Những viên kim cương máu của Charles Taylor

Làm Tổng thống của Liberia từ năm 1997 đến 2003, nhà độc tài Charles Taylor đã gây ra cuộc nội chiến làm chết hơn 300.000 người.

Tại Tây Phi, đã có thời "tiền" và "hậu" Charles Taylor. Con người này đã hoàn toàn làm đảo lộn số phận của tiểu khu vực đó. Mồi lửa mà ông ta đã nhóm lên trong một đêm Giáng sinh năm 1989 tại Liberia 2 năm sau đó đã lan sang Sierra Leone, đất nước nổi tiếng vì những bãi biển thơ mộng. Tổng cộng đã có hơn 300.000 người thiệt mạng vì cuộc nội chiến trong thập niên 90 thế kỷ XX tàn phá cả 2 đất nước. Hàng trăm ngàn người đã phải bỏ nhà ly hương sang các nước láng giềng như Guinée và Bờ Biển Ngà vốn cũng đã hứng chịu các khổ đau của cuộc nội chiến từ mùa thu 2002.

Nhưng hơn cả số lượng người chết, chính sự tàn bạo đã gây sốc cho mọi người. Hàng đoàn lính trẻ em say ma túy, đầu đội chùm lông chim hay mang mặt nạ tử thần, đã làm dậy sóng cả khu vực, giết người một cách thản nhiên như chơi trò cảnh sát và kẻ cướp. Nhằm "phá hủy" mọi ý niệm đạo đức của chúng để dễ bề cai quản, trước đó bọn chỉ huy đã ra lệnh cho chúng phải tự tay giết cha mẹ.

Trong số các thủ lĩnh nổi bật tại Liberia có một người đã vượt lên nhờ một số phận khác thường: Charles Taylor. Vào năm 1997, cựu thủ lĩnh của Mặt trận Quốc gia Ái quốc Liberia đã được bầu làm Tổng thống với khẩu hiệu mang tính cảnh báo: "Ông ấy đã giết cha, ông ấy đã giết mẹ, tôi bầu cho ông ấy". Nếu thất cử, Taylor cam đoan sẽ làm cho Liberia chìm trong máu lửa.

Nhưng sự cai trị của ông ta cũng không kéo dài: Vào tháng 8/2003, ông ta bị 2 nhóm phản loạn bao vây tại Monrovia, bị đồng minh châu Phi bỏ rơi và dưới sức ép của Mỹ, ông ta phải lưu vong sang Nigeria để cuối cùng bị bắt rồi chuyển sang La Haye vào tháng 3/2006.

Chuyện đời của người đàn ông nhỏ con râu rậm đó là chuyện của một cơn khát vô hạn về quyền lực và tiền của, cộng thêm tính vô đạo đức tuyệt đối. Charles Taylor sinh năm 1948 trong một gia đình khá giả gốc gác nô lệ ở Mỹ đã đến châu Phi vào đầu thế kỷ XIX và định cư tại vùng đất của những kẻ tự do: Liberia . Đứa trẻ hung hãn Charles Taylor được gửi sang Mỹ và lấy được tấm bằng kinh tế.

Khi trở về Monrovia , con người tham vọng đó xin vào làm công chức đầu thập niên 80 của thế kỷ trước. Giữ nhiệm vụ ký đơn đặt hàng cho chính phủ, ông ta được đặt biệt danh là "Keo siêu đẳng" do tài thâu tóm tiền bạc lọt qua tay. Đến năm 1983, ông ta bị buộc tội thâm lạm 1 triệu USD và bị giam tại Mỹ. Nhưng không lâu sau, vào năm 1985 ông ta vượt ngục trong điều kiện thật khó hiểu (nhiều người cho rằng có sự giúp sức của Cơ quan An ninh Mỹ nhưng không có bằng chứng) và lại quay về châu Phi.

Charles Taylor có quan hệ với nhiều nhân vật thích hợp: Félix Houphouet-Boigny (dân Bờ Biển Ngà) vốn có nhiều điều phải thanh toán với chính quyền Monrovia lúc ấy; thủ lĩnh Blaise Compaoré (người Burkina Faso) không bao giờ bỏ lỡ một âm mưu để đặt các quân cờ của ông ta vào khu vực; và nhất là Đại tá Muammar Kadhafi (Libya) luôn sẵn sàng cho mọi cuộc phiêu lưu.

Sau khi được huấn luyện trong sa mạc Libya, được Bờ Biển Ngà và Libya trang bị cũng như tài trợ, năm 1989 Taylor khởi sự chinh phục Liberia, công việc mà ông ta chỉ hoàn thành 8 năm sau đó nhờ bầu cử. Để có tiền cho một cuộc chiến kéo dài, Taylor "xuất khẩu" chiến tranh sang Sierra Leone bằng cách nâng đỡ một thuộc cấp gốc gác ở nước này, đó là Foday Sankoh.

Để trấn áp dân chúng, bọn phiến loạn không ngần ngại chặt tay, chân nạn nhân sau khi đã đặt câu hỏi: "Muốn đòn dài hay đòn ngắn?". Taylor và Sankoh chiếm hữu các mỏ kim cương để mua vũ khí, trong khi bọn lính dưới quyền "tự trả lương" bằng cách cưỡng hiếp và cướp bóc tất cả những gì chúng tìm thấy trên đường đi.

Nhưng bất chấp quy mô của sự tàn ác, cộng đồng quốc tế vẫn im hơi lặng tiếng trong một thời gian dài trong khi những nhà xuất khẩu gỗ hay cao su của Mỹ và châu Âu vẫn tiếp tục công việc như chẳng có gì xảy ra. Tại Sierra Leone, vào năm 2000, Thủ tướng Anh Tony Blair phải gửi lực lượng đặc nhiệm sang để chấm dứt cảnh tắm máu.

Còn Charles Taylor đã mắc một sai lầm nghiêm trọng: theo Cơ quan Tình báo Mỹ, ông ta đã câu kết với mạng lưới Al-Qaeda trong việc buôn lậu "kim cương máu". Thế là Chính phủ Mỹ quyết định cắt đứt quan hệ với người mà trước đây Mỹ cứ ngỡ là "chơi được". Mà không phải chỉ có Mỹ bị lầm: vào năm 2003, ông ta vẫn có mặt tại Paris trong Hội nghị Thượng đỉnh Pháp - Phi.

Khi xuất hiện tại Tòa án Quốc tế La Haye với tư cách nhân chứng vào ngày 4/8 vừa qua, siêu mẫu Naomi Campbell khai rằng vào một đêm của năm 1997, cô đã nhận được quà tặng từ cựu Tổng thống Charles Taylor, đó là "những viên đá bẩn thỉu" mà cô không biết chúng xuất xứ từ đâu và trị giá bao nhiêu. Cô người mẫu này chỉ khai ra điều đó một cách bất đắc dĩ trong phiên tòa xét xử Charles Taylor, người đã gây ra cuộc nội chiến tại Sierra Leone .

Charles Taylor tại phiên tòa.

Charles Taylor tại phiên tòa.

Đây là cựu nguyên thủ quốc gia đầu tiên của châu Phi phải ra trước Tòa án Quốc tế. Có ít nhất 11 cáo trạng chống lại ông ta, và bản án có thể là chung thân. Ngay từ đầu, phía công tố cố chứng minh rằng, Taylor đã cung cấp vũ khí cho phe phiến loạn Mặt trận Cách mạng Thống nhất tại Sierra Leone để đổi lấy kim cương thô - "kim cương máu".

Nhưng chứng cứ của việc buôn lậu đó lại không nhiều. Khi nghe nói đến phiên tòa, nữ diễn viên Mia Farrow nhớ lại một buổi dạ tiệc linh đình ngày 26/9/1997 do Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela tổ chức tại dinh thự của ông ở Cap. Charles Taylor lúc ấy mới đắc cử cũng có mặt cùng với Naomi Campbell, Carol White (ông bầu trước đây của Naomi) và nhà soạn nhạc Quincy Jones... Sáng hôm sau, Naomi kể lại với Farrow và White rằng vào đêm trước có 2 người đàn ông gõ cửa phòng cô để trao cho cô một cái gói đựng đá quý. Cô bảo rằng đấy là quà tặng của Charles Taylor, người mà trong buổi dạ tiệc đã nói úp mở về món quà đó. Nhưng trước đấy Naomi quả quyết cô không hề nhận được quà tặng nào cả.  

Farrow đã giữ nguyên lời khai, có sự xác nhận của Carol White. Còn Naomi Camplell sau đó đã thừa nhận, có nhận được quà tặng từ 2 người đàn ông. Họ chỉ nói: "Một món quà cho cô". Naomi còn không nhìn đến chúng mà chỉ quay vào ngủ. "Tôi thường nhận được quà tặng trong đêm, đôi khi chẳng có lời giải thích nào cả. Đó là điều rất thông thường đối với tôi". Sáng hôm sau Naomi nhìn thấy món quà trên bàn trong phòng ngủ, đó là "những viên đá bẩn thỉu, chỉ 2 hoặc 3 viên chứ không hơn. Tôi có thói quen nhìn thấy những viên kim cương lóng lánh trên nền nhung. Nếu người ta không nói đấy là kim cương thì tôi cũng không biết". Cô bảo rằng đã tặng chúng cho Jeremy Ratcliffe trong Quỹ Mandela trợ giúp trẻ em.

"Vào năm 2009, khi Liên Hiệp Quốc gọi điện cho luật sư của tôi để hỏi về những viên kim cương đó, tôi đã nói chuyện với Ratcliffe lần thứ 2 và tôi thật ngạc nhiên vì ông ta vẫn còn giữ chúng" - Naomi kể lại. Nhưng vấn đề là Quỹ Mandela có gửi một bức thư đến tòa để khẳng định rằng quỹ không hề biết đến những viên đá quý đó. Điều này khiến cho tiếng tăm của Naomi càng tệ hại hơn sau khi bị bắt làm lao động công ích tại New York vào năm 2007 về tội đánh gia nhân và sau vụ đã nhổ vào mặt nhân viên bảo vệ tại sân bay vào năm 2008.

Trong phiên tòa ngày 4/8, Naomi Campbell thổ lộ: "Tôi không muốn có mặt ở đây, đây là một vấn đề lớn. Thật sự tôi chẳng dính líu gì vào việc này cả và tôi lo lắng cho gia đình tôi".

May thay, các lời khai của Naomi sau đó đã được Jeremy Ratcliffe xác nhận. Những viên kim cương đã xuất hiện tại Nam Phi và sẽ được giao cho cảnh sát để giám định

Minh Luân (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.