QUÁN TRIỆT PHƯƠNG CHÂM “CHỦ ĐỘNG - SẮC BÉN - THUYẾT PHỤC - HIỆU QUẢ” TRONG CÔNG TÁC TƯ TƯỞNG

Ngày 22/8/2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. Lần đầu tiên, công tác tư tưởng của Đảng được xác lập ở tầm chiến lược tổng thể, dài hạn, với hệ mục tiêu, chỉ tiêu, nguồn lực và trách nhiệm cụ thể. Đặc biệt, Nghị quyết đặt ra yêu cầu phải quán triệt sâu sắc và thực hiện tốt phương châm: “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả” đã khẳng định vai trò quan trọng hàng đầu của công tác tư tưởng, đồng thời thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng trong việc triển khai và phát huy hiệu quả của Nghị quyết vào thực tiễn xây dựng và phát triển đất nước.

Trong Nghị quyết số 25-NQ/TW, Đảng ta đã nhấn mạnh vị trí, vai trò của công tác tư tưởng “là một bộ phận đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo của Đảng, giữ vai trò đi trước mở đường để thống nhất nhận thức, đi cùng trong tổ chức thực hiện và đi sau tổng kết thực tiễn, củng cố niềm tin”. Thực tế đã chứng minh, trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng của Đảng, công tác tư tưởng đã góp phần định hướng nhận thức, tổ chức triển khai thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trở thành “nguồn lực chính trị tinh thần” của Đảng mà không một nguồn lực vật chất nào có thể thay thế được.

Tuy nhiên, Đảng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế của công tác tư tưởng hiện nay, đó là: một số cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu nhận thức chưa đầy đủ, chưa đề cao trách nhiệm, còn biểu hiện “khoán trắng” cho cơ quan chuyên trách. Phương thức chậm đổi mới, tư duy “quản lý thông tin” còn phổ biến, năng lực dẫn dắt nhận thức xã hội còn hạn chế. Việc học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh ở một số nơi còn hình thức, chưa gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và trách nhiệm nêu gương.

Đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng có lúc chưa sắc bén, lực lượng còn mỏng, công cụ kỹ thuật chưa đồng bộ. Công tác tư tưởng ở cơ sở chưa theo kịp yêu cầu sau sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Và đặc biệt là: chưa có bộ tiêu chí thống nhất để đo lường, đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng. Nguyên nhân chủ yếu của những hạn chế trên là chưa có chiến lược tổng thể về công tác tư tưởng; nguồn lực chưa tương xứng với vị trí, vai trò; đội ngũ cán bộ chưa đồng đều về năng lực; sự phối hợp giữa các lực lượng chưa chặt chẽ.

Bên cạnh đó, bối cảnh quốc tế đang có những thay đổi mang tính thời đại. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt và lan sang cả lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, truyền thông. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, các nền tảng xuyên biên giới đang định hình lại cách con người tiếp nhận thông tin và hình thành niềm tin. Tin giả, tin xấu độc, các chiến dịch thao túng thông tin có tổ chức xuất hiện với tốc độ và quy mô chưa từng có; nội dung do máy tạo sinh làm mờ ranh giới thật - giả. Chủ quyền quốc gia trên không gian tư tưởng, văn hóa và chủ quyền dữ liệu trở thành vấn đề an ninh quốc gia trực tiếp.

Ở trong nước, Đảng ta đang triển khai đồng thời nhiều quyết sách chiến lược chưa từng có tiền lệ như: đổi mới mô hình phát triển đất nước, phấn đấu tăng trưởng hai con số, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh quốc gia, hướng tới hai mục tiêu 100 năm. Mỗi quyết sách lớn đều đụng chạm đến lợi ích, thói quen, tâm lý của hàng triệu người; đặt ra nhiều câu hỏi trong cán bộ, đảng viên, nhân dân và đòi hỏi phải được trả lời sớm, trả lời đúng, trả lời có sức thuyết phục. Cải cách càng sâu, càng cần đồng thuận; thay đổi càng lớn, càng cần niềm tin lớn.

Bối cảnh mới đặt ra yêu cầu cần phải xác lập tầm chiến lược dài hạn cho công tác tư tưởng, bảo đảm tính tổng thể, bố trí nguồn lực tương xứng và xác định rõ trách nhiệm chính trị của cấp ủy, người đứng đầu bằng cơ chế kiểm tra, đánh giá để nâng cao hiệu quả của công tác tư tưởng, “góp phần tạo nền tảng chính trị, tinh thần, củng cố niềm tin, đồng thuận xã hội và sức mạnh nội sinh, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong kỷ nguyên phát triển mới”.

Nghị quyết số 25-NQ/TW đặt ra yêu cầu phải quán triệt sâu sắc và thực hiện tốt phương châm: “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả” gắn với các quan điểm chỉ đạo và các nhiệm vụ, giải pháp mang tính đột phá đối với công tác tư tưởng.

Chủ động trong công tác tư tưởng của Đảng trong bối cảnh mới trước hết thể hiện ở yêu cầu công tác tư tưởng phải “đi trước mở đường, đi cùng trong tổ chức thực hiện và đi sau tổng kết thực tiễn, củng cố niềm tin”. Chủ động trong đổi mới phương thức tổ chức thực hiện: chuyển trọng tâm từ quản lý thông tin sang dẫn dắt nhận thức xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân, tạo đồng thuận xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước thông qua công khai, minh bạch thông tin, chủ động cung cấp thông tin chính thống, tăng cường đối thoại và tiếp thu phản biện xã hội.

Chủ động nắm, định hướng, xử lý kịp thời các vấn đề tư tưởng ngay tại nơi phát sinh theo quy trình nắm tình hình, đối thoại, giải thích, xử lý theo thẩm quyền, thông báo kết quả; gắn với công tác dân vận, giải quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh và chăm lo lợi ích thiết thực của nhân dân, không để hình thành điểm nóng. Chủ động trong công tác phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” ngay từ cơ sở…

Sắc bén là yêu cầu đối với công tác tuyên truyền, vận động quần chúng cũng như trong đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch phải đúng, trúng, kịp thời, có luận cứ. Để thực hiện yêu cầu này, cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng tuyên truyền, quán triệt, triển khai nghị quyết và truyền thông chính sách. Chuyển mạnh từ truyền đạt một chiều sang trao đổi, đối thoại, thuyết phục gắn với tổ chức thực hiện; bí thư cấp ủy trực tiếp quán triệt nghị quyết; chấm dứt tình trạng quán triệt hình thức, đối phó.

Bên cạnh đó, phải tập trung xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, nhà báo, người làm công nghệ, lực lượng chuyên trách có đủ phẩm chất, năng lực và đặc biệt là sự tham gia của quần chúng nhân dân đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Thuyết phục là việc dùng lý lẽ, lập luận khoa học và thực tế khách quan để chứng minh, chinh phục, không dùng ý chí chủ quan để áp đặt. Nghị quyết số 25-NQ/TW đưa ra quan điểm chỉ đạo đối với công tác tư tưởng trong tình hình mới là phải kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy “xây” làm gốc, lấy “chống” làm nhiệm vụ thường xuyên và lấy thuyết phục làm phương thức chỉ đạo.

“Xây” là bồi đắp niềm tin, bản lĩnh, văn hoá Đảng, môi trường thông tin lành mạnh, sức đề kháng tư tưởng của toàn xã hội; lòng yêu nước, ý chí tự tin, tự chủ, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc, tinh thần đoàn kết và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc. “Chống” là kiên quyết đấu tranh không khoan nhượng với cái sai, cái xấu, cái độc hại, làm suy giảm niềm tin; chủ động ngăn chặn đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” khi mới manh nha, ngay từ cơ sở. Làm tốt nhiệm vụ “xây” và “chống” chính là minh chứng thuyết phục nhất về hiệu quả của công tác tư tưởng, là cơ sở để củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Hiệu quả của công tác tư tưởng không đo bằng số lượng văn bản, số buổi hội nghị, học tập nghị quyết mà được đo bằng sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Điểm mới của Nghị quyết số 25-NQ/TW là đưa ra yêu cầu cần phải xây dựng và áp dụng thống nhất hệ tiêu chí, chỉ số để đánh giá hiệu quả công tác tư tưởng. Hiệu quả của công tác tư tưởng trong tình hình mới còn được thể hiện trong việc xây dựng được hệ sinh thái thông tin chính thống, tích cực, nhân văn; phát huy vai trò chủ thể của nhân dân; chuẩn mực ứng xử trong xã hội và trên không gian số.

Và thước đo cuối cùng cho hiệu quả của công tác tư tưởng của Đảng đó chính là hướng tới giữ vững vai trò chủ đạo của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng trong đời sống tinh thần xã hội; công tác tư tưởng vận hành thống nhất, thông suốt từ Trung ương đến cơ sở, trên cả không gian thực và không gian số, ở trong nước và ngoài nước; ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; bảo đảm an ninh tư tưởng trong mọi tình huống; đội ngũ cán bộ tư tưởng có bản lĩnh, trí tuệ, uy tín; niềm tin của nhân dân và đồng thuận xã hội được củng cố vững chắc, trở thành nguồn lực nội sinh của phát triển.

Có thể nhận thấy, trong bối cảnh mới, phương châm “Chủ động - Sắc bén - Thuyết phục - Hiệu quả” mà Đảng đề ra thể hiện sự thay đổi trong tư duy của Đảng, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của công tác tư tưởng. Phương châm không chỉ dừng lại ở những nguyên tắc mà đặt ra yêu cầu biến những nguyên tắc đó thành hành động cụ thể, thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả của công tác tư tưởng, góp phần đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.