Theo truyền thông quốc tế, vụ va chạm xảy ra ngày 17/5 (giờ địa phương) trong khuôn khổ chương trình biểu diễn hàng không tại căn cứ không quân Mountain Home, bang Idaho của Mỹ. Hai tiêm kích tác chiến điện tử EA-18G Growler thuộc Phi đoàn Tấn công Điện tử số 129 của Hải quân Mỹ đã va chạm khi đang thực hiện màn trình diễn trên không, sau đó mắc kẹt vào nhau, xoay vòng mất kiểm soát rồi lao xuống đất. Toàn bộ bốn phi công trên hai máy bay đều kịp thời phóng ghế thoát hiểm và được xác nhận an toàn.
Ông Billie Flynn, cựu phi công thử nghiệm cấp cao và chuyên gia trình diễn F-35 chia sẻ, việc cả bốn phi công đều có thể phóng ghế thoát hiểm và tiếp đất an toàn thực sự đáng kinh ngạc. Các dù cứu sinh bung ra chỉ vài giây trước khi hai máy bay lao xuống đất.
Theo chuyên gia này, hệ thống ghế phóng trên hai chiếc tiêm kích nêu trên do công ty Martin-Baker của Anh sản xuất. Quá trình phóng ghế diễn ra cực kỳ phức tạp. Trước tiên, kính buồng lái bị phá văng khỏi thân máy bay, sau đó ghế được động cơ rocket đẩy mạnh ra ngoài trước khi dù tự động bung ra và ghế tách khỏi phi công.
Trong khi đó, cựu quan chức Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) Michael O’Donnell nhấn mạnh, lực tác động trong quá trình phóng ghế có thể lên tới gấp 20 lần trọng lực trái đất, đủ để gây chấn thương cột sống hoặc khiến cơ thể bị nén mạnh trong thời gian ngắn. Ông nhận định đây, là trải nghiệm khắc nghiệt hơn rất nhiều so với bất kỳ trò tàu lượn siêu tốc nào.
Liên quan tới nguyên nhân dẫn tới vụ va chạm, các chuyên gia đều cho rằng khả năng cao là do lỗi thao tác của con người. Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ cho biết vào thời điểm xảy ra sự việc, khu vực có tầm nhìn tốt và gió giật khoảng 47 km/h
Chuyên gia Flynn chỉ ra rằng trước khi xảy ra sự việc, các phi công đang cố gắng sắp xếp đội hình sát nhau. "Nguyên nhân ban đầu có thể liên quan đến lỗi thao tác trong quá trình giữ đội hình biểu diễn. Các màn sắp xếp, tái hợp đội hình đòi hỏi phi công phải duy trì khoảng cách cực ngắn giữa các máy bay, trong khi chỉ một sai số nhỏ về thao tác hoặc tín hiệu điều khiển cũng có thể dẫn đến va chạm", chuyên gia Flynn cho biết.
Chuyên gia này cũng nêu rõ, kỹ năng dùng trong biểu diễn hàng không khác đáng kể so với kỹ năng điều khiển máy bay trong nhiệm vụ thường nhật hoặc tác chiến thực tế. Ông gọi đây là sự khác biệt giữa kỹ năng trình diễn và kỹ năng hàng không. Chính vì vậy, nhiều đội bay biểu diễn quân sự thường chỉ tập trung thực hiện các chuyến bay trình diễn trong suốt mùa triển lãm để duy trì độ chính xác tuyệt đối.
Theo chuyên gia an toàn hàng không John Cox, biểu diễn trên không là loại hình bay có biên độ sai số cực bé, nơi chỉ cần một thao tác lệch chuẩn nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Dù vậy, ông cho rằng việc toàn bộ phi hành đoàn sống sót vẫn là điều may mắn hiếm có trong một vụ va chạm trên không như vậy.
Được biết, các tổ lái của EA-18G Growler tham gia màn biểu diễn lần này đều là giảng viên bay đến từ căn cứ Whidbey Island. Công việc chính của họ là huấn luyện phi công và sĩ quan tác chiến điện tử cho hải quân, thủy quân lục chiến và không quân Mỹ. Điều này càng cho thấy mức độ phức tạp của các động tác bay trình diễn, ngay cả với những phi công dày dạn kinh nghiệm.
Giới chức quân đội Mỹ hiện chưa đưa ra kết luận cuối cùng về nguyên nhân vụ tai nạn. Nhưng người phát ngôn hải quân Mỹ thông tin, cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành song song với công tác thu hồi các máy bay bị rơi. Ưu tiên hiện nay là đảm bảo an toàn cho nhân sự cũng như bảo vệ hiện trường và các mảnh vỡ máy bay phục vụ điều tra.
EA-18G Growler hiện là dòng máy bay tác chiến điện tử chủ lực và hiện đại nhất của hải quân Mỹ. Theo CNN, EA-18 Growler là biến thể của tiêm kích F/A-18E/F Super Hornet. Tuy nhiên, Boeing đã ngừng sản xuất dòng máy bay này từ vài năm trước, khiến số lượng Growler ngày càng hạn chế. Hải quân Mỹ hiện có khoảng 153 chiếc EA-18 và giá của mỗi máy bay này có thể lên tới 70 triệu USD. Tiêm kích này có thể mang theo năm thiết bị gây nhiễu chiến thuật ALQ-99 và hai tên lửa tự vệ AIM-120 AMRAAM, hai tên lửa chống bức xạ tốc độ cao AGM-88 HARM để tiêu diệt các trạm radar của đối phương.
