Phép thử cho chủ nghĩa đa phương châu Á

Trong năm 2022, 3 nước thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã đảm nhận vai trò chủ tịch của các khuôn khổ đối thoại quan trọng trong khu vực và toàn cầu. Người ta kỳ vọng rằng, dưới sự lãnh đạo của các nước ASEAN, năm 2022 sẽ là điểm nhấn trong quá trình phục hồi sau đại dịch COVID-19, đặc biệt là khi động lực kinh tế tích cực của các nước Đông Nam Á tạo cơ sở cho lạc quan này.

3 nước đó là Indonesia lần đầu tiên trong lịch sử trở thành Chủ tịch của nhóm 20 nền kinh tế phát triển (G20); Thái Lan đảm nhận vai trò Chủ tịch Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và vai trò Chủ tịch ASEAN được chuyển giao cho Campuchia. 3 nước này đã xây dựng chương trình nghị sự cho nhiệm kỳ chủ tịch của mình.

Indonesia đề xuất lấy thảo luận về cơ cấu y tế toàn cầu, cách đảm bảo chuyển đổi năng lượng bền vững và chuyển đổi kỹ thuật số làm chủ đề hàng đầu của G20. Thái Lan kêu gọi các thành viên APEC tập trung thảo luận về phục hồi sau COVID-19 tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Còn Campuchia xây dựng ý tưởng tốt đẹp để gắn kết sức mạnh các quốc gia trong khu vực trong cuộc chiến đương đầu với những thách thức mới: ASEAN A.C.T (Addressing Challenges Together - tạm dịch là “Cùng nhau giải quyết các thách thức”).

Phép thử cho chủ nghĩa đa phương châu Á -0
Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp ông Joko Widodo tại Moscow trong chuyến thăm tháng 6/2022.

Tuy nhiên, lộ trình dự kiến của 3 nhiệm kỳ chủ tịch này đều bị ảnh hưởng bởi hai cuộc xung đột đang trở nên ngày càng khó đoán định. Cuộc xung đột ở Ukraine chuyển sang giai đoạn “nóng” khiến Nga tách rời gần như hoàn toàn không chỉ về chính trị mà cả về kinh tế khỏi Mỹ, EU và một số nước khác - những quốc gia tham gia trừng phạt Nga. Ở Đông Nam Á, cuộc xung đột cách xa về mặt địa lý này đang tác động đến đời sống kinh tế của các quốc gia trong khu vực dưới dạng lạm phát gia tăng và những lo ngại về an ninh lương thực và năng lượng. Hơn nữa, những vấn đề này cũng đang tác động tới các nước chủ tịch trong việc tổ chức công tác thể chế G20, APEC và các cơ chế lấy ASEAN làm trung tâm.

Cuộc xung đột thứ hai là mâu thuẫn giữa Mỹ và Trung Quốc đang ngày càng trở nên trầm trọng hơn sau chuyến thăm Đài Loan (Trung Quốc) của Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nanci Pelosi và chuyến đi của các nghị sĩ Mỹ diễn ra sau đó 2 tuần. Mâu thuẫn này ảnh hưởng đặc biệt đến thể chế của nhóm G20.

Trên tinh thần của cách tiếp cận bao trùm, 3 nước chủ trì đã đưa ra tuyên bố vào tháng 5/2022, rằng họ đều không muốn biến các nền tảng đa phương thành đấu trường tranh chấp quốc tế và sẵn sàng hợp tác với tất cả đối tác. Mặc dù chịu áp lực đáng kể của Mỹ và EU, cả 3 quốc gia đều đã từ chối loại Nga ra khỏi hoạt động của G20, APEC và các thể chế lấy ASEAN làm trung tâm. Minh chứng cụ thể nhất của những động thái này, đó là mặc dù các quốc gia phương Tây liên tiếp kêu gọi không mời đại diện Nga nhưng Bộ trưởng Tài chính Nga A. G. Siluanov vẫn tham gia cuộc họp bộ trưởng tài chính G20 tại Bali tháng 7/2022, Ngoại trưởng Nga S. Lavrov vẫn tham gia cuộc họp ngoại trưởng G20 tại Bali cũng trong tháng 7/2022 và cuộc họp ngoại trưởng trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Đông Á tại Phnom Penh tháng 8/2022, bên lề Hội nghị cấp cao Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55.

Nếu xem xét tình hình trong bối cảnh rộng hơn, năm 2022 thực sự đang thử thách sức mạnh của chủ nghĩa đa phương châu Á. Trong hoàn cảnh quốc tế mới này, câu hỏi không thể tránh khỏi là liệu các nước châu Á, cụ thể là 3 nước ASEAN này, có thể bảo vệ vai trò quản lý tiến trình khu vực và phần nào là toàn cầu, không phải bằng lời nói mà bằng hành động hay không? Vấn đề này có ý nghĩ đặc biệt trong bối cảnh cuộc thảo luận đang diễn ra trong cộng đồng khoa học và giới chuyên gia phương Tây về vai trò của thể chế đa phương trong quá trình “hội nhập” của các nước mà họ cho là “lệch lạc” như Nga hay Trung Quốc (và danh sách này còn có thể kéo dài) vào cái hệ thống mà họ gọi là “trật tự thế giới dựa trên quy tắc”. Tất nhiên, đó là trên quy tắc mà họ cho là đúng, do các nước phương Tây đề ra.

Bất chấp mọi lo ngại rằng tranh chấp giữa các cường quốc sẽ làm tê liệt hoạt động của các thể chế đa phương, lập trường của 3 quốc gia chủ trì này dường như cho thấy tham vọng của họ chí ít là góp phần làm giảm bớt xung đột trong quan hệ giữa Nga và các nước phương Tây, giữa Trung Quốc và Mỹ. Điều này được chứng minh bằng nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Indonesia Joko Widodo, người đã đến thăm cả Ukraine và Nga vào tháng 6/2022. Indonesia cho tới nay vẫn giữ vững quyết định không tham gia các lệnh trừng phạt chống Nga và bác bỏ ý tưởng thiết lập mức giá trần đối với dầu của Nga do Mỹ tích cực thúc đẩy, vì nước này không tin rằng những hành động như vậy có thể góp phần làm giảm căng thẳng quốc tế và đảm bảo an ninh năng lượng.

Còn Thái Lan và Nga thì kỷ niệm 125 năm thiết lập quan hệ ngoại giao trong năm 2020, trong khi Campuchia cũng tiếp cận vấn đề trừng phạt một cách thận trọng. Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế thế giới Davos vào tháng 5/2022, Thủ tướng Campuchia Hun Sen kiêu gọi từ bỏ tất cả các biện pháp trừng phạt chống lại Nga, vì tác động ngược của chúng đối với chính các quốc gia khởi xướng trừng phạt và quan trọng nhất là đối với các quốc gia đang phát triển, không liên quan đến cuộc xung đột và mới bắt đầu phục hồi sau đại dịch.

Năm 2022 cũng xuất hiện những nỗ lực đầu tiên nhằm công kích từ bên trong các thể chế lấy ASEAN làm trung tâm.

Tháng 7/2022, với lý do là xung đột ở Ukraine và tình hình Myanmar, các nước Australia, Mỹ và New Zealand đã tẩy chay một phiên họp trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+) về chống khủng bố do Myanmar và Nga chủ trì. Cho tới nay, các sự kiện của G20, APEC và ASEAN có sự tham gia của Nga với quy mô lớn chưa từng bị tẩy chay toàn diện. Trong bối cảnh đó, mối quan tâm của nhiều nhà quan sát đó chính là liệu chủ nghĩa đa phương châu Á có vượt qua được những thử thách này hay không?

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.