Trung Quốc với lá bài kim loại chiến lược

Vừa là một nước khai thác mỏ, vừa là một “gã khổng lồ” về chế biến công nghiệp, Trung Quốc chiếm vị trí trung tâm của nền kinh tế công nghiệp mới. Bằng cách dựa vào nguồn tài nguyên địa chất và tiềm lực kinh tế - công nghiệp, Bắc Kinh đã tận dụng triệt để điểm mạnh của mình trên bản đồ công nghiệp thế giới.

Tài nguyên khoáng sản và áp lực địa chính trị

Một khảo sát nhanh về trữ lượng đã được kiểm chứng và sản lượng các kim loại chiến lược khác nhau cho thấy vị trí trung tâm của Trung Quốc trong nền kinh tế công nghiệp. Nhờ trữ lượng lớn, Trung Quốc trở thành nước khai thác mỏ đứng đầu thế giới với sản lượng đa dạng có thể sánh với Nga. Tuy nhiên, vai trò này chỉ trở nên mạnh mẽ hơn khi quá trình chuyển đổi sinh thái và kỹ thuật số tạo ra sự tăng trưởng mạnh mẽ và nhu cầu đối với tất cả các kim loại, từng bước đưa một số kim loại thông thường, chẳng hạn như đồng hoặc niken, vào danh mục các nguyên liệu thô chiến lược.

Trung Quốc với lá bài kim loại chiến lược -0
Một mỏ lộ thiên thuộc quyền sở hữu của công ty Trung Quốc tại nam Australia.

Cần lưu ý rằng phần lớn các kim loại không gia nhập một thị trường thống nhất và thực sự có tổ chức. Mặc dù Sàn giao dịch kim loại London hoạt động như một sàn giao dịch kim loại quốc tế, nhưng chỉ có một số lượng nhỏ kim loại quý và phổ biến được niêm yết. Những kim loại khác được giao dịch tự do giữa người sản xuất và người tiêu dùng, do đó làm tăng khả năng điều tiết thị trường của mỗi nhà sản xuất, đặc biệt trong những lĩnh vực đặc thù. Một số nước có ý định sử dụng năng lực sản xuất và cung cấp kim loại để gây ảnh hưởng, và Trung Quốc đã tận dụng năng lực của mình theo công thức: “Có dầu ở Saudi Arabia, có đất hiếm ở Trung Quốc”.

Nổi tiếng nhất trong số những hành động gây áp lực địa chính trị này là đòn trả đũa ngoạn mục của Trung Quốc đối với Nhật Bản vào năm 2010, sau nhiều vụ căng thẳng ở quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Sau một vụ đụng độ giữa ngư dân Trung Quốc và lực lượng bảo vệ bờ biển Nhật Bản vào tháng 9-2010, Bắc Kinh đã quyết định tạm dừng xuất khẩu đất hiếm sang Nhật Bản và sau đó áp dụng quyết định này đối với cả phần còn lại của thế giới. Việc tạm dừng này, kéo dài 1 năm, đã làm suy yếu toàn bộ chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.  Một thập kỷ sau, hành động địa kinh tế này vẫn là dấu mốc quan trọng khẳng định vị trí của Trung Quốc trên trường quốc tế và là biểu hiện của sự phụ thuộc của các nền kinh tế công nghiệp tiên tiến nhất – bao gồm Nhật Bản, Mỹ và các nước châu Âu – vào tình trạng gần như độc quyền sản xuất của Trung Quốc.

Chiến lược tích hợp

Ngoài xuất khẩu các khoáng sản chiến lược, vốn không mang lại nhiều kết quả trong dài hạn, Trung Quốc còn hướng tới mục tiêu chi phối các thị trường công nghiệp theo nguyên tắc tích hợp các chuỗi giá trị. Trong vài năm qua, chiến lược này đã được thực hiện trong lĩnh vực xuất khẩu pin.

Trong “Triển vọng năng lượng thế giới 2017”, cơ quan năng lượng quốc tế dự đoán khoảng 300 triệu xe điện và 140 triệu xe lai điện sẽ được lưu thông vào năm 2040, chủ yếu ở những nước phát triển. Tuy nhiên, triển vọng này đòi hỏi phải giảm đáng kể chi phí pin, đồng thời cải thiện hiệu suất của chúng. Đây là lĩnh vực Trung Quốc lựa chọn để can thiệp, với chiến lược tích hợp về pin công nghệ lithium. Ở cấp độ khai thác, việc đảm bảo các mô lithium và cobalt được coi là bước đầu tiên trên chuỗi giá trị để thống trị thị trường.

Các công ty khai thác mỏ của Trung Quốc, chủ yếu là Tianqi Lithium và Jiangxi Ganfeng Lithium (chuyên về khai thác lithium) và tiếp đến là China Molybdenum (chuyên về khai thác cobalt) đã bắt đầu mở cửa ra thị trường quốc tế thông qua chiến lược kép – mua lại tài sản và khai thác mỏ mới trên toàn cầu. Đối với lithium, kết quả đã rõ ràng: Trong vòng 5 năm qua, lĩnh vực khai thác kim loại này đã từ chế độ độc quyền bán bình đẳng chuyển sang sự thống trị của Trung Quốc. Cho đến nay, Trung Quốc là nước sản xuất pin lithium lớn nhất thế giới và có khả năng điều tiết thị trường. Tesla – công ty Mỹ chuyên thiết kế, sản xuất và phân phối sản phẩm ô tô điện và linh kiện cho các phương tiện chạy điện – từng đặt mục tiêu làm chủ chuỗi giá trị công nghiệp pin lithium nhưng đã phải đầu hàng trong năm tài khóa 2018 – 2019 và ký thỏa thuận cung cấp lithium và    colbat với các công ty khai thác mỏ của Trung Quốc.

Nguy cơ phụ thuộc

Tuy nhiên, sự chuyển đổi và tăng trưởng đáng kể của nền kinh tế Trung Quốc kể từ cuối những năm 1970 đã tác động đến vấn đề kim loại chiến lược. Trong những năm 2000 – 2010, Trung Quốc từ chỗ là nước xuất khẩu kim loại đã trở thành nước xuất khẩu các thành phẩm công nghệ cao. Giờ đây, họ cũng đang phải đối mặt với những thách thức trong việc nhập khẩu kim loại chiến lược để cung cấp cho các ngành công nghiệp trong nước.

Số liệu thống kê của nước này cho thấy sự gia tăng lượng nhập khẩu nguyên liệu phi thực phẩm, từ 20 tỷ USD (8,8%) vào năm 2000 lên 202,5% tỷ USD (12%) vào năm 2017. Do vậy, Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với nhu cầu thiết lập các mạng lưới thương mại toàn cầu thực sự tập trung vào nguyên liệu, trong đó Sáng kiến “Vành đai và Con đường (BRI) là quan trọng nhất. Trung Quốc đang tiến tới vị trí thống trị thị trường pin lithium thế giới phần lớn là vì họ có khả năng đảm bảo an ninh nguồn nhập khẩu lithium (từ Australia và Nam Mỹ) cũng như cobalt (từ Trung Phi).

Bắc Kinh cũng đã phải đối mặt với sự trỗi dậy của một số quốc gia sản xuất hàng hóa vốn coi gã khổng lồ Trung Quốc là một đối tác quá tham lam. Đáng chú ý, trước nhu cầu niken của Bắc Kinh, Indonesia đã nhiều lần quyết định cấm xuất khẩu quặng niken để buộc các công ty Trung Quốc phải đầu tư vào việc xây dựng các nhà máy lọc dầu trên lãnh thổ của mình.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.