Một năm đầy thách thức của NATO

Cùng với việc tiến trình toàn cầu hóa được đẩy nhanh và xu hướng đa cực hóa ngày càng rõ rệt, cơ chế an ninh tập thể truyền thống đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có. 2025 dự kiến sẽ là một năm đầy thách thức đối với Tổ chức Hiệp ước quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO).

NATO những năm gần đây đã liên tục điều chỉnh chiến lược, tăng cường xây dựng các cơ chế phối hợp và kết nối nội bộ, đồng thời tích cực tìm cách mở rộng thành viên, từng bước chuyển đổi thành một liên minh an ninh mang tính toàn cầu. 3 vấn đề được cho là thách thức lớn nhất của NATO hiện tại, đó là sự trở lại của ông Trump, khó khăn của Ukraine khi gia nhập NATO và tranh cãi về chia sẻ chi tiêu quốc phòng, làm thế nào để giải quyết những bất đồng giữa các quốc gia thành viên và sức ép từ bên ngoài, tất cả không chỉ thử thách năng lực của các thành viên NATO mà còn liên quan trực tiếp đến triển vọng phát triển của khối này trong tương lai.

Viễn cảnh khó đoán định

Nhìn lại lịch sử, sự hiện diện liên tục và vai trò quan trọng của NATO phần lớn phụ thuộc vào thực lực quân sự lớn mạnh của Mỹ cũng như địa vị lãnh đạo của nước này trong liên minh. NATO luôn đặt Mỹ vào vị trí trung tâm, các quốc gia thành viên khác về cơ bản đóng vai trò hỗ trợ. Dù NATO được cung cấp số lượng quân đội và tài nguyên nhất định, nhưng nhiều năng lực chiến lược quan trọng như tiếp nhiên liệu trên không, tình báo chiến thuật, chỉ huy và kiểm soát chiến trường cũng như dự trữ đạn dược số lượng lớn đều hạn chế, và cuối cùng phải do Mỹ cung cấp.

1b.jpg -0
Dù nỗ lực tăng chi tiêu quốc phòng, các thành viên châu Âu của NATO vẫn còn những hạn chế rõ ràng về năng lực tình báo, giám sát và trinh sát so với Mỹ.

Tuy nhiên, khi bối cảnh an ninh quốc tế thay đổi, tính dễ bị tổn thương của các quốc gia thành viên châu Âu do thời gian dài phụ thuộc vào Mỹ ngày càng thể hiện rõ. Sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra, NATO cho rằng năng lực quân sự mà các quốc gia châu Âu thành viên của khối đã bộc lộ là không đủ và họ sẽ khó có thể tự mình đối phó với tình hình an ninh nếu không có sự hỗ trợ của Mỹ. Mặc dù không ngừng tăng chi tiêu quốc phòng trong những năm gần đây, nhưng các thành viên châu Âu của NATO vẫn chưa giải quyết được sự chênh lệch về năng lực chủ chốt và Mỹ vẫn là một lực lượng không thể thiếu đối với các hoạt động của NATO cũng như an ninh châu Âu.

Trước khi kết quả bầu cử Mỹ được công bố vào cuối năm 2024, Tổng thư ký NATO Mark Rutte đã nói rõ rằng NATO sẽ vẫn đoàn kết bất kể kết quả bầu cử như thế nào. Tuyên bố này không chỉ hé lộ tính phức tạp của quan hệ giữa NATO và Mỹ trong tương lai mà còn nêu bật những thách thức và rủi ro lớn nhất mà NATO phải đối mặt kể từ khi thành lập. Việc ông Trump yêu cầu các thành viên NATO tăng chi tiêu quân sự không chỉ nhằm giảm gánh nặng quân sự cho Mỹ mà còn có yếu tố tăng doanh thu cho ngành công nghiệp quân sự của nước này, bởi chỉ tiêu quân sự tăng đồng nghĩa với việc Mỹ bán được nhiều vũ khí hơn.

Ukraine gia nhập NATO: Vấn đề hóc búa

Trong một hệ thống quốc tế với đa cực hóa phát triển nhanh chóng và tính khó đoán định không ngừng gia tăng, tương lai và vận mệnh của NATO không chỉ chịu tác động từ yếu tố Mỹ mà còn phải đối mặt với những thách thức từ tình hình an ninh khu vực. Sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ, vai trò của NATO ngày càng trở nên nổi bật. Mọi quyết định và hành động đều có thể trở thành yếu tố then chốt quyết định hướng đi của xung đột Nga - Ukraine, thậm chí có thể đẩy cuộc xung đột cục bộ này lên mức độ nguy hiểm và quy mô lớn hơn.

Không ngừng mở rộng thành viên là biện pháp quan trọng mà NATO thực hiện từ sau Chiến tranh Lạnh. Sau khi Phần Lan và Thụy Điển gia nhập NATO năm 2023 2024, số lượng quốc gia thành viên đã lên tới 32. Tuy nhiên, nội bộ NATO vẫn tồn tại mâu thuẫn và bất đồng lớn về vấn đề có nên thu nạp Ukraine hay không. Hầu hết các thành viên NATO cho rằng việc Ukraine gia nhập có thể giúp NATO thực hiện được mục tiêu cuối cùng là kiềm chế Nga, do đó kể từ khi xung đột nổ ra, NATO luôn coi Ukraine là tiền tuyến và cung cấp những khoản viện trợ lớn với mục đích làm tiêu hao nguồn lực của Nga.

Thời gian đầu cuộc xung đột, NATO chủ yếu cung cấp cho Ukraine các thiết bị phòng thủ như áo chống đạn và mũ bảo hộ. Tuy nhiên, khi cuộc xung đột không ngừng leo thang, các nước như Mỹ và Anh bắt đầu cho phép Ukraine sử dụng vũ khí tiên tiến như hệ thống tên lửa chiến thuật lục quân và tên lửa hành trình tầm xa Storm Shadow, tạo điều kiện cho Ukraine tấn công các mục tiêu sâu hơn trong đất Nga, làm leo thang xung đột.

Chia sẻ chi tiêu quốc phòng

Là tổ chức quân sự lớn nhất thế giới hiện nay, những thay đổi trong chi tiêu quốc phòng của NATO luôn là tâm điểm chú ý của quốc tế. Theo số liệu, chi tiêu quân sự của các quốc gia châu Âu thành viên NATO trong năm 2024 đã tăng gần 20% so với năm trước, đặc biệt là Chính phủ Đức, với tổng ngân sách quốc phòng cho năm tài chính 2024 là 73,41 tỷ USD, lập kỷ lục về chi tiêu của nước này và lần đầu tiên đạt tiêu chuẩn NATO quy định - chi tiêu quốc phòng chiếm 2% GDP. Ngân sách quốc phòng của Pháp cho năm tài chính 2024 cũng lên tới 49,7 tỷ USD, tăng 7,5% so với năm trước, lập kỷ lục kể từ sau Chiến tranh Lạnh.

Dù ngày càng sẵn sàng tăng chi tiêu quân sự, nhưng các quốc gia NATO vẫn sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn trong các hoạt động thực tế và sẽ khó đạt được các mục tiêu mong đợi. Hiện nay, các thành viên châu Âu của NATO vẫn còn những hạn chế rõ ràng về năng lực tình báo, giám sát và trinh sát, chẳng hạn như thiếu vệ tinh có thể bao phủ lãnh thổ của đối phương và trực thăng tầm xa có thể vận chuyển thiết bị quốc phòng và binh lính số lượng lớn.

Việc tăng đáng kể chi tiêu quốc phòng cũng sẽ gây áp lực lớn đối với ngân sách của các quốc gia liên quan. Trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế nhìn chung là đang yếu ở châu Âu, việc tăng chi tiêu quốc phòng chắc chắn sẽ đòi hỏi phải cắt giảm các khoản chi tiêu dân sinh như ngân sách an sinh xã hội, điều này dễ gây ra các cuộc đình công và biểu tình, dẫn đến sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy và chủ nghĩa cực đoan, thậm chí là bất ổn chính trị.

Ngọc Lan

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.