Báo động vấn nạn AI đang khuếch đại bạo lực nhằm vào phụ nữ

Theo UN Women, khoảng 1/3 phụ nữ trên thế giới từng trải qua bạo lực thể xác hoặc tình dục. Nguy hiểm hơn, một loạt công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) cực kỳ mạnh mẽ, được huấn luyện dựa trên những định kiến giới, đang khiến bạo lực nhắm vào phụ nữ lan rộng, nhanh hơn và phức tạp hơn

Bạo lực do AI gây ra là gì?

Theo Cơ quan Liên hợp quốc về Bình đẳng giới và Trao quyền cho Phụ nữ (UN Women), bạo lực do AI gây ra đối với phụ nữ là các hành vi lạm dụng kỹ thuật số do công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra và phát tán, gây tổn hại về thể chất, tình dục, tâm lý, xã hội, chính trị hoặc kinh tế, hoặc các xâm phạm khác đối với quyền và tự do của phụ nữ.

Một báo cáo toàn cầu của UN Women công bố ngày 18/11 cho biết, 16-58% phụ nữ trên toàn thế giới bị ảnh hưởng bởi bạo lực do công nghệ. Trong đó, 38% phụ nữ từng trải qua bạo lực trực tuyến, và 85% phụ nữ được khảo sát cho biết, họ đã chứng kiến bạo lực kỹ thuật số nhắm vào người khác.

Báo động vấn nạn AI đang khuếch đại bạo lực nhằm vào phụ nữ -0
Bạo lực trực tuyến đối với phụ nữ đang được khuếch đại nhanh hơn và phức tạp hơn nhờ AI. Ảnh: UN.

“Những gì diễn ra trên mạng dễ dàng lan sang đời thực và leo thang”, báo cáo của UN Women nêu rõ. “Các công cụ AI nhắm vào phụ nữ, tạo điều kiện cho việc tiếp cận, tống tiền, theo dõi, đe dọa và quấy rối với những hậu quả đáng kể trong đời thực - về thể chất, tâm lý, nghề nghiệp và tài chính”. Nhà hoạt động nữ quyền Laura Bates và chuyên gia chính sách AI và công nghệ của UN Women Paola Gálvez-Callirgos đều chung một nhận định rằng, quy mô, tốc độ, tính ẩn danh và sự dễ dàng giao tiếp trong không gian kỹ thuật số tạo ra một bối cảnh thuận lợi cho loại bạo lực này.

Thủ phạm cảm thấy chúng có thể thoát tội, còn nạn nhân thường không biết liệu họ có thể được giúp đỡ hay không và bằng cách nào, khi hệ thống pháp luật đang phải nỗ lực để bắt kịp những thay đổi nhanh chóng của công nghệ. Quan trọng hơn, chấn thương tâm lý mà họ phải gánh chịu sẽ rất lâu dài, do hầu hết những ký ức về bạo lực nhằm vào họ vẫn tồn tại dai dẳng trên mạng.

Vì thế, bà Bates cho rằng, cách tốt nhất để giải quyết rủi ro lạm dụng kỹ thuật số và AI là “nhận thức được sự phân chia trực tuyến - ngoại tuyến chỉ là ảo tưởng”. Bà nhấn mạnh: “Kẻ bạo hành gia đình sử dụng các công cụ trực tuyến để theo dõi hoặc rình rập nạn nhân, các video khiêu dâm giả mạo khiến nạn nhân mất việc hoặc mất quyền gặp con cái, bạo hành trực tuyến dẫn đến việc bị chế giễu ngoài đời khiến các cô gái phải bỏ học…, có quá nhiều ví dụ cho thấy việc bạo hành kỹ thuật số dễ dàng và nguy hiểm như thế nào khi xâm nhập vào đời thực”.

AI đang tạo ra nhiều hình thức bạo lực mới với phụ nữ

Theo UN Women, AI không chỉ tạo ra những hình thức lạm dụng hoàn toàn mới, mà còn khuếch đại mạnh mẽ các hình thức bạo lực vốn đã tồn tại trước đây. Quy mô lan truyền lớn và khả năng khó bị phát hiện của AI khiến mức độ gây hại nghiêm trọng hơn nhiều so với các dạng bạo lực trên môi trường số trước kia. Và, hiện có rất nhiều hình thức lạm dụng phụ nữ mới do AI hỗ trợ.  Đầu tiên có thể kể đến việc lạm dụng hình ảnh thông qua deepfake. Theo nghiên cứu của UN Women, 90 - 95% nội dung deepfake (hình ảnh hoặc video được tạo bằng AI, ghép mặt một người vào bối cảnh mà họ chưa từng xuất hiện) trên mạng là hình ảnh khiêu dâm được tạo ra mà không có sự đồng thuận của nạn nhân, và khoảng 90% số đó mô tả phụ nữ. Tổng số video deepfake trên mạng năm 2023 đã tăng 550% so với năm 2019. Nội dung khiêu dâm chiếm 98% toàn bộ video deepfake, và 99% nạn nhân bị nhắm tới là phụ nữ.

Mạo danh và tống tiền cũng phát tác nhờ AI. Các công cụ AI cho phép tạo ra những “phiên bản ảo” giống người thật đến mức có thể trò chuyện tự động với phụ nữ và trẻ em gái, khiến họ không biết rằng mình đang tương tác với một bot AI. Các chiêu trò “catfishing” - dùng danh tính giả để lừa tình, lừa tiền trên mạng - nay được mở rộng dễ dàng hơn vì các bot AI có thể học cách bắt chước phong cách nói chuyện của con người, tạo cảm giác tin cậy thật. Điều này đặt phụ nữ và trẻ em gái vào nguy cơ bị dụ dỗ tiết lộ thông tin riêng tư, gửi hình ảnh nhạy cảm hoặc thậm chí bị lôi kéo gặp mặt ngoài đời - từ đó dẫn đến tống tiền tình dục hoặc các hình thức bạo lực khác. Các chiến dịch doxing cũng tinh vi hơn. Các công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) có thể quét nội dung mà phụ nữ đăng tải - chẳng hạn các bài viết về quấy rối tình dục hoặc tố cáo thái độ thù ghét phụ nữ - và xác định họ như những mục tiêu dễ bị tấn công.

Tệ hơn, AI có thể được sử dụng để soạn ra các thông điệp đe dọa mang tính cá nhân hóa, dựa trên chính dữ liệu và lời nói của nạn nhân. Điều này khiến các vụ tấn công tâm lý trở nên dai dẳng và khó chống đỡ hơn, khi phụ nữ phải đối mặt với loạt tin nhắn thù địch, xúc phạm, đe dọa hoặc bôi nhọ được “đo ni đóng giày” nhằm vào từng người.

Báo động vấn nạn AI đang khuếch đại bạo lực nhằm vào phụ nữ -0
Phụ nữ là đối tượng dễ bị tổn thương nhất trước những tác hại từ mặt tối của cuộc cách mạng số.  Đồ họa: Free Press.

Tại sao phụ nữ lại trở thành mục tiêu hàng đầu?

Theo nhà hoạt động nữ quyền Laura Bates, một trong những nguyên nhân deepfake đang ngày càng nhắm vào phụ nữ một cách tràn lan bắt nguồn từ sự kỳ thị phụ nữ.  “Đây là một vấn đề mang tính giới tính áp đảo, và những gì chúng ta đang thấy là một biểu hiện kỹ thuật số của một sự thật ngoại tuyến lớn hơn: đàn ông nhắm vào phụ nữ để gây ra bạo lực và lạm dụng giới tính”, bà Bates nói. Nguyên nhân còn lại nằm ở cách các công cụ AI tạo điều kiện cho hành vi lạm dụng đó. Công nghệ AI đã khiến việc tạo và đăng tải deepfake trở nên dễ dàng đến mức người dùng không cần nhiều kiến thức kỹ thuật.

Trong bối cảnh đó, tình trạng “sextortion” (tống tiền tình dục) dựa trên deepfake - tức là phát tán hình ảnh nhạy cảm giả mạo của phụ nữ lên các trang web khiêu dâm để quấy rối họ - đang trở thành một mối lo ngày càng lớn. Một khi hình ảnh deepfake khiêu dâm được đăng lên mạng, chúng có thể bị sao chép vô số lần, chia sẻ rộng rãi và lưu trữ trong các thiết bị cá nhân, khiến việc truy vết và gỡ bỏ gần như bất khả thi.

Thế giới cần thay đổi để bảo vệ phái yếu

Ảnh hưởng của bạo lực trực tuyến đối với phụ nữ không chỉ là những tổn thương cá nhân họ phải gánh chịu. Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO), tác hại còn sâu rộng tới cả sự phát triển của phụ nữ trên không gian số. “Nhiều phụ nữ cho biết họ cảm thấy không an toàn ngay cả khi tham gia các hoạt động xã hội hoặc chuyên môn trực tuyến. Điều này rất ảnh hưởng đến khả năng phát triển của họ trong môi trường kỹ thuật số”, UNESCO nêu rõ trong bài đăng nhân Ngày Quốc tế xóa bỏ bạo lực với phụ nữ (25/11).

Trong khi đó, theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới, hiện chưa đến 40% quốc gia có luật bảo vệ phụ nữ khỏi quấy rối hoặc theo dõi trên mạng, khiến 44% phụ nữ và trẻ em gái trên thế giới - khoảng 1,8 tỷ người - không được tiếp cận với sự bảo vệ pháp lý.

Hiện tại, một số quốc gia đang bắt đầu cập nhật luật pháp để đối phó với các hình thức bạo lực mới, dù các nỗ lực này vẫn phải vật lộn để bắt kịp với tốc độ phát triển của AI tạo sinh. Chẳng hạn, “Đạo luật An toàn Trực tuyến” của Anh cấm chia sẻ hình ảnh hoặc video khiêu dâm đã bị chỉnh sửa kỹ thuật số nhưng luật này vẫn chưa ngăn được việc tạo deepfake khiêu dâm, hoặc chia sẻ chúng nếu bị hại không thể chứng minh rằng các sản phẩm này có ý định gây tổn thương cho họ.

“Đạo luật AI” của Liên minh châu Âu thúc đẩy tính minh bạch, yêu cầu người tạo deepfake phải thông báo với công chúng rằng nội dung là giả mạo, đồng thời các nhà cung cấp công cụ AI đa năng phải gắn nhãn cho nội dung do AI tạo ra. Thế nhưng, ngay cả khi được dán nhãn, những sản phẩm deepfake này vẫn có thể gây ra những tổn thương không nhỏ cho nạn nhân nếu bị phát tán rộng rãi.

Vì thế, cuộc chiến chống lại cái ác trực tuyến nhằm vào phụ nữ vẫn còn rất nhiều thách thức. Theo bà Paola Galvez-Callirgos, chuyên gia về chính sách và quản trị công nghệ AI của UN Women, điều quan trọng nhất là phải có một cơ chế hợp tác toàn cầu và bổ sung những quy định theo ngành, chẳng hạn yêu cầu tất cả công cụ AI phải đạt tiêu chuẩn an toàn và đạo đức trước khi được triển khai. Chung quan điểm, nhà hoạt động nữ quyền Laura Bates cho rằng, các nền tảng công nghệ tạo ra và hưởng lợi từ công cụ AI cũng phải chịu trách nhiệm giải quyết vấn nạn này.

Dưới cái nhìn nhân văn mà UN Women đang đề cập, cuộc chiến với bạo lực AI không chỉ là vấn đề công nghệ, mà là phép thử cho cách các xã hội bảo vệ phụ nữ trong kỷ nguyên số. Khi AI đang tăng tốc chóng mặt, luật pháp cũng như các nền tảng công nghệ và hợp tác toàn cầu phải đi nhanh hơn nữa để bảo vệ phụ nữ - những người dễ bị tổn thương nhất từ mặt tối của cuộc cách mạng số.

Quang Anh

Các tin khác

Những mẫu ADN thắp sáng hy vọng

Những mẫu ADN thắp sáng hy vọng

Công an tỉnh Nghệ An vừa hoàn thành thu nhận mẫu ADN thân nhân của liệt sĩ chưa xác định được danh tính đợt 2, năm 2026. Mỗi mẫu sinh phẩm được tiếp nhận là niềm mong mỏi suốt hàng chục năm của những gia đình có người thân hy sinh mà đến nay vẫn chưa tìm được hài cốt. Với họ, hành trình tìm kiếm ấy chưa bao giờ khép lại, chừng nào người thân vẫn chưa thể trở về với tên tuổi và quê hương...

Thảm họa đường sắt - phép thử khắc nghiệt với Thủ tướng Sanchez

Thảm họa đường sắt - phép thử khắc nghiệt với Thủ tướng Sanchez

Vụ tai nạn đường sắt nghiêm trọng xảy ra ngày 28/10 đang đẩy chính phủ của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez vào một cuộc khủng hoảng mới ngay trước thềm tổng tuyển cử. Những câu hỏi về an toàn hạ tầng, trách nhiệm quản lý và niềm tin công chúng có thể trở thành cơ hội để phe bảo thủ gia tăng sức ép lên cá nhân ông cũng như đảng PSOE.

Châu Âu bất ổn và mặt trận an ninh trên không gian mạng

Châu Âu bất ổn và mặt trận an ninh trên không gian mạng

Làn sóng biểu tình lan rộng trên nhiều quốc gia châu Âu trong những ngày cuối tháng 10/2026 đang phơi bày rạn nứt xã hội ngày càng sâu sắc tại lục địa già. Từ những cuộc tuần hành phản đối chi phí sinh hoạt ở Pháp, đụng độ giữa người biểu tình và cảnh sát tại Italy, Bỉ, Albania đến các phong trào đòi quyền lợi về nhà ở và lương hưu tại Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Áo, Đức..., bất ổn đang diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau.
Nhưng, phía sau những đám đông trên đường phố còn có một mặt trận khác, khó nhận diện và kiểm soát hơn: không gian mạng. Khi các nền tảng số trở thành công cụ huy động lực lượng, điều phối hành động và khuếch đại hình ảnh bạo lực, thách thức đặt ra đối với an ninh châu Âu không chỉ là kiểm soát những cuộc biểu tình, mà còn là bảo vệ trật tự xã hội trong môi trường thông tin ngày càng dễ bị thao túng.

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.