Phép thử cho chủ nghĩa đa phương châu Á

Trong năm 2022, 3 nước thuộc Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) đã đảm nhận vai trò chủ tịch của các khuôn khổ đối thoại quan trọng trong khu vực và toàn cầu. Người ta kỳ vọng rằng, dưới sự lãnh đạo của các nước ASEAN, năm 2022 sẽ là điểm nhấn trong quá trình phục hồi sau đại dịch COVID-19, đặc biệt là khi động lực kinh tế tích cực của các nước Đông Nam Á tạo cơ sở cho lạc quan này.

3 nước đó là Indonesia lần đầu tiên trong lịch sử trở thành Chủ tịch của nhóm 20 nền kinh tế phát triển (G20); Thái Lan đảm nhận vai trò Chủ tịch Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) và vai trò Chủ tịch ASEAN được chuyển giao cho Campuchia. 3 nước này đã xây dựng chương trình nghị sự cho nhiệm kỳ chủ tịch của mình.

Indonesia đề xuất lấy thảo luận về cơ cấu y tế toàn cầu, cách đảm bảo chuyển đổi năng lượng bền vững và chuyển đổi kỹ thuật số làm chủ đề hàng đầu của G20. Thái Lan kêu gọi các thành viên APEC tập trung thảo luận về phục hồi sau COVID-19 tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Còn Campuchia xây dựng ý tưởng tốt đẹp để gắn kết sức mạnh các quốc gia trong khu vực trong cuộc chiến đương đầu với những thách thức mới: ASEAN A.C.T (Addressing Challenges Together - tạm dịch là “Cùng nhau giải quyết các thách thức”).

Phép thử cho chủ nghĩa đa phương châu Á -0
Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp ông Joko Widodo tại Moscow trong chuyến thăm tháng 6/2022.

Tuy nhiên, lộ trình dự kiến của 3 nhiệm kỳ chủ tịch này đều bị ảnh hưởng bởi hai cuộc xung đột đang trở nên ngày càng khó đoán định. Cuộc xung đột ở Ukraine chuyển sang giai đoạn “nóng” khiến Nga tách rời gần như hoàn toàn không chỉ về chính trị mà cả về kinh tế khỏi Mỹ, EU và một số nước khác - những quốc gia tham gia trừng phạt Nga. Ở Đông Nam Á, cuộc xung đột cách xa về mặt địa lý này đang tác động đến đời sống kinh tế của các quốc gia trong khu vực dưới dạng lạm phát gia tăng và những lo ngại về an ninh lương thực và năng lượng. Hơn nữa, những vấn đề này cũng đang tác động tới các nước chủ tịch trong việc tổ chức công tác thể chế G20, APEC và các cơ chế lấy ASEAN làm trung tâm.

Cuộc xung đột thứ hai là mâu thuẫn giữa Mỹ và Trung Quốc đang ngày càng trở nên trầm trọng hơn sau chuyến thăm Đài Loan (Trung Quốc) của Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nanci Pelosi và chuyến đi của các nghị sĩ Mỹ diễn ra sau đó 2 tuần. Mâu thuẫn này ảnh hưởng đặc biệt đến thể chế của nhóm G20.

Trên tinh thần của cách tiếp cận bao trùm, 3 nước chủ trì đã đưa ra tuyên bố vào tháng 5/2022, rằng họ đều không muốn biến các nền tảng đa phương thành đấu trường tranh chấp quốc tế và sẵn sàng hợp tác với tất cả đối tác. Mặc dù chịu áp lực đáng kể của Mỹ và EU, cả 3 quốc gia đều đã từ chối loại Nga ra khỏi hoạt động của G20, APEC và các thể chế lấy ASEAN làm trung tâm. Minh chứng cụ thể nhất của những động thái này, đó là mặc dù các quốc gia phương Tây liên tiếp kêu gọi không mời đại diện Nga nhưng Bộ trưởng Tài chính Nga A. G. Siluanov vẫn tham gia cuộc họp bộ trưởng tài chính G20 tại Bali tháng 7/2022, Ngoại trưởng Nga S. Lavrov vẫn tham gia cuộc họp ngoại trưởng G20 tại Bali cũng trong tháng 7/2022 và cuộc họp ngoại trưởng trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Đông Á tại Phnom Penh tháng 8/2022, bên lề Hội nghị cấp cao Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 55.

Nếu xem xét tình hình trong bối cảnh rộng hơn, năm 2022 thực sự đang thử thách sức mạnh của chủ nghĩa đa phương châu Á. Trong hoàn cảnh quốc tế mới này, câu hỏi không thể tránh khỏi là liệu các nước châu Á, cụ thể là 3 nước ASEAN này, có thể bảo vệ vai trò quản lý tiến trình khu vực và phần nào là toàn cầu, không phải bằng lời nói mà bằng hành động hay không? Vấn đề này có ý nghĩ đặc biệt trong bối cảnh cuộc thảo luận đang diễn ra trong cộng đồng khoa học và giới chuyên gia phương Tây về vai trò của thể chế đa phương trong quá trình “hội nhập” của các nước mà họ cho là “lệch lạc” như Nga hay Trung Quốc (và danh sách này còn có thể kéo dài) vào cái hệ thống mà họ gọi là “trật tự thế giới dựa trên quy tắc”. Tất nhiên, đó là trên quy tắc mà họ cho là đúng, do các nước phương Tây đề ra.

Bất chấp mọi lo ngại rằng tranh chấp giữa các cường quốc sẽ làm tê liệt hoạt động của các thể chế đa phương, lập trường của 3 quốc gia chủ trì này dường như cho thấy tham vọng của họ chí ít là góp phần làm giảm bớt xung đột trong quan hệ giữa Nga và các nước phương Tây, giữa Trung Quốc và Mỹ. Điều này được chứng minh bằng nỗ lực ngoại giao của Tổng thống Indonesia Joko Widodo, người đã đến thăm cả Ukraine và Nga vào tháng 6/2022. Indonesia cho tới nay vẫn giữ vững quyết định không tham gia các lệnh trừng phạt chống Nga và bác bỏ ý tưởng thiết lập mức giá trần đối với dầu của Nga do Mỹ tích cực thúc đẩy, vì nước này không tin rằng những hành động như vậy có thể góp phần làm giảm căng thẳng quốc tế và đảm bảo an ninh năng lượng.

Còn Thái Lan và Nga thì kỷ niệm 125 năm thiết lập quan hệ ngoại giao trong năm 2020, trong khi Campuchia cũng tiếp cận vấn đề trừng phạt một cách thận trọng. Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế thế giới Davos vào tháng 5/2022, Thủ tướng Campuchia Hun Sen kiêu gọi từ bỏ tất cả các biện pháp trừng phạt chống lại Nga, vì tác động ngược của chúng đối với chính các quốc gia khởi xướng trừng phạt và quan trọng nhất là đối với các quốc gia đang phát triển, không liên quan đến cuộc xung đột và mới bắt đầu phục hồi sau đại dịch.

Năm 2022 cũng xuất hiện những nỗ lực đầu tiên nhằm công kích từ bên trong các thể chế lấy ASEAN làm trung tâm.

Tháng 7/2022, với lý do là xung đột ở Ukraine và tình hình Myanmar, các nước Australia, Mỹ và New Zealand đã tẩy chay một phiên họp trong khuôn khổ Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng các nước ASEAN mở rộng (ADMM+) về chống khủng bố do Myanmar và Nga chủ trì. Cho tới nay, các sự kiện của G20, APEC và ASEAN có sự tham gia của Nga với quy mô lớn chưa từng bị tẩy chay toàn diện. Trong bối cảnh đó, mối quan tâm của nhiều nhà quan sát đó chính là liệu chủ nghĩa đa phương châu Á có vượt qua được những thử thách này hay không?

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?