Stig Bergling - Điệp viên bí ẩn của GRU tại Thuỵ Điển

Vào một ngày tháng 10/1987, có một người đàn ông lạ mặt tới gõ cửa tòa nhà của Lãnh sự quán Liên Xô tại quần đảo Ahvenan (Phần Lan) và đề nghị được gặp đại diện của Cơ quan Tình báo Xôviết. Chỉ vài ngày sau, người đàn ông trên được đưa về Đại sứ quán Xôviết và sau đó bí mật tới Moskva.

Vào thời điểm đó, chỉ có một vài nhân vật cao cấp tại Moskva mới có thể biết được, người đàn ông lạ mặt trên chính là Stig Bergling - một điệp viên quan trọng của Cơ quan Tình báo quân đội Xôviết (GRU) tại Thụy Điển vừa trốn thoát một cách ngoạn mục. Cho tới giờ, cuộc đời của điệp viên Stig Bergling vẫn còn chứa đựng nhiều chi tiết bí ẩn chưa được làm sáng tỏ...

Stig Bergling (tên đầy đủ là Stig Svante Eugen) sinh ngày 1/3/1937. Năm 1959, ông gia nhập lực lượng cảnh sát và chỉ 10 năm sau trở thành nhân viên Ban 2 của Cơ quan Cảnh sát an ninh Thụy Điển (SAPO), vào giai đoạn đó chuyên tập trung vào nhiệm vụ phản gián chống lại Liên Xô. Sau đó, Bergling lại chuyển sang làm việc tại Ban An ninh của Bộ Tổng tham mưu, là nơi có nhiệm vụ chuyên sao chép những tài liệu mật và lưu giữ chúng trong một chiếc két đặc biệt.

Theo sự điều động của cấp trên, Bergling lại có mặt ở Trung Đông, trong thành phần một phái đoàn quan sát viên của Liên Hiệp Quốc (LHQ). Tại Beirut, nhân viên phản gián của Thụy Điển đã làm quen với Alexander Nikiforov, tùy viên quân sự Xôviết và đề nghị cộng tác với GRU.

Từ năm 1973, Bergling bắt đầu cung cấp cho Moskva nhiều tài liệu mật thu thập được từ hồi còn làm việc tại Bộ Tổng tham mưu, kể cả mật mã và bản đồ các công trình quốc phòng của Thụy Điển. Cũng nhờ Bergling, Moskva đã biết được kế hoạch của NATO xây dựng một loạt các trạm do thám điện từ trên lãnh thổ Thụy Điển để hoạt động chống lại Liên Xô.

Vợ chồng Stig Berling khi còn ở Nga.
Vợ chồng Stig Berling khi còn ở Nga.

Bergling quay trở lại Thụy Điển vào năm 1975, làm việc tại Cơ quan Phản gián của Bộ Tổng tham mưu và tiếp tục cung cấp cho Moskva nhiều thông tin mật quan trọng nữa. Tính ra, GRU đã nhận được từ điệp viên hàng đầu này hơn 1.000 bản sao chép các tài liệu mật khác nhau.

Đáng chú ý là trong số các trọng trách của Bergling tại Cơ quan Phản gián còn có cả nhiệm vụ giám sát hoạt động của các cơ quan mật vụ Xôviết tại Thụy Điển. Chính nhờ vậy, năm 1976 ông đã kịp thông báo cho cấp trên về trường hợp một tùy viên quân sự Xôviết tại Stockholm đang có ý định xin cư trú chính trị tại phương Tây. Nhờ đó, nhân vật này đã được Moskva nhanh chóng triệu hồi về kịp thời.

Với mật độ hoạt động khá ráo riết, Bergling đã bắt đầu bị các đồng nghiệp nghi ngờ. Một số nguồn tin còn khẳng định, Bergling đã bị một kẻ đào thoát là Oleg Gordievski khai báo. Tên phản bội này đã tiết lộ cho các ông chủ mới tại Anh của mình về việc, GRU đã tuyển mộ được một điệp viên của SAPO. Ngay sau khi thông tin trên được báo cho Stockholm, đích thân chỉ huy Cơ quan phản gián Thụy Điển đã bay sang London để trực tiếp phỏng vấn Gordievski. Còn có một vài giả thuyết khác về nguyên nhân lộ tẩy của điệp viên này, chẳng hạn như Bergling bị bắt do sự trả thù của một tình nhân cũ của mình, hay do lời khai của một điệp viên Xôviết phản bội khác là Alexandr Ogoronik.

Ngày 10/3/1979, nhân một chuyến công du tiếp theo tới Trung Đông trong khuôn khổ một sứ mạng của LHQ, Bergling đã bị nhân viên Cơ quan An ninh Israel bắt giữ ngay tại sân bay Tel-Aviv và chuyển giao cho phía Thụy Điển chỉ vài ngày sau đó. Khi bị thẩm vấn, Bergling thừa nhận đã cộng tác với tình báo Xôviết. Ngày 7/12/1978, điệp viên của GRU phải nhận bản án tù chung thân. Trong tù, Bergling lại đổi tên thành Eugen Sandberg, sau khi kết hôn với cô bạn gái thời trẻ Elizabeth Sandberg.

Cũng từ thời điểm này, Bergling bắt đầu suy tính rất kỹ về kế hoạch chạy trốn. Tháng 10/1987, tận dụng cơ hội được tranh thủ về thăm vợ, Bergling đã lừa được các nhân viên áp giải để chạy trốn cùng với vợ. Sau khi thay đổi vài chiếc xe hơi, vợ chồng Bergling đã lên một chiếc xe chờ sẵn của tình báo Xôviết để tới bến cảng, từ đây lên phà tới quần đảo Ahvenan. Tại Helsinki, vợ chồng Bergling đã được các nhân viên GRU đón tiếp, ẩn náu một thời gian trong khuôn viên Đại sứ quán Liên Xô và bí mật về Liên Xô trên một chiếc xe mang biển ngoại giao. 

Vợ chồng nhà Bergling sống một thời gian tại Moskva với giấy tờ giả được tạm cấp là của gia đình Ivar và Elisabeth Straus. Bergling vẫn tiếp tục làm việc cho tình báo Xôviết - được đào tạo thêm về nghiệp vụ và được cử sang tập huấn tại Budapest . Năm 1990, vợ chồng Bergling tới Liban, tiếp tục hoạt động cho GRU dưới vỏ bọc hai công dân Anh có tên Ronald Charles Abay và Sylvie Tin Abay. Tuy nhiên đến tháng 8/1994, Bergling bất ngờ tình nguyện quay về Thụy Điển và bị bắt giữ ngay.

Động cơ của hành động lạ lùng này cho tới thời điểm hiện nay vẫn chưa được làm rõ. Bergling phải ngồi tù thêm 3 năm và đến tháng 7/1997 được trả tự do. Còn bà vợ Elizabeth đã qua đời không lâu trước đó vì căn bệnh ung thư. 

Giữa năm 2006, Bergling còn quyết định hoạt động chính trị khi gia nhập vào đảng cánh tả Thụy Điển (thay thế cho đảng Cộng sản trước đây), thậm chí còn ra tranh cử vào Quốc hội nhưng thất bại. Về già, cựu điệp viên nổi tiếng một thời của GRU (giờ đã 72 tuổi) lui về sống ẩn dật với chứng bệnh Parkinson, và hiện phải đi lại trên xe lăn

Thái Quân (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.