Xúc phạm người khác bằng clip: Đòn hủy hoại đời tư đầy ác ý

Vào một ngày hè tháng 6 năm 1997, khi đón đứa con đầu lòng, nhà toán học, nhà sáng chế Philippe Kahn sống tại Đức đã phát minh ra chiếc điện thoại di động tích hợp camera đầu tiên trên thế giới. Ông đã dùng chính chiếc điện thoại này để chụp hình em bé vừa lọt lòng mẹ trong phòng hộ sinh và gửi qua thư điện tử tới bạn bè thân thiết ngay lập tức để thông báo mình đã chính thức làm bố.

Bức ảnh này sau đó đã được tạp chí danh tiếng Times bình chọn là một trong 100 bức hình có ảnh hưởng tới loài người.

Ý nghĩa ra đời của chiếc điện thoại tích hợp camera ban đầu thật nhân văn và đáng yêu biết bao. Trong những lúc đọc, xem và cảm thấy ngột ngạt về những đoạn clip đánh ghen, bóc “phốt”, miệt thị người thi hành công vụ trên mạng xã hội Facebook..., tôi thường tự đặt câu hỏi rằng nếu chàng kỹ sư tài năng Philippe kia mà biết có không ít người đang sử dụng phát minh đầy nhân văn đó như vậy đấy, liệu ông ta có cảm thấy ân hận hay không?

Có thể cho rằng khởi đầu của vấn nạn sỉ nhục trên mạng xã hội bằng clip thuở ban đầu theo phong trào của các bạn học trò ưa bạo lực đánh đấm túm tóc nhau ngoài phố, trên đường làng. Đa số là nữ sinh, thế mới lạ, có thể do sức hấp dẫn đánh vào sự tò mò nhất định đạt tiêu chí đánh vào sự hiếu kỳ thấp kém, những đoạn phim ngắn bạo lực học đường này có sức lan tỏa ghê gớm.

Khi các cô cậu học trò tân thời biết được sức mạnh của truyền thông xã hội, mỗi anh chị lăm lăm “vũ khí” trên tay là những chiếc điện thoại di động thay vì can ngăn bạo lực đang xảy ra trước mặt đối với chính bạn đồng môn của mình. Nếu nói về hậu quả của sự sỉ nhục trên mạng này, nạn nhân đã có rất nhiều, thật xót xa không ít đứa trẻ không chịu nổi sức ép khi bị làm nhục đã tự giải thoát bằng cách tìm tới cái chết.

Theo khảo sát không chính thức của một tổ chức nước ngoài, số lượng người Việt sử dụng mạng xã hội Facebook lên tới hơn 35 triệu người. Với công cuộc bán hàng online và tung tin nhảm lên đến cao trào như hiện nay thì việc sở hữu vài đến vài chục tài khoản, để tự khen mình, để tự cảm ơn hàng tốt quá và cả để “âm binh” đi chia sẻ (share) những tin tức giật gân trong một khoảnh khắc nào đó chính chủ nghĩ ra. Họ cần một hiệu ứng đám đông kết nối qua sợi dây liên kết “các mẹ ơi, biết gì chưa”, thêm mỗi người theo dõi là thêm một khách hàng tiềm năng. Những đoạn clip bạo lực như đánh ghen chẳng hạn là một thứ chất liệu vô cùng quan trọng để “nuôi” cộng đồng hóng hớt nên không có gì ngạc nhiên khi nó được sản xuất và lan tỏa mạnh mẽ.

Một trong những thay đổi quan trọng trong các phi vụ đánh ghen tân thời ngày nay ngoài định dạng “truyền thống” bạo lực gồm có cắt tóc, tát, cào mặt, xát ớt... thì bắt buộc phải có thêm động tác quay clip tung lên mạng xã hội. Đây có thể nói là cách làm nhục, tước đoạt nhân phẩm con người kinh khủng nhất với sự hỗ trợ của công nghệ.

Một cô đăng tý ảnh hở hang lên “phây”? Một ca sỹ dính tý scandal? Một chuyện ngoài đường ngoài chợ nào đấy được mô tả bằng 30 giây video-clip? Lúc ấy thì đừng bảo chỉ đàn bà mới hay nói xấu nhau. Lúc ấy thì nào là chuyện đạo đức, rồi thì các chi tiết thêm mắm dặm muối, những phát ngôn kiểu “Con ấy thế nào, tôi biết” (nhà tôi ở cách nhà nó 2 dãy phố và hay gặp nó chạy bộ thể dục trong công viên, dắt theo cả chó cơ mà).

Theo vô số nghiên cứu về nhân chủng học thì con người về cơ bản là thích hóng chuyện và đều có nhiệt tâm chia sẻ tin đồn. Sử gia Mitchell Stephens nói: “Nhân loại đã liên tục trao đổi tin tức, xuyên suốt mọi lịch sử và trải qua các nền văn hóa...”. Tin tức thỏa mãn khát vọng căn bản của con người, là nhu cầu nội tại, là bản năng. Loài người muốn biết những gì đang xảy ra bên ngoài kinh nghiệm trực tiếp của mình. Và khi họ được biết, những biến cố không tự nhìn thấy sẽ lại tạo ra một “khoái cảm” thông tin hoặc một cảm giác an toàn.

Hình ảnh trong đoạn clip đánh ghen phát tán trên mạng xã hội.
Hình ảnh trong đoạn clip đánh ghen phát tán trên mạng xã hội.

Có một dạo người ta râm ran cái mốt mở đầu câu chuyện bằng cụm “Các mẹ ơi, biết gì chưa?”. Câu này mô tả hoạt động của các mẹ trên các diễn đàn bỉm sữa, một hoạt động rất đặc trưng và cao quý của phụ nữ. Nhưng rồi phong trào ấy lây lan sang tất cả các lĩnh vực, người phát ngôn từ mọi giới tính. Các mẹ ơi, biết gì chưa? Virus Ebola đã về đến Hà Nội rồi đấy. Các mẹ ơi, biết gì chưa? Đây là video cận mặt hai con mẹ mìn bắt cóc trẻ con lấy nội tạng nhé. Các mẹ ơi biết gì chưa? Trong nước lèo hủ tíu có thịt chuột, đã điêu đứng không biết bao nhiêu con người. Các mẹ ơi, có vụ đánh ghen này khốc liệt lắm, phải bôi ớt cho nó nhớ, các mẹ xem phút thứ 3.25 clip đính kèm.

Và thế là cuộc đời riêng của những con người ấy bị hủy hoại. Kinh khủng hơn chuyện sau lũy tre làng đời cha ông rất nhiều. Người ta hay kể cho nhau nghe những chuyện định kiến làng xã, những cô gái cạo đầu bôi vôi hay bỏ xứ mà đi vì miệng lưỡi người làng. Bây giờ, chẳng cần quen biết gì nhau để mà phán xét, sáng tác. Đã có vài cô gái trẻ tự tử vì những điều được bịa đặt ác ý trên “phây”.

Có lẽ chúng ta đã đến lúc cần thay đổi hành vi sử dụng mạng xã hội, có lòng trắc ẩn với chính chiếc điện thoại có chức năng quay phim chụp ảnh một cách con người như mong muốn đầy tính nhân văn của người phát minh ra chúng và cũng là sự mong mỏi của cả không ít người có lòng thiện tâm.

Trí Minh

Các tin khác

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Sau nhiều năm theo đuổi vụ kiện chất độc da cam, bà Trần Tố Nga tiếp tục chờ Tòa Phá án Pháp xem xét liệu các tập đoàn hóa chất Mỹ có được hưởng quyền miễn trừ tài phán hay không.

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm bị chặn, hơn 9.100 sản phẩm bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử chỉ trong chưa đầy 1 tháng cao điểm kiểm tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, buộc cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến truy xuất nguồn gốc, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ niềm tin cho nền kinh tế số.

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Nguyễn Văn Tuyến, sinh năm 1984, ngụ phường Phước Tân, TP Đồng Nai thành lập “công ty ma” rồi bán hóa đơn để hưởng phí chênh lệch. Nghĩ rằng với kinh nghiệm nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, sử dụng những trò ma mãnh để qua mặt cơ quan chức năng, Tuyến nhanh chóng thành lập 17 công ty, móc nối với nhiều đối tượng xuất bán khống hàng ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi trên 5.077 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng. 

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Những lời quảng cáo có cánh, mời gọi tham gia hội nhóm để được “tặng ngay tiền mặt, đầu tư sinh lời, chơi là trúng…” xuất hiện kín đáo và khéo léo trên màn hình trò chơi trực tuyến. Ít ai ngờ, “miếng bánh” ấy lại chính là cạm bẫy dẫn vào các trang web cá độ bóng đá, cờ bạc online khi mùa World Cup bắt đầu.

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Sự phổ biến của hát nhép, hát đè và các công nghệ xử lý âm thanh đang đặt ra câu hỏi về tính chân thực của sân khấu đương đại. Giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những chế tài đủ mạnh để bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

 Phát triển bóng đá hay trục lợi?

Phát triển bóng đá hay trục lợi?

World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. FIFA gọi đây là bước tiến cho sự phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng những con số doanh thu khổng lồ phía sau khiến cuộc tranh luận về mục đích thật sự của FIFA trở nên gay gắt hơn.

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Chiếm tới 80% thị phần toàn cầu, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ngành pin mặt trời Trung Quốc từng là biểu tượng trong “Bộ ba chủ lực mới” nay lại rơi vào vòng xoáy dư cung, giảm giá và thua lỗ kéo dài.

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Tiền ảo mới du nhập vào Việt Nam bằng con đường phi pháp. Nhưng ít ai biết rằng, từ lâu, chúng âm thầm len lỏi khắp ngõ ngách từ thành phố, nông thôn tới miền núi với số lượng tài khoản thống kê lên tới hơn 17 triệu, gần gấp đôi tài khoản chứng khoán dù tuổi đời chỉ bằng 1/2. Thị trường tiền ảo phi pháp này đã mê hoặc giới trẻ, cả người có học thức, thậm chí kỹ sư công nghệ thông tin (IT) các trường nổi tiểng, tới người lao động, du học sinh dù nhiều người đã không ít lần trắng tay chỉ sau vài buổi giao dịch. Đâu là sự thật?