Afghanistan: Chiến trận nghiêng về Taliban

Tốc độ tiến công của lực lượng Taliban ở Afghanistan và sự kháng cự yếu ớt của quân Chính phủ Afghanistan khiến giới phân tích chính sách quốc phòng và an ninh trên toàn thế giới cảm thấy bất ngờ. Thậm chí, người ta còn đặt cả vấn đề về vai trò của người Mỹ, với 20 năm ở đây, họ đã “để lại” những gì khi mà chỉ mới vừa rút đi, tình hình đã không thể kiểm soát?

Kể từ khi Mỹ bắt đầu rút quân, Taliban đã mở rộng gấp đôi phạm vi lãnh thổ kiểm soát. Nhưng, điều ngoạn mục hơn cả là thực tế Taliban đã xâm nhập đáng kể vào các khu vực vốn không phải là thành trì truyền thống của mình và ở nơi vốn có sự kháng cự mạnh mẽ xưa nay - bao gồm một số tỉnh ở phía Bắc và phía Tây của Afghanistan chưa bao giờ thực sự chào đón lực lượng này. Cho dù đây là “luật bất thành văn” với Mỹ hay chỉ là một phần trong chiến lược quân sự hiện vẫn gây tranh cãi của Taliban thì cách thức Taliban bao vây các khu vực trung tâm cho thấy họ tự tin về khả năng dễ dàng chiếm được các thị trấn và thành phố này.

Rõ ràng, những diễn biến chiến trường đang dọn đường cho Taliban tiến vào Kabul. Vấn đề còn lại có lẽ chỉ là thời gian. Có vẻ như Taliban muốn hoàn thành mục tiêu trước ngày 13-11, ngày đánh dấu Kabul rơi vào tay Liên minh phương Bắc. Do đó, vấn đề không phải là thời điểm và cách thức mà Taliban sẽ thiết lập ảnh hưởng như thế nào, mà là câu chuyện điều gì sẽ xảy ra sau khi họ chiếm được Kabul? Có 3 vấn đề các nhà phân tích đặt ra: một là mô hình quản trị mà Taliban áp đặt và tác động của nó ở trong nước cũng như quốc tế; hai là tình hình an ninh bên trong Afghanistan, sự can thiệp và tham gia của lực lượng nước ngoài vào phe nổi dậy và tác động của chúng. Ba là, nơi trú ẩn cho các chiến binh thánh chiến: Liệu Taliban có ủng hộ các mục tiêu thánh chiến và Hồi giáo ở những nơi khác hay không? Và nó tác động thế nào đến tình hình ổn định an ninh khu vực cũng như toàn thế giới.

Những chiến binh Taliban.

Những chiến binh Taliban.

Chưa biết nay mai sẽ ra sao, song ở thời điểm này, với những gì biểu hiện ra ngoài, người ta cho rằng Taliban gần như không thay đổi với “mô hình Taliban 1.0” của những năm 1990. Điều này đồng nghĩa với việc sẽ có cách diễn giải nghiêm ngặt về Luật Sharia, không chỉ trong điều hành đất nước mà còn về cả các vấn đề xã hội và tôn giáo. Những chính sách cứng rắn có từ thời cổ xưa đối với phụ nữ và các nhóm thiểu số Hồi giáo khác có thể sẽ được thực thi trở lại. Nỗi sợ hãi về những vụ trả đũa và sự ngột ngạt trong cách quản lý chính quyền có khả năng dẫn đến một cuộc di cư nữa ở Afghanistan. Trong khi một số có khả năng đến châu Âu hay Bắc Mỹ, thậm chí là Trung Đông, thì phần lớn những người tị nạn sẽ chỉ lựa chọn được Pakistan, Iran hoặc thậm chí là các quốc gia Trung Á khác. Điều này sẽ một lần nữa tạo ra cuộc khủng hoảng tị nạn, kèm theo những thách thức về an ninh, kinh tế đối với các nước láng giềng. Và, đây là điều từng xảy ra, bất kể sự giải thích cho nó là gì.

Mặc dù chiếm thế thượng phong, song  Taliban vẫn sẽ gặp phải không ít sự kháng cự. Theo nhận định của giới chuyên gia, có một số khả năng. Đầu tiên là sau những thất bại ban đầu, quân đội Afghanistan sẽ tập hợp lại và quan trọng là lực lượng này sẽ nhận được sự hỗ trợ đáng kể từ bên ngoài, biến đất nước Afghanistan trở thành “sân chơi” của các “nhà tài trợ”, với những cuộc chiến ủy nhiệm mà chịu thống khổ đầu tiên sẽ là người dân. Khả năng thứ hai là sẽ không có một lực lượng gắn kết như quân đội Chính phủ Afghanistan hiện tại, thay vào đó là sự hình thành các lực lượng và cộng đồng riêng lẻ chống lại Taliban, gây nên bất ổn khắp nơi. Khả năng thứ ba là các nhóm chống đối mang màu sắc tôn giáo trên khắp vùng lãnh thổ. Khả năng thứ tư là các nhóm chống đối hoạt động lưu vong bên ngoài biên giới Afghanistan - có thể ở Trung Á hoặc Iran. Tuy nhiên, vẫn còn phải chờ xem Taliban sẽ phản ứng ra sao sau khi tiến vào Kabul. Một tư duy hòa giải sẽ giúp kéo vãn tình hình, thay vì trả đũa liên miên, gây nên những vòng xoáy bất ổn.

Vấn đề cuối cùng có liên quan đến chính sách đối ngoại và an ninh của Taliban. Liệu Taliban sẽ nổi lên như một chủ thể độc lập để tự mình lèo lái đất nước hay vẫn đóng vai trò phụ thuộc vào các kế hoạch chiến lược của “nhà tài trợ chính” là Pakistan? Trong trường hợp vế đầu, hy vọng với những lợi ích sát sườn và tự thân, những người lái “con thuyền Afghanistan” sẽ buộc phải đặt vấn đề dân tộc và đất nước lên trên, điều này rõ ràng sẽ có lợi cho tất cả. Có điều, với các mối liên hệ của mình cũng như truyền thống Pashtun sẽ khiến chính quyền của Taliban không thể từ chối bất kỳ người tị nạn nào. Và điều này sẽ làm gia tăng sự lo lắng ở các quốc gia khác, nơi những người bất đồng chính kiến, quân nổi dậy và các nhóm khủng bố tìm nơi ẩn náu trên lãnh thổ Afghanistan, sau đó sẽ bị dụ dỗ để tài trợ và trang bị cho các cuộc chiến chống lại chính cố quốc. Mọi việc sẽ trở nên tồi tệ hơn nữa nếu người ta phát hiện ra rằng tuyên bố của Taliban về việc không để bất kỳ ai sử dụng lãnh thổ Afghanistan làm bàn đạp chống lại nước khác chỉ là lời nói suông.

Có thể nói, mối lo ngại về một tình hình Afghanistan bất ổn sẽ bao trùm bầu không khí khu vực và cả thế giới. Tuy nhiên, trong số rất nhiều câu hỏi đặt ra thì vẫn còn có một câu hỏi mà các thế lực phương Tây sẽ muốn lờ đi hoặc vẫn chưa thể tìm ra câu trả lời: Tại sao lực lượng Taliban lại luôn thắng thế mỗi khi lực lượng nước ngoài rút đi? Và, nếu như đúng điều đó thể hiện ước vọng của đa số người dân Afghanistan thì nên hiểu họ, hỗ trợ và giúp đỡ họ sẽ tốt và dễ hơn nhiều là tìm mọi cách để thay đổi họ hoặc bắt họ phải thay đổi.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.