Xét tuyển đại học bằng học bạ - lợi hay hại?

Trong mấy năm gần đây, chẳng có kỳ tuyển sinh đại học nào mà không làm nóng xã hội. Năm nay, thí sinh có thể sử dụng học bạ, kết quả tốt nghiệp THPT, thi đánh giá năng lực, chứng chỉ quốc tế, bài thi chuẩn hóa quốc tế... để xét tuyển sinh vào đại học.

Đã có gần 100 trường đại học thông báo đã nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển theo phương thức xét tuyển này. Theo đó, nhiều thí sinh sẽ trúng tuyển đại học trước khi thi tốt nghiệp THPT. Việc xét tuyển bằng học bạ sẽ tạo thêm cơ hội cho các trường đại học, cao đẳng tuyển chọn thí sinh vào trường.

Theo nhận xét của Ban đào tạo nhiều trường đại học, quá trình phấn đấu trong 3 năm học được ghi nhận với phương thức xét tuyển học bạ, điều này có lợi cho những thí sinh học tốt nhưng có kết quả thi không cao.

Tuy nhiên, không ít chuyên gia, các nhà nghiên cứu giáo dục và cả các bậc phụ huynh lẫn học sinh không khỏi băn khoăn bởi chất lượng đào tạo của chúng ta không đồng đều giữa các vùng, miền và vấn đề kiểm soát việc đánh giá kết quả học tập của học sinh nhiều nơi chưa chặt chẽ, thiếu khách quan, chưa đảm bảo đánh giá đúng thực chất năng lực của học sinh.

Cổng trường đại học là đích đến quan trọng của các em học sinh.
Cổng trường đại học là đích đến quan trọng của các em học sinh.

Tuyển sinh qua xét học bạ chắc chắn sẽ nảy sinh những nghịch cảnh khi thí sinh trúng tuyển bằng xét học bạ có thể có điểm thi thấp hơn thí sinh xét tuyển vào trường bằng kết quả bài thi THPT nhưng bị trượt do xét học bạ. Thậm chí, có thí sinh trúng tuyển đại học bằng xét tuyển học bạ nhưng lại trượt tốt nghiệp THPT… tạo ra sự không công bằng trong xã hội.

Khi xã hội quá coi trọng bằng cấp thì tâm lý khoa cử sẽ càng thêm nặng nề. Ở Việt Nam, không chỉ có các bậc phụ huynh, mà ngay cả học sinh đều coi việc vào đại học là một bước của sự thành công trong cuộc đời, nó sẽ mở ra con đường giúp con em có một công việc ổn định, một tương lai tương sáng. Văn hóa học để làm quan, học để lấy bằng quá ám ảnh con người Việt Nam.

Hầu hết mọi người đều nghĩ, cầm trong tay tấm bằng kỹ sư, cử nhân thì không khó kiếm việc làm, lập nghiệp và quan trọng nhất là có bằng sẽ có cơ hội thăng tiến. Ở Việt Nam ta đã có ông Thứ trưởng, Bộ trưởng nào là không có bằng đại học đâu?

Theo đà này, nếu chúng ta cứ áp dụng xét tuyển đại học bằng học bạ, dự đoán từ năm sau số lượng học sinh khá, giỏi của hệ THPT sẽ lại tăng đột biến, vì sẽ diễn ra tình trạng phụ huynh âm thầm "chạy điểm" để con em có học bạ đẹp. Và dễ dẫn tới việc nhà trường và giáo viên sẽ nới tay hơn, ra đề dễ hơn để các em có được điểm cao. Việc làm này, vừa là để giúp học sinh có bảng điểm đẹp, có cơ hội tốt cho tương lai, lại vừa giúp nâng "vị thế", tiếng tăm của nhà trường, của huyện nhà, tỉnh nhà khi có tỷ lệ tốt nghiệp, tỷ lệ đỗ vào đại học cao. Như thế, lại tạo ra một sự gian dối mới, sẽ khiến căn bệnh thành tích trong giáo dục càng trầm kha hơn.

Trở lại kỳ tuyển sinh 2020, các học sinh sẽ bị cuốn theo cuộc chạy đua xét tuyển, mà quên mất mình yêu thích ngành nào, tất cả sức lực chỉ dồn vào việc so sánh điểm của trường này với trường kia, rồi chỉ chăm chăm rút, nộp hồ sơ để miễn sao chắc suất đỗ đại học. Trong khi đó những sở thích, sở trường, khả năng của bản thân, đam mê riêng muốn theo đuổi ở mỗi em dường như đều bị bỏ qua, vì sức ép của gia đình là phải vào bằng được một trường đại học và học một ngành mà mình không thích.

Chúng ta đều biết, mỗi trường đại học đều có những tiêu chí, mục đích tuyển sinh cũng như đào tạo khác nhau. Do vậy, các trường cần được chủ động trong tuyển sinh theo cách phù hợp nhất với yêu cầu, mục tiêu của mình, miễn sao điều đó là công bằng, minh bạch.

Bên cạnh đó, học sinh bỏ tiền đi học để nuôi dưỡng những ước mơ và ý thức được tương lai của mình, thì cũng phải được tìm hiểu, đánh giá về ngôi trường mình sẽ theo học. Ngược lại, nhà trường cũng cần được biết rõ nhất về học sinh thông qua việc đánh giá bằng những tiêu chí của họ. Đến lúc đó, cơ sở đào tạo và người học quan tâm đến hiệu quả, chất lượng hơn là chỉ vì bằng cấp.

Trong bối cảnh giáo dục nước nhà vẫn còn nhiều hạn chế, để từng bước có một tầng lớp trí thức, các nhà khoa học ngang tầm quốc tế và khu vực, ở đó không thể có sự nửa vời, sự tự hạ thấp tiêu chuẩn trong việc tuyển sinh khi mà mỗi năm một kiểu như hiện nay.

Các trường đại học vẫn cần tổ chức thi tuyển đầu vào chung để đảm bảo chất lượng, sau đó người học lựa chọn ngành học, các hình thức học khác nhau tùy vào hoàn cảnh, nhu cầu. Có thể mở rộng đầu vào, nhưng dứt khoát phải siết chặt chuẩn chất lượng đầu ra. Làm được như vậy thì xã hội mới yên tâm, tin tưởng vào mục tiêu một nền giáo dục tiên tiến là "Nâng cao dân trí, bồi dưỡng nhân tài, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực".

Cù Tất Dũng

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.