Mạng lưới tình báo Liên Xô từ năm 1920 - 1945

Từ những năm 20 của thế kỷ XX, nhiều điệp viên người Nga hoặc người nước ngoài, đã được “đánh” vào Mỹ. Họ xâm nhập vào bộ máy hành chính của chính phủ Liên bang cũng như các ngành khoa học kỹ thuật.

Cầu nối giữa mạng lưới điệp viên tại Mỹ và Moskva là điệp viên Boris Bazarov và sau này NKVD (Cục An ninh Quốc gia) còn cử thêm Iskhak Akhmerov đến trợ lực cho Boris. Họ đã hoạt động liên tục đến tận năm 1939. Trong thời gian chiến tranh, rất nhiều người Mỹ có cảm tình và muốn giúp đỡ nhân dân Liên Xô đánh bại bọn phát xít. Đích thân Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Mỹ (CPUSA) Earl Browder đã đứng ra tuyển mộ điệp viên thay các cơ quan tình báo Xôviết.

Đối tượng là những đảng viên Đảng Cộng sản, các nhà khoa học Mỹ có cảm tình với Liên Xô, những người cánh tả... Mạng lưới điệp viên của Liên Xô tại Mỹ có tới 34 người là những quan chức bậc trung làm việc trong các cơ quan chính phủ. Họ là nguồn cung cấp tin tức, giúp đỡ những điệp viên khác thâm nhập vào bộ máy chính quyền, gây tác động đến những chính sách của Mỹ theo chiều hướng có lợi cho Liên Xô.

Lãnh đạo mạng lưới điệp viên ở Mỹ là Jacob Golos (1890-1943). ông sinh ở Ukraina, là một “cựu nhân viên Treka” (Cơ quan An ninh Liên Xô hoạt động trong những năm đầu cách mạng) và lúc đó là điệp viên của NKVD. Golos đã trở thành công dân Mỹ từ năm 1915 và là một trong những nhân vật quan trọng nhất của mạng lưới tình báo Xôviết tại Hoa Kỳ.

Ông đã tiếp nhận đội ngũ điệp viên và nguồn cung cấp tin từ Earl Browder, chỉ huy họ và chuyển tin tức về Moskva thông qua Boris Bazarov và Iskhak Akhmerov.

Để tạo thuận lợi cho công việc, Golos kinh doanh ngành du lịch. Ông lập ra một hãng du lịch có tên World Tourist để lo việc đi lại cho các điệp viên, làm hộ chiếu giả, xác minh lý lịch của người sắp được tuyển mộ... Chính Tổng Bí thư Earl Browder đã dùng hộ chiếu của hãng để bí mật sang Liên Xô năm 1936.

Bí mật các loại vũ khí mới

Kế hoạch sản xuất xe tăng sử dụng loại nhíp mới có tính đột phá về mặt kỹ thuật do J.Walter Christine phát minh đã bị chuyển về Liên Xô và đưa vào sản xuất dưới mác BT. Sau đó các nhà khoa học Xôviết đã phát triển nó thành loại xe tăng nổi tiếng T34.

Trong chiến tranh, những điệp viên Xôviết đã lấy được những báo cáo bí mật về tiến bộ trong việc chế tạo đầu đạn pháo được định vị bằng sóng vô tuyến do Tập đoàn Emerson Radio đang thực hiện. Sau này, một thiết kế tương tự đã được ứng dụng vào loại tên lửa chống máy bay của Liên Xô. Hàng nghìn trang tài liệu của Hội đồng Tư vấn Quốc gia về Hàng không (NACA) đã bị sao chép và đánh cắp, trong đó có cả bản vẽ thiết kế và chế tạo loại máy bay chiến đấu mới P-80 của Hãng Lockheed.

Chiến công của mạng lưới điệp viên Silvermaster

Khoảng gần một tá điệp viên Xôviết đã xâm nhập thành công vào Bộ Tài chính Mỹ. Chỉ huy của họ là Nathan Gegory Silvermaster, một người Mỹ sinh ra ở Nga có bằng Tiến sĩ của Đại học California.

Cuối tháng 5/1941, Vitaly Pavlov, một sĩ quan 25 tuổi của NKVD, đã tiếp cận được với Harry Dexter White, một nhà kinh tế học hàng đầu có cảm tình với Đảng Cộng sản và là nhân vật có ảnh hưởng lớn thứ hai trong Bộ. Khi các cơ quan an ninh của Mỹ nghi ngờ Greg Silvermaster, White đã tìm cách chuyển ông đến một vị trí “nhạy cảm” tại Ban Kinh tế thời chiến để bảo vệ điệp viên này.

Rất nhiều thông tin mà nhóm Silvermaster thu thập được đã được dùng trong cuộc chiến tranh chống phát xít Đức, bao gồm những đánh giá về tiềm lực quân sự của Đức, số liệu về ngành sản xuất đạn dược của Mỹ rồi lịch trình mở mặt trận thứ hai của Đồng minh ở châu Âu.

Bí mật bom nguyên tử

Mùa thu năm 1942, một chi bộ gồm những kỹ sư là đảng viên Đảng Cộng sản Mỹ tìm đến Jacos Golos. Người liên lạc giữa nhóm này và Golos là Julius Rosenberg (nhà khoa học sau này bị kết án tử hình). Những kỹ sư này đã tìm cách thâm nhập vào Dự án Manhattan nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử, đánh cắp được kế hoạch và chi tiết kỹ thuật của loại bom này. Tin tức do họ chuyển về Moskva đã đóng vai trò quan trọng trong quyết định của Stalin cho phong tỏa Berlin từ năm 1948 đến 1949.

Sự đổ vỡ của mạng lưới tình báo Liên Xô tại Mỹ bắt đầu từ cái chết đột ngột do đau tim của Jacos Golos vào tháng 11/1943.

Người tình của ông là Magarethe Bentley, một người Mỹ, đã tiếp tục điều hành mạng lưới tình báo này. Đến năm 1945, do mâu thuẫn với người liên lạc phía Moskva và một vài lý do khác, bà ta đã ra đầu thú trước Cơ quan FBI. Sếp của FBI thời bấy giờ là Jonh Edgar Hoover đã giữ kín chyện này, định cất một mẻ lưới lớn. May mắn là ông ta lại thông báo về Bentley cho William Stephenson, Giám đốc Cơ quan Tình báo Anh.

Nhờ đó, tin này đã đến tai Kim Philby, điệp viên nổi tiếng của Liên bang Xôviết làm việc ở Cơ quan MI-6 của Anh. Người Nga đã tạm ngưng các hoạt động của mạng lưới tình báo kịp thời để bảo vệ các điệp viên. Ngoài vợ chồng Julius Rosenberg bị kết án, những người khác trong tổ chức cũng bị gọi đến thẩm vấn nhưng không đủ bằng chứng để kết tội

Vũ Thương Huyền (Tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.