Xây dựng "sức đề kháng tư tưởng" từ bên trong

Giữ vững an ninh tư tưởng trong mọi tình huống

PV: Thưa đồng chí, Nghị quyết số 25 được ban hành trong thời điểm tình hình thế giới, khu vực và trong nước có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp. Đồng chí đánh giá như thế nào về ý nghĩa, tầm quan trọng của nghị quyết đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội (TTATXH) và công tác tư tưởng trong lực lượng CAND?

Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên: Như chúng ta đã biết, Nghị quyết số 25 được ban hành ngay sau Hội nghị Trung ương 3 (khóa XIV), đồng thời với Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược an ninh quốc gia và Nghị quyết số 18-NQ/TW về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển. Ba nghị quyết này tạo thành một chỉnh thể và là 3 trụ cột không thể tách rời gồm: An ninh quốc gia, trật tự xã hội và nền tảng tư tưởng.

Đây cũng là lần đầu tiên công tác tư tưởng được đặt ở vị trí của một chiến lược tổng thể, dài hạn. Trước đây, chúng ta có nhiều nghị quyết, chỉ thị về từng mặt công tác tư tưởng, nhưng Bộ Chính trị thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân cốt lõi của những hạn chế là chưa có chiến lược tổng thể về công tác tư tưởng; nguồn lực chưa tương xứng; đội ngũ cán bộ chưa đồng đều; phối hợp giữa các lực lượng chưa chặt chẽ. Nghị quyết số 25 khắc phục đúng điểm nghẽn đó, với phương châm hành động rất cô đọng: "Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả".

Về ý nghĩa đối với nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm TTATXH và công tác tư tưởng trong CAND, tôi xin nhấn mạnh 4 khía cạnh:

Thứ nhất, nghị quyết xác lập rõ "an ninh tư tưởng" như một thành tố cơ bản của an ninh quốc gia. Nghị quyết yêu cầu tiến hành công tác tư tưởng đồng bộ trên cả không gian thực và không gian số; chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững an ninh tư tưởng trong mọi tình huống. Điều này hoàn toàn thống nhất với Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược an ninh quốc gia, trong đó mục tiêu cụ thể hàng đầu là bảo vệ, củng cố vững chắc nền tảng tư tưởng, vai trò hạt nhân lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Thứ hai, nghị quyết giao lực lượng CAND những nhiệm vụ rất cụ thể. Trong phần tổ chức thực hiện, Bộ Chính trị giao Đảng ủy Công an Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo bảo đảm an ninh tư tưởng, an ninh mạng, an ninh dữ liệu; chủ trì xây dựng Quy chế bảo đảm an ninh tư tưởng và phản ứng khủng hoảng thông tin; phát hiện, tiếp nhận, xác minh, truy nguồn và phân loại vụ việc; xây dựng, triển khai hệ thống giải pháp kỹ thuật, nghiệp vụ chuyên ngành để kết nối liên thông an toàn với nền tảng số công tác tư tưởng dùng chung. Đây là trách nhiệm chính trị nặng nề nhưng cũng là sự tin cậy mà Đảng dành cho lực lượng CAND.

Thứ ba, nghị quyết tác động vào gốc rễ của các vấn đề về an ninh, trật tự (ANTT) và TTATXH. Thực tiễn cho thấy, phần lớn các vụ việc phức tạp về ANTT đều khởi nguồn từ những tranh chấp, khiếu kiện, những bức xúc, mâu thuẫn không được nắm bắt và giải quyết kịp thời. Nghị quyết yêu cầu chủ động nắm, định hướng, xử lý kịp thời các vấn đề tư tưởng ngay tại nơi phát sinh theo quy trình: Nắm tình hình, đối thoại, giải thích, xử lý theo thẩm quyền, thông báo kết quả; gắn với công tác dân vận, giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo và chăm lo lợi ích thiết thực của nhân dân, không để hình thành "điểm nóng".

Thứ tư, nghị quyết đặt ra yêu cầu công tác phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" ngay từ cơ sở; thực hiện nghiêm quy định về kỷ luật phát ngôn và sử dụng mạng xã hội. Đây chính là nội dung cốt lõi của công tác bảo vệ an ninh chính trị nội bộ trong ngành Công an. Do đó, bảo vệ an ninh quốc gia phải bắt đầu từ việc bảo vệ tư tưởng của chính đội ngũ cán bộ của mình.

Bảo vệ an ninh quốc gia phải bắt đầu từ việc bảo vệ tư tưởng của chính đội ngũ cán bộ của mình

Trung tướng, PGS.TS Trịnh Ngọc Quyên

Trang bị năng lực đấu tranh tư tưởng trên không gian số

PV: Từ thực tiễn công tác đào tạo, nghiên cứu khoa học và xây dựng lực lượng, theo đồng chí, những yêu cầu mới nào đang đặt ra đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội ngũ cán bộ CAND, đặc biệt là cán bộ trẻ?

Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên: Đội ngũ cán bộ, chiến sĩ (CBCS) Công an hiện nay đang trong quá trình trẻ hóa mạnh mẽ. Qua thực tiễn công tác lãnh đạo, điều hành, quản lý tại học viện, tôi nhận thấy thế hệ cán bộ trẻ có nhiều điểm mạnh: Được đào tạo bài bản, trình độ ngoại ngữ và công nghệ tốt, tư duy nhạy bén, dám nghĩ dám làm, tiếp cận cái mới rất nhanh. Nhưng cũng phải thẳng thắn nhìn nhận, đây là thế hệ trưởng thành trong môi trường thông tin mở, được sinh ra và trưởng thành sau chiến tranh, chưa từng trải qua những giai đoạn gian khó của đất nước. Vốn sống, sự từng trải và độ dày kinh nghiệm chính trị của cán bộ trẻ chưa nhiều, trong khi phải đối mặt với những tác động đa chiều, phức tạp của xã hội. Trong bối cảnh ấy, việc chăm lo giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ trẻ là nhiệm vụ có tính chiến lược, quyết định tương lai của lực lượng CAND.

Tôi cho rằng, trước hết, cần phải chuyển từ trang bị kiến thức lý luận sang đào tạo kiến thức thực tiễn. Nghị quyết số 25 nêu rõ định hướng lấy kết quả thực hành làm thước đo chủ yếu trong đánh giá tổ chức đảng, đảng viên và cán bộ, đồng thời yêu cầu đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục lý luận chính trị theo hướng phù hợp với từng đối tượng, gắn lý luận với thực tiễn, kiểm tra, đánh giá thực chất; tăng cường thảo luận, đối thoại, xử lý tình huống, thực tập chính trị tại địa bàn, chứ không chỉ nghe giảng và ghi chép.

Bên cạnh đó, thế hệ trẻ cán bộ CAND cần phải được trang bị năng lực đấu tranh tư tưởng trên không gian số như một kỹ năng nghiệp vụ bắt buộc, đây là điểm khác biệt lớn nhất giữa thế hệ cán bộ hiện nay và các thế hệ đi trước. Nghị quyết số 25 xác định công tác tư tưởng phải được tiến hành đồng bộ trên cả không gian thực và không gian số, đồng thời yêu cầu đưa văn hóa số, kỹ năng thông tin số và năng lực kiểm chứng thông tin vào chương trình giáo dục cho đội ngũ cán bộ trẻ, chứ không phải bằng khẩu hiệu và cảm xúc đơn thuần.

Xây dựng "sức đề kháng tư tưởng" từ bên trong, chứ không chỉ dựng "hàng rào" bên ngoài. Nghị quyết số 25 nhấn mạnh kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", lấy "xây" làm gốc, lấy thuyết phục làm phương thức chủ đạo, đây là chỉ dẫn phương pháp luận rất quan trọng đối với cán bộ trẻ. Bên cạnh đó, nghị quyết cũng yêu cầu ngăn chặn suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hóa" ngay khi mới manh nha, ngay từ cơ sở. Với nhà trường, "cơ sở" chính là chi bộ, là lớp học, là trung đội học viên, nắm tư tưởng phải nắm từ đó.

Cần gắn giáo dục chính trị với đạo đức nghề nghiệp và văn hóa ứng xử. Nghị quyết số 25 đặt yêu cầu xây dựng, thực hành văn hóa ứng xử của cán bộ, đảng viên thống nhất trong Đảng và ngoài xã hội, giữa không gian thực và không gian số; thực hiện nghiêm quy định về kỷ luật phát ngôn và sử dụng mạng xã hội. Đây là vấn đề rất thực tế, phải giáo dục để mỗi CBCS hiểu: Hình ảnh người cán bộ CAND luôn là hình ảnh nhất quán, dù ở không gian thực hay không gian mạng, dù mặc sắc phục hay không - đúng với tinh thần "Kỷ luật nhất - Trung thành nhất - Gần dân nhất".

Chỉ thị số 07-CT/TW của Bộ Chính trị cũng đặt ra yêu cầu đổi mới việc tiếp cận tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh cho thế hệ trẻ. Kinh nghiệm của chúng tôi cho thấy, học viên tiếp nhận rất tốt khi tư tưởng của Bác được trình bày qua những câu chuyện cụ thể, tình huống mang tính thực tế, tấm gương gần gũi trong chính lực lượng CAND. Đồng thời, hoàn thiện hệ thống học liệu số, dữ liệu số phục vụ giáo dục lý luận chính trị, liên thông với kho dữ liệu số quốc gia và dữ liệu số Di sản Hồ Chí Minh.

Cuối cùng, từ góc độ nghiên cứu khoa học, yêu cầu mới là phải cung cấp được luận cứ cho công tác an ninh tư tưởng. Học viện ANND xác định trách nhiệm phải đóng góp thiết thực vào hệ thống luận cứ ấy - nghiên cứu để trả lời những câu hỏi về an ninh trong kỷ nguyên phát triển mới. Và cán bộ trẻ phải được tham gia vào quá trình này ngay từ khi còn là học viên.

Tóm lại, yêu cầu mới đối với công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho cán bộ CAND, nhất là cán bộ trẻ, có thể khái quát: Chuyển từ truyền thụ sang thực hành, từ kiến thức sang bản lĩnh, từ không gian thực sang cả không gian số, từ phong trào sang thực chất và đo lường được. Đó cũng chính là tinh thần "Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả" mà Nghị quyết số 25 đề ra.

Nghị quyết số 25 xác định công tác tư tưởng phải được tiến hành đồng bộ trên cả không gian thực và không gian số, đồng thời yêu cầu đưa văn hóa số, kỹ năng thông tin số và năng lực kiểm chứng thông tin vào chương trình giáo dục cho đội ngũ cán bộ trẻ, chứ không phải bằng khẩu hiệu và cảm xúc đơn thuần.

PV: Được biết, Học viện ANND là một trong những đơn vị làm tốt công tác đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo đảm an ninh tư tưởng. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu được nêu trong Nghị quyết số 25. Theo đồng chí, lực lượng CAND cần tập trung vào những giải pháp nào để nâng cao hiệu quả công tác này?

Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên: Theo tôi, lực lượng CAND cần tập trung đồng bộ vào các nhóm giải pháp sau:

Một là, nâng cao năng lực dự báo, nắm tình hình từ sớm, từ xa các vấn đề phát sinh liên quan đến tư tưởng của quần chúng nhân dân. Chủ động nắm tình hình, xác minh, giải thích, xử lý dứt điểm ngay tại cơ sở, ngay khi vụ việc mới phát sinh. Phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ; thực hiện nghiêm quy định về kỷ luật phát ngôn và sử dụng mạng xã hội theo Quy định số 85-QĐ/TW ngày 7/10/2022 của Ban Bí thư.

Hai là, đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang định hướng, dẫn dắt nhận thức xã hội. Đặc biệt là trước những chủ trương, quyết sách quan trọng, tác động trên diện rộng, thu hút sự quan tâm của đông đảo quần chúng nhân dân, cần chủ động cung cấp thông tin, định hướng dư luận xã hội, làm tốt vai trò của người phát ngôn Bộ Công an và Công an các đơn vị, địa phương.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh kết hợp chặt chẽ giữa "xây" và "chống", trong đó lấy "xây" là căn bản, "chống" là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách. Lan tỏa mạnh mẽ những tấm gương người tốt, việc tốt, hình ảnh tốt đẹp của người chiến sĩ CAND; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) trong việc thu thập, phân tích thông tin, tự động rà quét và bóc gỡ các thông tin xấu độc, tin giả trên không gian mạng; xây dựng các sản phẩm truyền thông đa dạng, có tính thuyết phục cao, dễ tiếp cận với thế hệ trẻ (Infographic, video ngắn, Podcast).

Ba là, tiếp tục nâng cao, phát huy vai trò của Ban Chỉ đạo 35 Đảng ủy Công an các cấp, đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng ủy Công an Trung ương trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, tin giả, tin sai sự thật. Củng cố lực lượng trực tiếp làm công tác đấu tranh phản bác trong Công an các đơn vị, địa phương, lựa chọn những cán bộ có tư duy nhạy bén, ngoại ngữ giỏi, am hiểu sâu sắc về luật pháp quốc tế, công nghệ thông tin và có kỹ năng phản biện khoa học trên không gian mạng.

Đào tạo nên những CBCS đáp ứng yêu cầu của thời đại

PV: Trong bối cảnh không gian mạng, AI và các nền tảng truyền thông số đang tác động ngày càng sâu rộng đến nhận thức, tư tưởng và tâm lý xã hội, Học viện ANND sẽ có những đổi mới nào trong đào tạo, nghiên cứu và trang bị kiến thức, kỹ năng cho CBCS để chủ động nhận diện, đấu tranh với thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, thù địch, đồng thời lan tỏa thông tin tích cực?

Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên: Là một trong những cơ sở đào tạo và nghiên cứu khoa học đầu ngành có bề dày truyền thống của lực lượng CAND, Học viện ANND tập trung đổi mới chương trình, nội dung và phương pháp đào tạo nhằm nâng cao tri thức, kỹ năng phản ứng nhanh, nhạy trước các nguy cơ đe dọa an ninh, đặc biệt là trong nhận diện, đấu tranh với thông tin xấu độc, quan điểm sai trái, thù địch, đồng thời lan tỏa thông tin tích cực.

Đưa vào chương trình đào tạo các chuyên đề mang tính thực tiễn cao về kỹ năng nhận diện thông tin giả (Fake news), kỹ năng nhận diện xử lý khủng hoảng truyền thông. Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng "lấy người học làm trung tâm", tăng cường thực hành các tình huống giả định trước quan điểm sai trái, thù địch, tin giả, tin sai sự thật để học viên rèn luyện tư duy tranh luận, phản biện, kỹ năng xử lý phòng ngừa và đấu tranh. Đồng thời, luôn chú trọng phát huy vai trò của mỗi học viên, cán bộ, giảng viên trong tuyên truyền chủ trương, chính sách, pháp luật và lan tỏa thông tin chính thống, tích cực định hướng dư luận xã hội. Đổi mới phương thức lan tỏa thông tin tích cực bằng các sản phẩm truyền thông hiện đại, sáng tạo, hợp xu hướng giới trẻ, mang đậm dấu ấn tuổi trẻ CAND.

Chúng tôi đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ và AI, tăng cường nghiên cứu các đề tài khoa học về ứng dụng AI và Big Data vào công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, tin giả, tin sai sự thật. Phát triển các giải pháp kỹ thuật phòng ngừa, nghiên cứu xây dựng các hệ thống, phần mềm hỗ trợ tự động rà quét, nhận diện sớm các "chiến dịch" phát tán thông tin xấu độc có tổ chức của các đối tượng, thế lực thù địch (tài khoản ảo, hệ thống botnet).

Gắn kết chặt chẽ nghiên cứu lý luận với công tác thực tiễn, học viện chủ động phối hợp Công an các đơn vị, địa phương thường xuyên tổ chức tổng kết thực tiễn, tổ chức các hội nghị, hội thảo khoa học về nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, phòng chống tin giả, tin sai sự thật. Thường xuyên đổi mới, tổ chức cập nhật kiến thức, tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng cho học viên, CBCS Công an các đơn vị, địa phương trực tiếp tham gia công tác trọng yếu này.

PV: Từ góc độ một trong những cơ sở đào tạo, nghiên cứu chiến lược đầu ngành của lực lượng CAND, đồng chí kỳ vọng gì vào việc triển khai nghị quyết trong thời gian tới? Học viện ANND sẽ đóng góp như thế nào trong việc hình thành đội ngũ cán bộ vừa “vững về chính trị, giỏi về nghiệp vụ”, đáp ứng yêu cầu công tác tư tưởng và nhiệm vụ bảo vệ ANTT trong bối cảnh mới?

Trung tướng Trịnh Ngọc Quyên: Chúng tôi kỳ vọng nghị quyết được triển khai thực chất, không hình thức theo nguyên tắc "6 rõ": Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Bên cạnh đó, bảo đảm nguồn lực về con người và cơ sở hạ tầng. Kế hoạch số 08-KH/TW của Ban Bí thư về thực hiện Nghị quyết số 25 đã xác định ưu tiên nguồn lực cho hai nhóm nhiệm vụ có tính nền tảng. Tôi mong điều này được cụ thể hóa nhanh, nhất là đầu tư cho hạ tầng công nghệ, dữ liệu và cho con người - hai thứ không thể có trong một sớm một chiều.

Bộ Công an sẽ sớm ban hành và vận hành Quy chế bảo đảm an ninh tư tưởng và phản ứng khủng hoảng thông tin theo chỉ đạo của Bộ Chính trị. Có quy chế chỉ đạo, quy trình phân định rõ đầu mối chỉ huy, chấm dứt tình trạng mỗi nơi, mỗi đơn vị, địa phương xử lý một kiểu khi xảy ra khủng hoảng thông tin.

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, Học viện ANND không chỉ là cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, trung tâm nghiên cứu khoa học đầu ngành của lực lượng CAND, mà còn được ghi nhận là điểm sáng trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Với vị thế đó, chúng tôi sẽ nhanh chóng nghiên cứu tham mưu đưa nội dung Nghị quyết số 25 cùng Nghị quyết số 22-NQ/TW về Chiến lược an ninh quốc gia và Nghị quyết số 18-NQ/TW về xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển vào chương trình đào tạo, bồi dưỡng ở tất cả các bậc học; xây dựng, hoàn thiện hệ thống học liệu số phục vụ giáo dục lý luận chính trị.

Trên cơ sở nội dung Nghị quyết số 25, chúng tôi sẽ tập trung nghiên cứu những vấn đề mới, khó nhất là: Nhận thức và tư duy mới về an ninh trong Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; phương thức bảo vệ nền tảng tư tưởng trong điều kiện AI phát triển; an ninh tư tưởng, an ninh dữ liệu và chủ quyền dữ liệu quốc gia…, góp phần thiết thực đưa nghị quyết đi vào đời sống. Phát huy vai trò Ban Chỉ đạo 35 Học viện, hình thành lực lượng chính luận nòng cốt...

Để làm được những điều trên, việc đầu tiên là cần quán triệt nội dung nghị quyết đến từng chi bộ, từng cán bộ, giảng viên, học viên trong toàn học viện một cách nghiêm túc, thực chất, không hình thức, rồi cụ thể hóa thành chương trình hành động với sản phẩm và mốc thời gian rõ ràng.

PV: Trân trọng cảm ơn đồng chí Giám đốc Học viện ANND về cuộc trò chuyện này!