TikTok dựa vào đâu để kiện Mỹ?

Đứng trước 2 lựa chọn đều không mấy khả quan cho tương lai là bị cấm hoặc phải bán lại cho một doanh nghiệp “rất Mỹ” theo tuyên bố của Tổng thống Donald Trump, những người sở hữu TikTok, ứng dụng video ngắn trực tuyến đang được ưa chuộng tại nhiều quốc gia trên thế giới, đã quyết định khởi kiện sắc lệnh hành pháp mà người đứng đầu Nhà Trắng ban hành.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6-8 đã ký sắc lệnh cấm mọi cá nhân và tổ chức thuộc phạm vi quyền hạn và nằm trong quyền xét xử của Mỹ giao dịch với ByteDance, chủ sở hữu TikTok, và Tencent, chủ sở hữu của WeChat, sau 45 ngày nhằm "bảo vệ an ninh quốc gia". Trước đó vài ngày, Tổng thống Trump nói TikTok có 45 ngày để đạt thỏa thuận thoái vốn, yêu cầu chủ sở hữu ByteDance bán cổ phần và hoạt động của TikTok tại Mỹ cho Microsoft hoặc một công ty nào đó, nếu không mạng xã hội này sẽ phải rút khỏi Mỹ từ ngày 15-9.

Tiếp đó, ngày 14-8, sau cuộc điều tra của Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS) - cơ quan xem xét các thương vụ mua lại các hoạt động kinh doanh ở Mỹ của các nhà đầu tư nước ngoài, Tổng thống Trump đã ra lệnh yêu cầu TikTok phải bán lại cho chủ sở hữu tại Mỹ trong vòng 90 ngày, tức là đến 12-11 tới, đồng thời nhấn mạnh một lần nữa rằng ByteDance "có thể thực hiện hành động đe dọa làm suy yếu an ninh quốc gia của Mỹ". Sắc lệnh mới thực tế cho phép TikTok có thêm thời gian để cân nhắc các đối sách của mình.

Ngày 24-8, TikTok khởi kiện Chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Ngày 24-8, TikTok khởi kiện Chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Theo sắc lệnh mới, TikTok sẽ phải xóa toàn bộ dữ liệu người dùng Mỹ và báo cáo cho Ủy ban Đầu tư nước ngoài Mỹ sau khi hoàn tất việc làm này. ByteDance cũng sẽ phải xóa mọi dữ liệu từ ứng dụng tiền thân là Musical.ly mà công ty này đã mua từ năm 2017.

TikTok hiện có khoảng một tỷ người sử dụng trên khắp thế giới. Giới chức Mỹ bày tỏ quan ngại khả năng TikTok bị Bắc Kinh sử dụng cho mục đích mà họ xem là “bất chính”. Thậm chí, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo còn nhận định rằng dữ liệu về người dùng Mỹ mà các công ty như TikTok đang thu thập có thể gồm "nhận dạng khuôn mặt, thông tin về nơi cư trú, số điện thoại, bạn bè". Tuy nhiên, giới chức Mỹ chưa đưa ra bất kỳ bằng chứng xác thực nào. TikTok và công ty chủ quản ByteDance phủ nhận mọi liên hệ với chính quyền Trung Quốc.

Trước sức ép ngày càng gay gắt từ Mỹ, đại diện TikTok nêu rõ trong thông cáo chính thức về vụ kiện khởi xướng ngày 24-8: "Nhằm đảm bảo pháp quyền không bị loại bỏ và công ty chúng tôi cũng như người dùng được đối xử công bằng, chúng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phản đối sắc lệnh (cấm TikTok) thông qua hệ thống pháp lý".

Có ý kiến lập luận rằng ByteDance có thể căn cứ vào thực tế sắc lệnh của Tổng thống Trump không được ban hành theo đúng các thủ tục pháp lý, theo quy định của CFIUS hay Đạo luật Quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) để làm cơ sở kiện chính quyền Trump.

Thực tế là khi ban hành các sắc lệnh kể trên, Tổng thống Trump đã thực thi IEEPA, tuyên bố ông có quyền điều chỉnh và ra quy định với các giao dịch quốc tế. Trong một sắc lệnh hành pháp đưa ra hồi năm ngoái, Tổng thống Trump đã viện dẫn IEEPA để trao cho Washington quyền can thiệp vào mọi giao dịch thương mại có liên quan tới “các dịch vụ hoặc công nghệ thông tin liên lạc” có nguy cơ ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.

Về cơ bản, Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền cố hữu, hay có thể đơn phương thiết lập các quy tắc ràng buộc pháp lý liên quan đến đầu tư nước ngoài vào Mỹ. Hiến pháp Mỹ trao thẩm quyền định đoạt “thương mại nước ngoài” cho Quốc hội, chứ không phải cơ quan hành pháp. Tuy nhiên, Quốc hội có thể giao quyền hạn này cho tổng thống theo nhiều cách khác nhau. Năm 1988, Quốc hội Mỹ đã thực hiện bước đi này theo cái được gọi là Bản sửa đổi Exon-Florio đối với Đạo luật Sản xuất quốc phòng. CFIUS đã tồn tại hơn một thập niên tính tới thời điểm đó, song sửa đổi của Quốc hội Mỹ mới là yếu tố then chốt.

Quy định mới trao cho Tổng thống Mỹ quyền cấm “sáp nhập, mua lại hoặc tiếp quản” các giao dịch có thể đe dọa đến an ninh quốc gia. Khuôn khổ pháp lý để xem xét CFIUS đã mở rộng theo nhiều cách khác nhau kể từ đó, song điều đáng lưu ý ở đây chính là việc Quốc hội Mỹ thực sự đã ủy quyền cho Tổng thống cấm các giao dịch nếu cơ quan hành pháp xem là cần thiết.

Theo CFIUS, định nghĩa “doanh nghiệp tại Mỹ” là bất kỳ pháp nhân nào tham gia vào hoạt động thương mại giữa các tiểu bang Mỹ - ngay cả khi pháp nhân đó là một công ty nước ngoài. ByteDance đã mua ứng dụng Musical.ly năm 2017 và hợp nhất ứng dụng này với TikTok. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin cho biết CFIUS đã “xem xét toàn diện vụ việc và nhất trí đề xuất hành động này với tổng thống để bảo vệ người dùng Mỹ khỏi bị khai thác dữ liệu cá nhân".

Music.ly có thể là một tập đoàn nước ngoài (cụ thể là của Trung Quốc) vào thời điểm mua lại nhưng nó đã có sự hiện diện mạnh mẽ tại Mỹ và chắc chắn đủ điều kiện theo quy tắc này. ByteDance đã không tìm kiếm sự đồng thuận từ CFIUS vào thời điểm mua lại, một điều cũng khá dễ hiểu. Tuy nhiên, khi mức độ phổ biến của TikTok ở Mỹ bùng nổ và cùng với những diễn biến gập ghềnh trong quan hệ song phương Mỹ-Trung suốt thời gian qua, bức tranh bắt đầu có vẻ khác hẳn.

Hơn thế nữa, quyền hạn của CFIUS có thể được mở rộng để xem xét hồi tố các giao dịch trước đó và vì vậy không có gì ngạc nhiên khi CFIUS mở một cuộc đánh giá đối với giao dịch ByteDance-music.ly vào tháng 11-2019. CFIUS đã kết luận rằng ByteDance lẽ ra không được phép mua lại doanh nghiệp hiện được gọi là TikTok. Và điều này đã dẫn tới những sắc lệnh mà Tổng thống Trump ban hành.

Một hướng đi khác cho TikTok có thể là Tu chính án thứ nhất, theo đó cho rằng hành động của Tổng thống Trump cản trở các ý tưởng được hình thành trên ứng dụng, coi TikTok như một diễn đàn ngôn luận. Đây là một hành vi vi phạm Tu chính án thứ nhất và quyền tự do ngôn luận mà Mỹ quy định.

TikTok có thể lập luận rằng sắc lệnh của Tổng thống Trump vi phạm các quyền được Tu chính án thứ nhất bảo vệ khi khiến người dân Mỹ bị phạt, dân sự hoặc hình sự, khi cố tìm cách liên lạc với người thân, bạn bè hoặc để liên hệ công việc. Tuy nhiên, Tòa án Mỹ chắc chắn sẽ phải cân nhắc những góc cạnh này trên cơ sở mối liên hệ với vấn đề an ninh quốc gia mà Washington tuyên bố.

Thái Hân (Tổng hợp)

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.