TikTok dựa vào đâu để kiện Mỹ?

Đứng trước 2 lựa chọn đều không mấy khả quan cho tương lai là bị cấm hoặc phải bán lại cho một doanh nghiệp “rất Mỹ” theo tuyên bố của Tổng thống Donald Trump, những người sở hữu TikTok, ứng dụng video ngắn trực tuyến đang được ưa chuộng tại nhiều quốc gia trên thế giới, đã quyết định khởi kiện sắc lệnh hành pháp mà người đứng đầu Nhà Trắng ban hành.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6-8 đã ký sắc lệnh cấm mọi cá nhân và tổ chức thuộc phạm vi quyền hạn và nằm trong quyền xét xử của Mỹ giao dịch với ByteDance, chủ sở hữu TikTok, và Tencent, chủ sở hữu của WeChat, sau 45 ngày nhằm "bảo vệ an ninh quốc gia". Trước đó vài ngày, Tổng thống Trump nói TikTok có 45 ngày để đạt thỏa thuận thoái vốn, yêu cầu chủ sở hữu ByteDance bán cổ phần và hoạt động của TikTok tại Mỹ cho Microsoft hoặc một công ty nào đó, nếu không mạng xã hội này sẽ phải rút khỏi Mỹ từ ngày 15-9.

Tiếp đó, ngày 14-8, sau cuộc điều tra của Ủy ban Đầu tư nước ngoài tại Mỹ (CFIUS) - cơ quan xem xét các thương vụ mua lại các hoạt động kinh doanh ở Mỹ của các nhà đầu tư nước ngoài, Tổng thống Trump đã ra lệnh yêu cầu TikTok phải bán lại cho chủ sở hữu tại Mỹ trong vòng 90 ngày, tức là đến 12-11 tới, đồng thời nhấn mạnh một lần nữa rằng ByteDance "có thể thực hiện hành động đe dọa làm suy yếu an ninh quốc gia của Mỹ". Sắc lệnh mới thực tế cho phép TikTok có thêm thời gian để cân nhắc các đối sách của mình.

Ngày 24-8, TikTok khởi kiện Chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Ngày 24-8, TikTok khởi kiện Chính quyền Tổng thống Donald Trump.

Theo sắc lệnh mới, TikTok sẽ phải xóa toàn bộ dữ liệu người dùng Mỹ và báo cáo cho Ủy ban Đầu tư nước ngoài Mỹ sau khi hoàn tất việc làm này. ByteDance cũng sẽ phải xóa mọi dữ liệu từ ứng dụng tiền thân là Musical.ly mà công ty này đã mua từ năm 2017.

TikTok hiện có khoảng một tỷ người sử dụng trên khắp thế giới. Giới chức Mỹ bày tỏ quan ngại khả năng TikTok bị Bắc Kinh sử dụng cho mục đích mà họ xem là “bất chính”. Thậm chí, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo còn nhận định rằng dữ liệu về người dùng Mỹ mà các công ty như TikTok đang thu thập có thể gồm "nhận dạng khuôn mặt, thông tin về nơi cư trú, số điện thoại, bạn bè". Tuy nhiên, giới chức Mỹ chưa đưa ra bất kỳ bằng chứng xác thực nào. TikTok và công ty chủ quản ByteDance phủ nhận mọi liên hệ với chính quyền Trung Quốc.

Trước sức ép ngày càng gay gắt từ Mỹ, đại diện TikTok nêu rõ trong thông cáo chính thức về vụ kiện khởi xướng ngày 24-8: "Nhằm đảm bảo pháp quyền không bị loại bỏ và công ty chúng tôi cũng như người dùng được đối xử công bằng, chúng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phản đối sắc lệnh (cấm TikTok) thông qua hệ thống pháp lý".

Có ý kiến lập luận rằng ByteDance có thể căn cứ vào thực tế sắc lệnh của Tổng thống Trump không được ban hành theo đúng các thủ tục pháp lý, theo quy định của CFIUS hay Đạo luật Quyền lực kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) để làm cơ sở kiện chính quyền Trump.

Thực tế là khi ban hành các sắc lệnh kể trên, Tổng thống Trump đã thực thi IEEPA, tuyên bố ông có quyền điều chỉnh và ra quy định với các giao dịch quốc tế. Trong một sắc lệnh hành pháp đưa ra hồi năm ngoái, Tổng thống Trump đã viện dẫn IEEPA để trao cho Washington quyền can thiệp vào mọi giao dịch thương mại có liên quan tới “các dịch vụ hoặc công nghệ thông tin liên lạc” có nguy cơ ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.

Về cơ bản, Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền cố hữu, hay có thể đơn phương thiết lập các quy tắc ràng buộc pháp lý liên quan đến đầu tư nước ngoài vào Mỹ. Hiến pháp Mỹ trao thẩm quyền định đoạt “thương mại nước ngoài” cho Quốc hội, chứ không phải cơ quan hành pháp. Tuy nhiên, Quốc hội có thể giao quyền hạn này cho tổng thống theo nhiều cách khác nhau. Năm 1988, Quốc hội Mỹ đã thực hiện bước đi này theo cái được gọi là Bản sửa đổi Exon-Florio đối với Đạo luật Sản xuất quốc phòng. CFIUS đã tồn tại hơn một thập niên tính tới thời điểm đó, song sửa đổi của Quốc hội Mỹ mới là yếu tố then chốt.

Quy định mới trao cho Tổng thống Mỹ quyền cấm “sáp nhập, mua lại hoặc tiếp quản” các giao dịch có thể đe dọa đến an ninh quốc gia. Khuôn khổ pháp lý để xem xét CFIUS đã mở rộng theo nhiều cách khác nhau kể từ đó, song điều đáng lưu ý ở đây chính là việc Quốc hội Mỹ thực sự đã ủy quyền cho Tổng thống cấm các giao dịch nếu cơ quan hành pháp xem là cần thiết.

Theo CFIUS, định nghĩa “doanh nghiệp tại Mỹ” là bất kỳ pháp nhân nào tham gia vào hoạt động thương mại giữa các tiểu bang Mỹ - ngay cả khi pháp nhân đó là một công ty nước ngoài. ByteDance đã mua ứng dụng Musical.ly năm 2017 và hợp nhất ứng dụng này với TikTok. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin cho biết CFIUS đã “xem xét toàn diện vụ việc và nhất trí đề xuất hành động này với tổng thống để bảo vệ người dùng Mỹ khỏi bị khai thác dữ liệu cá nhân".

Music.ly có thể là một tập đoàn nước ngoài (cụ thể là của Trung Quốc) vào thời điểm mua lại nhưng nó đã có sự hiện diện mạnh mẽ tại Mỹ và chắc chắn đủ điều kiện theo quy tắc này. ByteDance đã không tìm kiếm sự đồng thuận từ CFIUS vào thời điểm mua lại, một điều cũng khá dễ hiểu. Tuy nhiên, khi mức độ phổ biến của TikTok ở Mỹ bùng nổ và cùng với những diễn biến gập ghềnh trong quan hệ song phương Mỹ-Trung suốt thời gian qua, bức tranh bắt đầu có vẻ khác hẳn.

Hơn thế nữa, quyền hạn của CFIUS có thể được mở rộng để xem xét hồi tố các giao dịch trước đó và vì vậy không có gì ngạc nhiên khi CFIUS mở một cuộc đánh giá đối với giao dịch ByteDance-music.ly vào tháng 11-2019. CFIUS đã kết luận rằng ByteDance lẽ ra không được phép mua lại doanh nghiệp hiện được gọi là TikTok. Và điều này đã dẫn tới những sắc lệnh mà Tổng thống Trump ban hành.

Một hướng đi khác cho TikTok có thể là Tu chính án thứ nhất, theo đó cho rằng hành động của Tổng thống Trump cản trở các ý tưởng được hình thành trên ứng dụng, coi TikTok như một diễn đàn ngôn luận. Đây là một hành vi vi phạm Tu chính án thứ nhất và quyền tự do ngôn luận mà Mỹ quy định.

TikTok có thể lập luận rằng sắc lệnh của Tổng thống Trump vi phạm các quyền được Tu chính án thứ nhất bảo vệ khi khiến người dân Mỹ bị phạt, dân sự hoặc hình sự, khi cố tìm cách liên lạc với người thân, bạn bè hoặc để liên hệ công việc. Tuy nhiên, Tòa án Mỹ chắc chắn sẽ phải cân nhắc những góc cạnh này trên cơ sở mối liên hệ với vấn đề an ninh quốc gia mà Washington tuyên bố.

Thái Hân (Tổng hợp)

Các tin khác

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Văn hóa, lịch sử không còn chỉ nằm trong sách giáo khoa, những trang tư liệu hay không gian bảo tàng. Trên TikTok, Facebook, Instagram, YouTube... người trẻ đang kể câu chuyện của cha ông bằng video ngắn, tranh vẽ, thời trang, âm nhạc và công nghệ số. Cách kể mới đang giúp di sản đến gần hơn với công chúng trẻ. Nhưng khi một video có thể lan truyền tới hàng trăm nghìn người chỉ trong thời gian ngắn, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để sáng tạo mà không làm sai lệch những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ?

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Dù ông Trump tuyên bố Mỹ "không cần Canada", thực tế Washington đang mua phần lớn dầu thô, khí đốt, điện cùng nhiều nguyên liệu công nghiệp sống còn từ quốc gia láng giềng.

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Sau 6 tháng xung đột Trung Đông, giá dầu và xăng vẫn neo cao nhưng thị trường đang dần hình thành một "bình thường mới". Dù Mỹ nỗ lực mở rộng nguồn cung qua thỏa thuận với Venezuela, giá nhiên liệu vẫn khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Ra đời từ năm 1989 từ ý tưởng của cộng đồng địa phương nhằm đưa du khách trở về với bầu không khí "vàng" của các thập niên từ 1950 - 1980, lễ hội Golden Oldies được tổ chức vào ngày cuối tuần cuối cùng của tháng 7 hàng năm tại làng Krofdorf-Gleiberg, thị trấn Wettenberg, tiểu bang Hessen - Đức. Kết hợp giữa âm nhạc, xe cơ giới và thời trang vintage, Golden Oldies đã trở thành một trong những lễ hội văn hóa hoài niệm lớn nhất nước Đức, thu hút mỗi năm khoảng 60.000 - 70.000 lượt du khách.

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Chỉ còn ít tuần nữa, Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (Asiad 20) sẽ chính thức khởi tranh tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản). Thời điểm này, không khí tập luyện tại các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia đang bước vào giai đoạn "nước rút" khốc liệt nhất. Với mục tiêu phấn đấu giành từ 4 - 6 HCV, Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đang dồn toàn lực, kích hoạt chế độ "cắm trại săn vàng" cho các đội tuyển trọng điểm.

Một thoáng Milan

Một thoáng Milan

Được coi là trung tâm quan trọng của thời trang châu Âu, cái nôi của Opera và đô thị kinh tế của nước Ý, Milan trên thực tế còn là một trong những thành phố đẹp nhất nước Ý. Ẩm thực đa dạng và cuộc sống nhộn nhịp, Milan là sự hòa quyện giữa cuộc sống hiện đại phồn thịnh với vô vàn di tích lịch sử tráng lệ. Sự tiên phong nghệ thuật độc đáo và bảo tồn truyền thống cổ điển đã đem đến cho Milan một vẻ quyến rũ mê hoặc.

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Ngày 24/8, chính quyền Mỹ đã công bố chiến dịch “chiến tranh kinh tế” hủy diệt do Tổng thống Donald Trump phát động nhằm đối phó với Iran. Chiến dịch này đang được giới quan sát quốc tế theo dõi xem liệu ông Trump có thật sự thực hiện đúng như những gì tuyên bố hay không, khi những cái giá phải trả về mặt chính trị ngày càng tăng.

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đòi hỏi Việt Nam vừa bảo tồn bản sắc vừa tạo động lực tăng trưởng mới, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang mở ra hành lang pháp lý đồng bộ nhằm chuyển hóa giá trị văn hóa thành tài sản trí tuệ và nguồn lực kinh tế. Mục tiêu của dự thảo không dừng ở quản lý mà hướng tới kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo hoàn chỉnh, nơi truyền thống được phát huy thành giá trị thương mại bền vững.

Để sân khấu thực cảnh đậm chất văn hóa, thu hút khách du lịch

Để sân khấu thực cảnh đậm chất văn hóa, thu hút khách du lịch

Những năm gần đây, sân khấu thực cảnh ở Việt Nam đang nở rộ. Khởi đầu từ “Tinh hoa Bắc Bộ” năm 2017 đến nay, chúng ta có thêm những vở như “Ký ức Hội An”, “Tinh hoa Việt Nam”, “Vũ điệu trên mây”, “Chuyện tình Bản Giốc”, “Dòng sông kể chuyện”, “Huyền tích U Va”… và mới đây là “Đất nước thiên hùng ca” cho thấy một xu hướng: lịch sử, truyền thuyết, cảnh quan và di sản đang được kể lại bằng ngôn ngữ của sân khấu hiện đại.

Số hóa an ninh - vì bình yên Đất Mũi

Số hóa an ninh - vì bình yên Đất Mũi

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, tỉnh Cà Mau không chỉ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào cải cách hành chính hay phát triển kinh tế, mà còn chủ động đưa công nghệ vào công tác bảo đảm an ninh trật tự ở cơ sở. Việc thành lập, duy trì các mô hình như “Cổng an ninh trật tự thông minh” tại xã Phong Hiệp; “An ninh trật tự xã hội thông minh” tại xã Tân Hưng hay hệ thống “Camera an ninh trật tự” tại hầu hết các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã mang lại bước ngoặt lớn, trở thành “Lá chắn công nghệ” thay đổi căn bản phương thức quản trị địa bàn và huy động sức mạnh lòng dân, giữ gìn sự bình yên cho xóm làng nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Vẫn chưa thể vực dậy đồng yen

Vẫn chưa thể vực dậy đồng yen

Hàng trăm tỷ USD được tung ra để hỗ trợ đồng yen, nhưng chênh lệch lãi suất, gánh nợ công và sức hút của tài sản Mỹ tiếp tục bào mòn hiệu quả can thiệp.