LỜI TÒA SOẠN: Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng ủy Công an Trung ương, lãnh đạo Bộ Công an, sau hơn một năm triển khai mô hình Công an địa phương 2 cấp, bộ máy đã trở nên tinh gọn hơn, chỉ huy thông suốt, phân công rõ ràng, cán bộ, chiến sĩ ngày càng gần dân, sát dân hơn. Phóng viên Báo CAND đã có mặt tại nhiều đô thị, vùng nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo để ghi nhận kết quả thực tiễn, qua đó khẳng định vai trò tiên phong của lực lượng CAND, góp phần cung cấp những kinh nghiệm quan trọng cho việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên phạm vi cả nước, hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.
Qua hơn một năm triển khai, mô hình Công an địa phương 2 cấp đã chứng minh hiệu quả rõ rệt: Tổ chức bộ máy tinh gọn hơn, giảm tầng nấc trung gian, góp phần rút ngắn quy trình công tác, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự. Lực lượng Công an cấp xã được tăng cường cả về số lượng và chất lượng, bám sát địa bàn, gần dân, sát dân, kịp thời nắm bắt, giải quyết từ sớm, từ xa các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Nhiều vụ việc phức tạp về an ninh, trật tự được phát hiện, xử lý ngay tại địa bàn, không để hình thành “điểm nóng”, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Còn nhớ, ngày 25/1/2025, khi Đảng ủy Công an Trung ương ban hành Kế hoạch 282 về tiếp tục sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy Công an địa phương hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong thời kỳ mới đã có những băn khoăn về việc sắp xếp tổ chức lần này có thể gây xáo trộn lớn; lo lắng khi các nhiệm vụ lâu nay do cấp huyện giải quyết được chuyển về cấp xã liệu có bảo đảm. Tuy nhiên, với quyết tâm chính trị cao, tinh thần triển khai nhanh chóng, “vừa chạy vừa xếp hàng” và cẩn trọng, kỹ lưỡng, Bộ Công an đã tổ chức thực hiện hiệu quả, cung cấp thực tiễn quan trọng để các ngành, các cấp nghiên cứu, tham khảo trong quá trình sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Ngay sau khi ban hành Kế hoạch 282, chỉ trong thời gian ngắn, Ban Thường vụ Đảng ủy Công an Trung ương đã tổ chức nhiều hội nghị lấy ý kiến đối với các nội dung liên quan đến hoàn thiện mô hình tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ của Bộ Công an; việc tiếp nhận nhiệm vụ từ các bộ, ngành; hướng dẫn Công an địa phương điều chỉnh phân công, phân cấp các lĩnh vực công tác khi không tổ chức Công an cấp huyện.
Các đơn vị trực thuộc Bộ đã ban hành và tham mưu lãnh đạo Bộ ban hành trên 200 văn bản hướng dẫn triển khai thực hiện, điều chỉnh phân công, phân cấp các lĩnh vực công tác. Hệ thống văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành được ban hành kịp thời, đồng bộ, bám sát diễn biến, tình hình thực tiễn vận hành của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp.
Đến nay, Bộ Công an đã bố trí, điều động hơn 50% biên chế công tác tại Công an cấp xã. Cùng với đó, công tác đào tạo, bồi dưỡng được điều chỉnh kịp thời và có nhiều chuyển biến tích cực, giúp cán bộ, chiến sĩ nâng cao trình độ, bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ trong mô hình tổ chức mới.
Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, công tác bảo đảm an ninh, trật tự được phân cấp mạnh mẽ theo hướng “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Đây là chủ trương lớn trong toàn hệ thống chính trị, đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, với trách nhiệm lớn hơn, đòi hỏi tư duy nhạy bén, linh hoạt, tính chủ động, quyết tâm, quyết liệt và kiên trì cao hơn của mỗi cán bộ, chiến sĩ.
Quán triệt ý kiến chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, lực lượng CAND tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ theo phương châm “người trước, súng sau”, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới; vận hành hiệu quả mô hình “Bộ tinh, tỉnh toàn diện, xã vững mạnh, bám cơ sở”. Đồng thời, tiếp tục rà soát, đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản pháp luật, quy định, quy chế, quy trình nghiệp vụ còn bất cập, mâu thuẫn, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc vận hành mô hình trong giai đoạn phát triển mới.
Đánh giá về hiệu quả tổ chức Công an địa phương 2 cấp, Trung tướng Trần Đức Thuận, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội khẳng định: “Qua thực tiễn triển khai bước đầu cho thấy, việc không tổ chức cấp trung gian đã góp phần rút ngắn quy trình chỉ huy, điều hành, nâng cao tính chủ động, khả năng phản ứng nhanh của lực lượng Công an cơ sở; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm người đứng đầu; tập trung nguồn lực cho địa bàn trực tiếp tiếp xúc với Nhân dân. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Chủ trương này là đúng đắn, phù hợp yêu cầu cải cách bộ máy nhà nước và nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự trong tình hình mới; kết quả bước đầu cho thấy hướng đi đúng và cần tiếp tục được hoàn thiện trong quá trình thực hiện…”.
Trong mô hình tổ chức mới, lãnh đạo Bộ Công an đã quan tâm chỉ đạo tăng cường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, đường truyền, công nghệ thông tin, chuyển đổi mạnh mẽ phương thức hoạt động, trạng thái làm việc, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, AI trong công tác. Đã xây dựng, triển khai hạ tầng bảo mật dùng chung thống nhất trong CAND; hoàn thành triển khai hệ thống Hội nghị truyền hình đến 34/34 Trung tâm Công an tỉnh, thành phố và 3.319 Công an xã, phường, đặc khu.
Quá trình vận hành mô hình Công an địa phương 2 cấp luôn bảo đảm phục vụ nhiệm vụ tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, thực hiện dịch vụ công trực tuyến theo chức năng của Bộ Công an.
Cổng Dịch vụ công Bộ Công an cung cấp 161 dịch vụ công và thực hiện điều hướng 161/161 dịch vụ công trên Cổng Dịch vụ công quốc gia (tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt trên 96,8%); trong đó, đã triển khai cung cấp chính thức dịch vụ công trực tuyến cấp Phiếu lý lịch tư pháp, cấp đổi Giấy phép lái xe, Giấy phép kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an toàn thông tin mạng, Giấy phép nhập khẩu sản phẩm an toàn thông tin mạng, Giấy chứng nhận tên định danh trên Cổng Dịch vụ công Bộ Công an.
Công tác xây dựng, tham mưu ban hành hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về an ninh, trật tự phù hợp tổ chức bộ máy mới được chủ động triển khai thực hiện, bảo đảm cơ sở pháp lý cho các mặt hoạt động, trong đó đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tăng cường chuyển đổi số; tiếp nhận các nhiệm vụ quản lý nhà nước từ các bộ, ngành và giải quyết những khó khăn, vướng mắc đáp ứng yêu cầu công tác bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội, đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Từ ngày 15/3/2025 đến ngày 14/5/2026, Bộ Công an đã chủ trì soạn thảo, trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền 230 văn bản quy phạm pháp luật (trong đó hơn 115 văn bản quy phạm pháp luật). Đối với các nhiệm vụ mới tiếp nhận từ các bộ, ngành, Bộ Công an đã triển khai hiệu quả, cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian, tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.
Trong lĩnh vực an toàn thông tin mạng, thời gian giải quyết được rút ngắn, số lượng hồ sơ giảm, góp phần tiết kiệm chi phí cho doanh nghiệp. Trong lĩnh vực sát hạch, cấp giấy phép lái xe, quy trình được số hóa, mở rộng điểm tiếp nhận đến Công an cấp xã, tạo thuận lợi cho người dân.
Trong cấp phiếu lý lịch tư pháp, việc tiếp nhận và trả kết quả được tổ chức khoa học, thuận tiện hơn. Công tác quản lý cai nghiện và sau cai nghiện bước đầu phát huy hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh, trật tự.
Bên cạnh đó, lực lượng CAND đã tích cực tham mưu, phối hợp, hỗ trợ vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; nắm chắc tình hình, bảo đảm an ninh, trật tự trong quá trình triển khai; đồng hành cùng các cấp, các ngành trong chuyển đổi số, giải quyết thủ tục hành chính không phụ thuộc địa giới hành chính, tạo thuận lợi tối đa cho người dân, doanh nghiệp.
Sau một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từng bước ổn định, đi vào nền nếp, thống nhất, thông suốt; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ nhân dân, được nhân dân đồng tình, ủng hộ, dư luận quốc tế quan tâm, ghi nhận, đánh giá phù hợp với xu hướng cải cách quản trị hiện đại trên thế giới.
