tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông.

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.

Cạm bẫy mã độc

Cạm bẫy mã độc

Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.

Lá chắn thép trên không gian số

Lá chắn thép trên không gian số

Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.