Vui buồn thú chơi đồng hồ tiền tỉ

Không như dân chơi "xế hộp" rất dễ nhận ra khi đi cùng siêu xe, dân chơi đồng hồ khá âm thầm kín tiếng song "chất chơi" thì không hề thua kém, nếu như không muốn nói còn "khủng" hơn. Ngay trong mùa dịch COVID-19, vẫn có những "đại gia" xuống tay mua chiếc đồng hồ trị giá bằng cả chiếc xe Camry hay một căn chung cư mà như thể người ta mua con cá mớ rau...

Ngàn vàng mua một trận cười...

Thế giới đồng hồ xa xỉ luôn mang theo những câu chuyện khó tin về giá cả. Nhưng điều đáng ngạc nhiên hơn là chỉ trong vài năm trở lại đây, dân chơi đất Việt bắt đầu ghi danh trên bản đồ thế giới là về độ "khủng long" trong việc tiêu thụ loại mặt hàng này.

Với những người dân chỉ coi đồng hồ là thứ để... xem giờ, thì có lẽ sẽ phải giật mình khi biết có những chiếc đồng hồ có giá lên tới vài tỉ đồng. Tuy nhiên, với H. - một dân chơi đồng hồ mà người cùng giới nhiều người nghe tên (trú tại quận Ba Đình, Hà Nội) việc sở hữu hàng chục "cỗ máy thời gian" mà chiếc nào cũng có giá vài tỉ lại "quá thường".

Cũng theo H., khi phong trào chơi đồng hồ bắt đầu du nhập vào Việt Nam thì Rolex và Omega (có giá khoảng vài chục đến vài trăm triệu đồng) là hai hãng được coi là niềm mơ ước số 1 của người Việt. Song, chỉ vài năm trở lại đây thì ở Việt Nam đã xuất hiện không ít những chiếc đồng hồ trị giá đến vài tỉ đồng và vô số chiếc có giá dưới 1-2 tỉ. Bây giờ sự lựa chọn của giới chơi đồng hồ không chỉ là Rolex và Omega nữa mà còn nâng lên một tầm cao hơn khi hình ảnh về những chiếc đồng hồ hàng hiệu mà tên còn khá lạ tai với những người chỉ biết đến Longiness hay Seiko như A.Lange & Sohne, Patek Philippe, Breguet, Audemars Piguet, Vacheron Constatin, Speake-Marin, Ulysse Nardin, Hublot, Blacnpain...

Chiếc đồng hồ Patek Philippe Sky Moon Tourbillon 6002G của đại gia T. có giá hơn 40 tỉ đồng.
Chiếc đồng hồ Patek Philippe Sky Moon Tourbillon 6002G của đại gia T. có giá hơn 40 tỉ đồng.

Trên một diễn đàn đồng hồ, thậm chí có thành viên sở hữu 3 chiếc đồng hồ hiệu Patek Philippe, Audemars Piguet và Vacheron Constantin trị giá lên đến cả chục tỉ đồng. Ngoài ra, còn có những chiếc khác cũng độc và giá cũng đế vương không kém như A.Lange & Sohne, Jaeger-LeCoultre...

Sở dĩ những chiếc đồng hồ này có giá "trên trời" bởi theo dân chơi, đó là tinh hoa, sáng tạo và phức tạp vô cùng của một nền chế tác máy đo thời gian đã có từ hàng trăm năm nay. Hãng xe Ferrari với tuổi đời chưa đến 100 năm mà bán ra những chiếc xe trị giá 1,5 triệu USD. Vertu cũng vậy, chỉ là một hãng điện thoại trẻ trung mà chào mời khách hàng một chiếc điện thoại rẻ nhất cũng tới vài nghìn USD. Vậy thì những người không đam mê đồng hồ cũng đừng ngạc nhiên khi tồn tại những chiếc có giá cả triệu USD như thế.

Đỉnh cao phải kể đến đại gia T. (từng hoạt động trong ngành dầu khí) đã khiến dân chơi đồng hồ phải trầm trồ khi vung tiền mua một chiếc Patek Philippe Sky Moon Tourbillon 6002G. Đây là phiên bản đặc biệt với vỏ bọc làm từ vàng trắng cùng những họa tiết điêu khắc, chạm trổ tinh vi hoàn toàn thủ công với thời gian nhiều năm để hoàn thiện. Giá xuất xưởng của chiếc đồng hồ này là 1,7 triệu USD (hơn 40 tỷ đồng). Patek Philippe cũng chỉ sản xuất số lượng rất hạn chế thương hiệu Sky Moon này.

Để tiện so sánh, nếu như một chiếc xe hơi siêu sang Rolls Royce đời mới nhất được bán giá khởi điểm khoảng 10 tỷ đồng (tại thị trường Hoa Kỳ) thì có nghĩa chiếc đồng hồ này đắt bằng 4 con xe. Sau khi đại gia T. mua được một thời gian, có vị đại gia khác ngỏ ý sẵn sàng mua lại với giá 2 triệu USD nhưng giao dịch không thành công. Có thể khoản chênh lệch không đủ làm "xúc động" vị đại gia mê đồng hồ.

Đến năm 2019, một nhà đấu giá Hong Kong đưa ra bán chiếc đồng hồ của ông chủ người Việt kể trên, mức giá khởi điểm lên tới 2,5 triệu USD. Dù vậy, số phận ông chủ chiếc Patek Philippe Sky Moon Tourbillon 6002G lại ngày một bi đát hơn.

Nếu như đại gia T. nổi như cồn với chiếc đồng hồ hàng khủng thì đại gia M "nhựa" cũng khiến dân tình xôn xao khi sở hữu chiếc đồng hồ Richard Mille Dragon Jackie Chan Tourbillon - "siêu phẩm" chỉ sản xuất 3 chiếc trên toàn thế giới có giá hơn 20 tỉ. Kém hơn một chút, thiếu gia P.T từng khiến nhiều người phải xuýt xoa với chiếc đồng hồ phiên bản đặc biệt của dòng Nautilus đến từ thương hiệu đỉnh cao Patek Phlippe giá khoảng 4,2 tỷ đồng.

Đó là với nam giới, còn phái nữ cũng không ít những tiểu thư hay ngôi sao giải trí có sở thích sưu tập đồng hồ. Đơn cử như "nữ hoàng nội y" N.T thường khoe với fan chiếc đồng hồ trị giá 4 tỉ đồng mang nhãn hiệu Richard Mille. Dù vậy, cũng có những dân chơi cho rằng hàng hiệu của N.T là đi mượn, hoặc hàng "super fake".

Còn theo một nhà sưu tập đồng hồ, trong vòng 4 năm trở lại đây, hãng đồng hồ siêu xa xỉ Richard Mille dần chiếm lĩnh vị trí ngôi vương về giá cả với những sản phẩm từ vài chục ngàn đến vài triệu USD. Tất nhiên, đó là cả một gia tài lớn nằm trên cổ tay, lấp lánh kim cương cùng với những vật liệu siêu bền siêu nhẹ đến khó tưởng tượng. Giới đại gia Việt cũng lại là những vị khách hàng quen thuộc của họ. Thậm chí, để tri ân khách hàng của mình, Richard Mille còn đặt vé máy bay hạng nhất, khách sạn hạng sang ở châu Âu để mời khách hàng cùng cả gia đình đi chơi kết hợp nhận đồng hồ đặt mua tại bản hãng. Theo tìm hiểu của người viết bài, ngay tại phía Bắc, có vài vị đại gia sở hữu bộ sưu tập đồng hồ Richard Mille lên đến hàng chục triệu USD.

Vụ trộm chiếc đồng hồ Richard Mille 007 giá 4 tỉ được Công an Hà Nội nhanh chóng phát hiện.
Vụ trộm chiếc đồng hồ Richard Mille 007 giá 4 tỉ được Công an Hà Nội nhanh chóng phát hiện.

Được biết, dù chỉ mới thành lập từ năm 1999 và ra mắt sản phẩm đầu tiên (Richard Mille RM 001) vào năm 2001, tính đến nay, Richard Mille đã hoạt động trên thị trường gần 20 năm, một khoảng thời gian khiêm tốn so với bề dày lịch sử của những tên tuổi lẫy lừng của Thụy Sĩ như Vacheron Constantin, Patek Philippe hay Rolex nhưng về mặt đẳng cấp lại không hề kém cạnh, thậm chỉ còn nhỉnh hơn ở vài phương diện.

Richard Mille lọt top thương hiệu đồng hồ xa xỉ nhất thế giới với những thiết kế táo bạo có mức giá cũng táo bạo không kém, mẫu nào mẫu nấy ngót nghét vài trăm ngàn đô la, rẻ nhất cũng 50-60 ngàn đô, đắt nhất phải tính bằng triệu đô. Việc sở hữu một sản phẩm của Richard Mille luôn là niềm mơ ước của những người mê đồng hồ.

Và những cái kết đắng

Cũng phải nói luôn rằng, "nghề chơi" luôn đòi hỏi lắm công phu. Bởi vậy, trong giới chơi đồng hồ ở Việt Nam - tuy nhỏ - song vẫn có không ít đại gia mới nổi song do thiếu kiến thức, kinh nghiệm mà bị dính bẫy.

Mới đây, dân chơi đồng hồ xôn xao khi anh T. - một chuyên gia thẩm định đồng hồ cho biết vừa phát hiện chiếc Rolex “super fake”. Chiếc đồng hồ này được một dân chơi mang đến nhờ anh "check" lại vì nghi ngờ nó bị làm giả. Trước đó, dân chơi này đã bỏ ra hơn 200 triệu đồng để rước về (giá thị trường của nó là gần 300 triệu). Sau khi kiểm tra kỹ lưỡng, chuyên gia phát hiện chiếc đồng hồ được làm giả vô cùng tinh vi, giống đến 99%.

"Nó đã bị độ một cách tinh vi mà mắt thường khó có thể phát hiện được: từ 1 lịch độ thành 2 lịch; vỏ bằng vàng khối 18K nhưng vành độ, kính lai, dây có nguồn gốc từ Đài Loan. Tất cả đều rất chỉn chu, tỉ mỉ, phải là chuyên gia trong ngành phân tích và so sánh mới phát hiện ra được" - chuyên gia này cho biết.

Nhóm đối tượng lừa bán đồng hồ tiền tỉ tại TP Hồ Chí Minh bị bắt giữ.
Nhóm đối tượng lừa bán đồng hồ tiền tỉ tại TP Hồ Chí Minh bị bắt giữ.

Việc độ đồng hồ theo phương pháp trên tuy đã xuất hiện nhưng còn hiếm gặp, song nạn bán đồng hồ giả từ bên kia biên giới để lừa những "con gà" mới mon men vào ngành thì vô cùng phổ biến. Một phần cũng để đáp ứng nhiều đại gia rởm, muốn "làm màu" khi chỉ bỏ ra vài chục triệu đồng mà cũng muốn "oai" với chiếc Patek Philippe giá cả tỷ đồng. Ngoài ra, việc mua bán đồng hồ theo kiểu "tin nhau" cũng dễ khiến khổ chủ phải ngậm trái đắng.

Năm 2019, Công an TP Hồ Chí Minh đã triệt phá một ổ nhóm lừa đảo mua bán đồng hồ, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng tỉ đồng. Cặp đôi này là Nguyễn Văn Cường (SN 1983) và Phạm Tuấn Đức (SN 1980, cùng trú tại quận 10). Theo Cơ quan công an, vơí ý đồ lừa đảo chiếm đoạt tài sản, Cường vào mạng xã hội Zalo với nick MANH HUNG Jewellry và thấy nickname Long Nguyễn Luxury Watches (tên Long) có đăng bán đồng hồ Rolex 3 màu. Cường đã nhắn tin với anh Long, thỏa thuận mua đồng hồ Rolex với giá 890 triệu đồng.

Sau đó, Cường đến một chi nhánh Ngân hàng Sacombank xin giấy chuyển tiền rồi đến một cửa hàng mua con dấu khắc "đã thu tiền". Cường tự điền các thông tin trong giấy chuyển tiền và đóng dấu "đã thu tiền" vào giấy chuyển tiền. Tiếp theo, Cường chụp hình giấy chuyển tiền để khi nào giao dịch mua đồng hồ thì Cường gửi giấy chuyển tiền qua Zalo cho anh Long để tạo lòng tin.

Sau đó Cường gọi điện thoại cho đối tượng Đức nói về kế hoạch lừa đảo và bảo Đức đi lấy đồng hồ Rolex. Nghe vậy, Đức đồng ý và hẹn gặp Cường trước công viên Đầm Sen bàn bạc tiếp. Tại đây, Đức gọi điện thoại cho anh Long, sau đó, hai bên hẹn gặp nhau tại nhà anh Long trên đường Lạc Long Quân, phường 5, quận 11 để giao dịch.

Khi Đức đến nhà anh Long, Cường gửi hình ảnh giấy chuyển tiền cho anh Long qua Zalo với số tiền 890 triệu đồng. Tin là Cường đã chuyển tiền, anh Long giao đồng hồ cho Đức. Đức lấy đồng hồ đem đến cho Cường và được Cường trả công 70 triệu đồng. Khám xét nhà của Cường, công an thu giữ một con dấu màu xanh có khắc chữ “đã thu tiền" và tạm giữ một số tài sản liên quan như: 3 chiếc điện thoại, 2 xe máy và 1 đồng hồ Rolex 3 màu.

Người giúp việc trộm đồng hồ tiền tỉ

Vừa qua lực lượng điều tra hình sự Công an TP Hà Nội đã điều tra, bắt giữ một nữ giúp việc trộm đồng hồ trị giá khoảng 4 tỉ đồng của gia chủ.

Đối tượng Nguyễn Thị P.L (SN 1983, thường trú tại huyện Lâm Thao, Phú Thọ) khai nhận. Đầu tháng 1-2021, trong khi lau dọn phòng ngủ của chị T.T.H.M (SN 1988 trú tại một chung cư cao cấp tại phường Trúc Bạch, quận Ba Đình, Hà Nội) thì L. làm rơi một số đồ vật trên nóc tủ cạnh cửa sổ xuống đất. Nhặt lên, L. tò mò mở một chiếc túi xách thì thấy phía trong có chiếc đồng hồ đeo tay khá đẹp mắt. Nghĩ rằng là loại "bình thường", tầm vài triệu nên L. đã lấy chiếc đồng hồ cất vào túi quần, mang về cất giấu tại phòng trọ tại phường Trương Định (quận Hai Bà Trưng, Hà Nội).

Ít ngày sau L. mang chiếc đồng hồ trên đến một cửa hàng đồng hồ trên phố Phan Chu Trinh và gạ bán cho anh Đặng V.T (SN 1983, trú tại Thạch Bàn, Long Biên, Hà Nội). Xem qua một lúc, anh T. đồng ý mua với giá... hơn 600 triệu đồng. L. đồng ý.

Hôm sau, anh T. đã bán chiếc đồng hồ trên cho anh Phạm Đức T. (SN 1990, trú tại phường Yên Hòa, Cầu Giấy) với giá hơn 1 tỉ đồng. Cũng ngay trong ngày, anh T. tiếp tục bán chiếc đồng hồ trên cho anh Ngô Văn Q. (trú tại  phường Dịch Vọng Hậu, Cầu Giấy) với giá hơn 2 tỉ đồng.

Được biết, chiếc đồng hồ trên thuộc dòng Richard Mille 007 - là một trong những dòng đồng hồ xa xỉ bậc nhất thế giới. Thường chỉ có những ông hoàng bà chúa, những tỉ phú hay ngôi sao giải trí mới sở hữu chiếc đồng hồ này.

Chiếc đồng hồ RM007 AJ WG 2682 bị trộm thuộc dòng dành cho phái nữ, với giới hạn chỉ vài chục chiếc được bán ra, được chế tác hoàn toàn thủ công. Giá của nó tầm 180 ngàn đến 220 ngàn USD (tương đương 4-5 tỷ đồng).

M.Tiến - M.Trí

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.