Xung quanh việc từ chức của Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak

Từ phản ứng khá tích cực của thế giới

Nhiều nhà lãnh đạo và chính khác trên thế giới đã hoan nghênh việc từ chức của Tổng thống Hosni Mubarak hôm 11/2. Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon ca ngợi quyết định của Tổng thống Hosni Mubarak bởi “ông đã đáp ứng nguyện vọng của người dân, còn người biểu tình đã thực thi các quyền của họ theo cách hòa bình, dũng cảm, trật tự”. Tuy nhiên, Tổng thư ký Ban Ki-moon cũng kêu gọi thực hiện một cuộc chuyển đổi chính trị hòa bình và trật tự tại quốc gia đông dân nhất trong thế giới Arab

Ủy viên Đối ngoại Liên minh châu Âu, bà Catherine Ashton bày tỏ sự kính trọng trước quyết định từ chức của ông Hosni Mubarak, đồng thời kêu gọi Ai Cập mau chóng mở các cuộc đối thoại để thành lập một chính phủ đáp ứng nguyện vọng của người dân.

Tổng thư ký Liên đoàn Arab Amr Moussa hoan nghênh sự thay đổi lịch sử của Ai Cập, đồng thời kêu gọi sự đoàn kết quốc gia.

Trong khi Thủ tướng Đức Angela Merkel coi quyết định của Tổng thống Hosni Mubarak là một thay đổi lịch sử cho Ai Cập thì cả Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy và Thủ tướng Anh David Cameron đều hối thúc nước này tổ chức bầu cử tự do để tiến tới một chính phủ dân chủ.

Thủ tướng Canada Stephen Harper đề nghị Ai Cập cần có các cuộc bầu cử công bằng và tự do đồng thời cần tôn trọng nhân quyền. Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma ca ngợi Tổng thống Hosni Mubarak bởi đã suy nghĩ như một nhà lãnh đạo và đặt quyền lợi của người dân lên trên hết. Tây Ban Nha kêu gọi Ai Cập cải cách nhanh chóng, còn Ấn Độ hối thúc các chỉ huy quân sự nước này chuyển giao quyền lực để thiết lập cơ chế quản lý dân chủ và cởi mở.

Còn Nga và Italia đã tỏ ra thận trọng hơn khi bình luận trước sự kiện này. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov bày tỏ hy vọng quá trình chuyển giao quyền lực sẽ giúp phục hồi sự ổn định, còn Ngoại trưởng Italia Franco Frattini coi đây là bước phát triển quan trọng cho người dân Ai Cập và là khát vọng dân chủ hợp pháp cho dù trước đó nước này từng lên tiếng ủng hộ Tổng thống Hosni Mubarak.

Không chỉ có Israel mà cả Palestine (quốc gia láng giềng của Ai Cập) đều dõi theo một cách sát sao mọi di biến động trên chính trường nước này. Chính phủ Jordan, Iraq và Sudan tuyên bố, kính trọng ý chí của người dân Ai Cập. Vì cái tên ElShaheed (tiếng Arab có nghĩa là tử vì đạo) đóng vai trò quan trọng trong việc vận động giới trẻ biểu tình chống chính phủ thông qua mạng Facebook nên với cụm từ “Congrats Egypt” là những lời chúc phổ biến nhất đã và đang xuất hiện tràn ngập trên các mạng xã hội Facebook và Twitter.

Thụy Sĩ vừa đưa ra quyết định gây sốc - phong tỏa tài sản của ông Hosni Mubarak ngay sau khi Tổng thống Ai Cập tuyên bố từ chức sau 30 năm cầm quyền. Giới truyền thông Mỹ từng đưa tin, mặc dù Ai Cập đang nợ nước ngoài 88 tỉ USD, nhưng tổng số tài sản của gia đình Tổng thống Hosni Mubarak ước tính vào khoảng 50-70 tỉ USD.

Được biết, hầu hết gia tài của Tổng thống Ai Cập hiện cất giữ tại các ngân hàng Thụy Sĩ, hoặc bất động sản ở New York, Los Angeles (Mỹ) và London (Anh), không tính tới những bất động sản tại Ai Cập.

Ai là người chiến thắng

Phó Tổng thống Omar Suleiman là người thông báo quyết định từ chức của Tổng thống Hosni Mubarak trên đài truyền hình quốc gia hôm 11/2. Tổng thống Hosni Mubarak đã trao quyền điều hành đất nước cho quân đội - chuyển giao quyền lực cho Hội đồng Tối cao quân đội Ai Cập. Trước đó không lâu, Đảng Dân chủ quốc gia (NDP) cầm quyền đã xác nhận, Tổng thống Hosni Mubarak và gia đình đã rời Cairo tới thành phố nghỉ mát Sharm el-Sheikh trên bờ biển Đỏ. Cùng đi có Trung tướng Sami Hafez Enan, Tham mưu trưởng các lực lượng vũ trang.

Tổng thống Mỹ Barack Obama cho rằng, lực lượng vũ trang Ai Cập sẽ phải đảm bảo quá trình chuyển giao quyền lực diễn ra êm ả bởi những ngày khó khăn đang ở trước mắt. Tổng thống Barack Obama cũng nói, Mỹ sẽ tiếp tục là bạn và đối tác với Ai Cập, đồng thời sẵn sàng cung cấp những trợ giúp cần thiết để nước này theo đuổi sự chuyển tiếp dân chủ. Mỹ viện trợ quân sự hơn 1,3 tỉ USD/năm cho Ai Cập.

Phó Tổng thống Joe Biden và các nhà lập pháp Mỹ cũng hoan nghênh quyết định từ chức của Tổng thống Hosni Mubarak. Phó Tổng thống Joe Biden nói, việc từ chức của Tổng thống Hosni Mubarak là một bước ngoặt trong lịch sử.

Giới truyền thông đưa tin, Tổng thống Barack Obama từng phản ứng khá gay gắt ngay sau khi ông Hosni Mubarak tuyên bố chuyển giao một phần quyền lực cho Phó Tổng thống Omar Suleiman bởi “chưa đủ đáp ứng yêu cầu của người biểu tình”, đồng thời kêu gọi Chính phủ Ai Cập phải rõ ràng hơn về tiến trình tiến tới dân chủ. Tổng thống Barack Obama thậm chí còn cảnh báo “Chính phủ không thể đáp lại các nguyện vọng của người dân bằng đàn áp và bạo lực bởi tiếng nói của họ phải được lắng nghe”. Sau khi đưa ra những tuyên bố kể trên, Tổng thống Barack Obama đã triệu tập cuộc họp khẩn cấp với các cố vấn an ninh quốc gia để thảo luận về tình hình Ai Cập.

Được biết, Đại sứ Ai Cập tại Liên hợp quốc Sameh Shoukry đã tuyên bố với các kênh truyền hình Mỹ rằng, ông Hosni Mubarak đã chuyển giao tất cả quyền hành pháp cho  Phó Tổng thống Omar Suleiman - 3 quyền chủ yếu là giải tán quốc hội, cách chức các bộ trưởng và sửa đổi Hiến pháp đều không nằm trong tay Tổng thống Hosni Mubarak.

Giới chuyên môn đang rất quan tâm tới thông tin, Bộ Quốc phòng Mỹ giữ liên hệ thường xuyên với quân đội Ai Cập. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates và Tổng tham mưu trưởng lực lượng liên quân Michael Mullen đã điện đàm liên tục thời gian qua với các đối tác Ai Cập. Mỹ muốn biết, quân đội Ai Cập sẽ nắm quyền trong thời gian bao lâu. Được biết, Hội đồng Tối cao quân đội Ai Cập đã ra thông báo cho biết, sẽ không giải tán chính phủ và sẽ đưa ra các biện pháp chuyển giao quyền lực thời gian tới.

Dư luận thế giới đang dõi theo những diễn biến sẽ xảy ra trên chính trường Ai Cập sau khi Tổng thống Hosni Mubarak từ chức cùng những câu hỏi như: Những thay đổi ở Ai Cập có ý nghĩa cũng như tác động như thế nào đối với Mỹ? Washington có vai trò như thế nào trong quyết định từ chức của ông Hosni Mubarak? Ai nắm quyền ở Ai Cập trong thời điểm hiện tại? Quá trình chuyển giao được thực hiện như thế nào? Tổng thống Hosni Mubarak sẽ định cư ở đâu thời gian tới bởi ông rất có thể sẽ phải đối mặt với những rắc rối pháp lý? Và cuối cùng những người biểu tình sẽ được “ban thưởng” thế nào sau khi lật đổ được Tổng thống Hosni Mubarak…

Tới những hệ luỵ khôn lường

Giới bình luận cho rằng, cuộc khủng hoảng chính trị tại Ai Cập đã chuyển biến nhanh đến bất khó bởi tối 10/2, Hội đồng Tối cao quân đội do Bộ trưởng Quốc phòng Hussein Tantawi dẫn đầu đã ra “Thông cáo số 1” khẳng định, bắt đầu hành động để đảm bảo an ninh cho đất nước và nguyện vọng chính đáng của nhân dân. Sau đó ra “Thông cáo số 2” ủng hộ Tổng thống Hosni Mubarak tại vị đến hết nhiệm kỳ. Tổng thống Hosni Mubarak cũng chỉ tuyên bố, chuyển giao một phần quyền lực cho Phó Tổng thống Omar Suleiman và không từ chức. Nhưng những diễn biến trong ngày 11/2 đã làm thay đổi mọi dự tính của Tổng thống Hosni Mubarak.

Bộ trưởng Quốc phòng Hussein Tantawi, người nắm quyền điều hành đất nước sau khi Tổng thống Hosni Mubarak từ chức đã hoan nghênh người biểu tình ngay trước phủ Tổng thống. Tổ chức "Anh em Hồi giáo", phe đối lập chính, là lực lượng đối lập từng bị cấm hoạt động tại Ai Cập trong một thời gian khá lâu đã hoan nghênh quân đội giữ cam kết. Tuy nhiên, Mohamed el-Katatni, một thành viên thuộc tổ chức “Anh em Hồi giáo cũng nhấn mạnh, hiện còn quá sớm để nói việc Tổng thống từ chức sẽ tạo ra những ảnh hưởng nào.

Giới phân tích đang quan ngại về khoảng trống quyền lực tại Ai Cập sau khi Tổng thống Hosni Mubarak ra đi bởi cho tới nay chưa có gương mặt nào sáng giá trên chính trường để có thể nhanh chóng ổn định tình hình, cũng như quy tụ các đảng phái đối lập. Tổng thống Hosni Mubarak buộc phải từ chức bất chấp sự ủng hộ của quân đội và đây là điều khiến dư luận quan tâm nhất.

Tờ Al-Jadaliyya số ra ngày 10/2 từng đưa tin, lực lượng tình báo quân đội đang nắm giữ vị trí quyết định và có thể làm thay đổi cán cân tình hình bởi quân đội đang chia thành 2 phe: trong khi lực lượng cận vệ và không quân trung thành với ông Hosni Mubarak thì số còn lại quyết định chống lại Tổng thống. Phó Tổng thống Omar Suleiman (được bổ nhiệm ngày 21/1) từng là Giám đốc Cơ quan Tình báo quốc gia (EGIS) sau khi đảm nhiệm các chức vụ chỉ huy trong quân đội. Nhưng điều này không đồng nghĩa với việc ông Omar Suleiman sẽ sớm ổn định được tình hình.

Được biết, phe đối lập và người biểu tình đã nhiều lần yêu cầu quân đội can thiệp để buộc ông Hosni Mubarak từ chức. Kênh truyền hình nhà nước Ai Cập từng dừng mọi chương trình để dẫn lời Bộ trưởng quốc phòng Hussein Tantawi cho biết, quân đội sẽ đảm bảo các cuộc bầu cử tự do và công bằng, đồng thời cam kết dỡ bỏ một số luật khẩn cấp đã ban hành trước đây.

Ông Hussein Tantawi cũng kêu gọi người biểu tình bình tĩnh trở về nhà và trở lại làm việc. Bộ trưởng Tài chính Samir Radwan từng tuyên bố, quân đội sẽ không can dự vào các vấn đề thường nhật của chính phủ. Có tin nói rằng, ông Hossam Badrawi, tân Tổng thư ký Đảng Dân chủ quốc gia (NDP) cầm quyền cũng vừa quyết định từ chức sau 6 ngày tại vị.

Nhiều người nói rằng, ông Hosni Mubarak, người đã nắm quyền điều hành đất nước gần 30 năm qua đã ra đi bởi trở thành Tổng thống bằng bạo lực. Dư luận chung cũng cho rằng, tương lai chính trị của Ai Cập vẫn còn nhiều ẩn số và chưa thế giải đáp trong thời gian ngắn