Bắc Cực trong vòng xoáy cục diện mới

Băng tan nhanh chưa từng có do biến đổi khí hậu đang làm thay đổi cấu trúc địa chiến lược tại Bắc Cực. Tuyến hàng hải mới, tiềm năng tài nguyên và khoảng trống quản trị an ninh khiến khu vực này trở thành trọng tâm cạnh tranh giữa các cường quốc, dù chưa bùng phát xung đột trực tiếp.

Cục diện chuyển động

Biến đổi khí hậu đang làm thay đổi sâu sắc diện mạo vùng Bắc Cực, kéo theo những hệ lụy địa chiến lược ngày càng rõ nét. Các nghiên cứu khoa học quốc tế ghi nhận khu vực này ấm lên với tốc độ cao hơn đáng kể so với mức trung bình toàn cầu, khiến diện tích và độ dày của băng biển suy giảm mạnh trong nhiều thập niên qua.

1,.jpg -0
Dù chịu tác động ngày càng mạnh của biến đổi khí hậu với tốc độ gia tăng nhanh chóng, Bắc Cực trong thời gian dài vẫn duy trì được trạng thái ổn định tương đối

Sự thu hẹp băng biển theo mùa mở ra khả năng tiếp cận thuận lợi hơn đối với các tuyến hàng hải phía Bắc, vốn trước đây bị giới hạn bởi điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Lưu lượng tàu thuyền qua một số hành lang đã gia tăng trong những năm gần đây, dù vẫn phụ thuộc chặt chẽ vào diễn biến thời tiết, năng lực dẫn đường và bảo đảm an toàn hàng hải.

Việc rút ngắn quãng đường vận chuyển giữa châu Âu và châu Á thông qua các tuyến phía Bắc được giới chuyên môn đánh giá có tiềm năng kinh tế đáng kể, song đồng thời đặt ra yêu cầu cao về hạ tầng cảng biển, cứu hộ cứu nạn và cơ chế quản trị rủi ro môi trường.

Cùng với giao thương, yếu tố tài nguyên tiếp tục là biến số quan trọng trong các tính toán dài hạn. Nhiều nghiên cứu địa chất quốc tế cho rằng Bắc Cực có thể chứa trữ lượng đáng kể dầu khí và khoáng sản chưa được khai thác.

Tuy nhiên, chi phí đầu tư lớn, điều kiện tự nhiên khắc nghiệt và yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái nhạy cảm khiến việc khai thác thương mại đối mặt với không ít thách thức. Dẫu vậy, giá trị chiến lược tiềm tàng của nguồn tài nguyên này vẫn góp phần thúc đẩy các quốc gia tăng cường hiện diện về kinh tế, hạ tầng và quản lý nhà nước.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia ven Bắc Băng Dương đang từng bước điều chỉnh chính sách phù hợp với thực tế mới. Nga, quốc gia sở hữu đường bờ biển dài nhất tại khu vực tích cực tăng cường đầu tư hạ tầng dân sự và năng lực bảo đảm hoạt động trên biển, đồng thời nâng cấp một số cơ sở đã tồn tại từ trước.

Ở chiều khác, Mỹ cùng các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương nhấn mạnh mục tiêu duy trì một Bắc Cực ổn định, dựa trên luật pháp quốc tế và các cơ chế minh bạch. Những chiến lược được công bố gần đây tập trung vào nâng cao năng lực giám sát, cải thiện khả năng ứng phó khẩn cấp và thúc đẩy phối hợp với các nước Bắc Âu. Na Uy, với vị trí địa lý đặc thù trong Vòng Bắc Cực tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tìm kiếm cứu nạn và trao đổi thực tiễn về quản lý dân sự.

Bên cạnh các quốc gia trong khu vực, sự quan tâm của một số nước ngoài khu vực cũng gia tăng thông qua hợp tác nghiên cứu khoa học, đầu tư hạ tầng và tham gia các diễn đàn quốc tế liên quan.

Mặc dù cạnh tranh chiến lược có xu hướng gia tăng, các cơ chế hợp tác đa phương vẫn duy trì vai trò điều tiết quan trọng. Hội đồng Bắc Cực tiếp tục là diễn đàn trao đổi về môi trường, phát triển bền vững và an toàn hàng hải, dù hoạt động có thời điểm chịu tác động bởi bối cảnh địa chính trị chung.

Cân bằng lợi ích

Trong bức tranh cạnh tranh và hợp tác đan xen tại Bắc Cực, yếu tố pháp lý tiếp tục đóng vai trò nền tảng điều tiết hành vi của các quốc gia. Khu vực này hiện được điều chỉnh chủ yếu bởi hệ thống luật pháp quốc tế về biển, trong đó Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển là cơ sở quan trọng để xác lập vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa và quyền tài phán của các quốc gia ven biển. Chính khuôn khổ pháp lý được thừa nhận rộng rãi này đã tạo nền tảng tương đối rõ ràng cho việc quản lý, khai thác và xử lý các vấn đề phát sinh.

Trên nền tảng đó, các cơ chế hợp tác thực địa trong những lĩnh vực ít nhạy cảm tiếp tục được duy trì như một trụ cột ổn định của khu vực. Hoạt động tìm kiếm cứu nạn, chia sẻ dữ liệu khí tượng, phối hợp ứng phó sự cố môi trường và bảo đảm an toàn hàng hải đã được triển khai trong nhiều năm qua giữa các cơ quan chức năng.

Khi lưu lượng tàu thuyền và hoạt động dân sự gia tăng theo mùa, những cơ chế phối hợp này càng thể hiện rõ ý nghĩa thực tiễn, bởi điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, khoảng cách xa đất liền và hạ tầng còn hạn chế khiến mọi sự cố đều có thể để lại hệ quả nghiêm trọng nếu thiếu sự phối hợp kịp thời, minh bạch.

Bên cạnh yếu tố quản trị và an toàn, chiều kích xã hội ngày càng được đặt ở vị trí trung tâm trong hoạch định chính sách. Cộng đồng bản địa sinh sống lâu đời tại các vùng ven Bắc Băng Dương đang phải thích ứng với sự thay đổi của môi trường tự nhiên, biến động nguồn sinh kế và tác động từ các dự án phát triển mới.

Thực tiễn đó cho thấy chính sách đối với Bắc Cực không chỉ là bài toán chiến lược giữa các quốc gia, mà còn liên quan trực tiếp đến quyền lợi kinh tế, văn hóa và môi trường của người dân địa phương. Việc lồng ghép nguyên tắc phát triển bền vững vào các quyết định đầu tư và khai thác vì thế trở thành yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm ổn định lâu dài.

Nhìn về phía trước, triển vọng của Bắc Cực phụ thuộc vào khả năng duy trì thế cân bằng giữa khai thác hợp lý tiềm năng kinh tế, bảo vệ hệ sinh thái mong manh và giữ vững môi trường an ninh ổn định.

Khi băng biển tiếp tục thu hẹp và hoạt động của con người mở rộng, nhu cầu hoàn thiện quy tắc quản trị, nâng cao năng lực giám sát dân sự và củng cố hợp tác đa phương sẽ ngày càng cấp thiết. Đối với cộng đồng quốc tế, diễn biến tại Bắc Cực chính là thước đo quan trọng về hiệu lực của luật pháp quốc tế và năng lực quản trị toàn cầu trong bối cảnh thế giới nhiều chuyển động phức tạp.

Trần Minh

Các tin khác

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Fanpage, website, hình ảnh giả mạo các khách sạn, resort 5 sao đi kèm với tài khoản tích xanh, lượt tương tác mạnh, bình luận tốt… đã tạo vỏ bọc hoàn hảo “đánh gục” tâm lý khách hàng, dẫn dắt họ vào “mê hồn trận” combo du lịch...

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Filler, botox (chất làm đầy, chất xóa nhăn) được rao bán trên mạng với những lời quảng cáo “chính hãng”, “nhập khẩu”, giá sỉ hấp dẫn, trong khi nguồn gốc và chất lượng khó kiểm chứng. Vụ Công an Hà Nội khởi tố 21 bị can trong đường dây kinh doanh sản phẩm dùng trong thẩm mỹ, doanh thu hơn 500 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu kiểm soát cả nguồn hàng và cơ sở sử dụng.

Sin Suối Hồ hồi sinh

Sin Suối Hồ hồi sinh

Từ một bản làng từng chìm trong đói nghèo, thuốc phiện và những hệ lụy kéo dài qua nhiều thế hệ, Sin Suối Hồ (tỉnh Lai Châu) hôm nay đã đổi thay với những nếp nhà sạch đẹp, phiên chợ rộn ràng, homestay đón khách gần xa. Đằng sau diện mạo ấy là nỗ lực vươn lên của người dân, những người tiên phong như ông Vàng A Chỉnh và sự đồng hành của lực lượng Công an trong giữ gìn bình yên, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Giữa bộn bề của cuộc sống hiện đại, có những người âm thầm “giữ lửa" bình yên giữa ngàn xanh. Từ những vùng đất xa xôi, bằng tinh thần trách nhiệm, sự thấu cảm sâu sắc dành cho loài vật, họ đã tự nguyện gắn bó với Việt Nam, kiên trì giải cứu những con gấu bị nuôi nhốt lấy mật. Hành trình đưa những cá thể gấu từ lồng sắt chật hẹp, tăm tối trở về với thiên nhiên tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam là một bài ca đẹp về lòng nhân ái.

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

Tình yêu ở lứa tuổi nào cũng đáng được trân trọng; ngày nào con người còn sống, thì ngày đó người ta còn khóc cười vì yêu. Trước nhu cầu tìm bạn đời ngày càng cao, nhiều kênh “kết nối yêu thương”, các hội nhóm mai mối, tìm mảnh ghép đồng loạt ra đời. Đây lại là “miếng mồi” béo bở để đối tượng lừa đảo “giăng lưới” tình bằng công nghệ AI.

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Dùng từ lóng, ký tự, mật mã để trao đổi về quy trình đưa thứ bột trắng mang tên Salbutamol vốn là thuốc dùng trong y khoa vào thức ăn cho heo, phù phép heo bình thường thành siêu tăng trưởng, siêu nạc để nhanh chóng xuất chuồng, đưa vào bao tử người tiêu dùng. Đây là một thực trạng nhức nhối, phản ánh mặt tối của nền kinh tế thị trường, khi lòng tham vượt lên trên đạo đức. Khi nào mới chấm dứt được tình trạng này?

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Gắn mác dược liệu miền núi, quảng cáo chữa bách bệnh, đánh vào tâm lý chuộng thuốc Nam và mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém của người dân, nhiều đối tượng đang biến các sản phẩm dược liệu không rõ nguồn gốc thành công cụ trục lợi. Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng hóa trôi nổi, chất lượng không được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị cần thiết.

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Không rõ đầu đuôi nhưng vẫn quay phim, livestream, gán chuyện riêng cho người xuất hiện trong khung hình, một số người đang biến sự hiếu kỳ thành cách câu tương tác. Hình ảnh và lời bình thiếu căn cứ có thể xâm phạm danh dự, đời tư, khiến người trong cuộc chịu tổn hại và vụ việc thêm phức tạp.

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Sau ngày khai giảng năm học mới đúng một tháng, chúng tôi trở lại Trường Văn hóa CAND VI, cảm nhận rõ rệt đầu tiên là gần 300 con người đến từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng bắt nhịp, hòa nhập để trở thành một gia đình thực thụ.

 Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Từ những điều luật tưởng như khô khan, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội đã chuyển tải thành những câu chuyện đời thường, những tình huống hài hước và dễ nhớ bằng những tiểu phẩm ngắn gọn, vô cùng sinh động. Trong đó, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến và Thiếu tá Trần Quân Thụy trở thành hai gương mặt quen thuộc trong nhiều clip tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông.

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.

Cạm bẫy mã độc

Cạm bẫy mã độc

Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.

Lá chắn thép trên không gian số

Lá chắn thép trên không gian số

Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.