Vị thế Saudi Arabia trong thế giới hậu dầu mỏ

Hội nghị COP26 vừa qua, lãnh đạo các nước đều hiểu rằng thế giới không thể tiếp tục phụ thuộc vào dầu mỏ được nữa. Lượng khí phát thải nhà kính sản sinh từ các hoạt động tiêu thụ dầu mỏ đã lên đến mức báo động, và muốn làm giảm lượng khí này thì chỉ có cách chuyển đổi sang các dạng năng lượng khác.

Saudi Arabia, quốc gia sản xuất dầu mỏ hàng đầu của thế giới, cũng hiểu điều này. Nhưng liệu họ có chịu chấp nhận một tương lai với vị thế của Saudi Arabia suy giảm vì không ai dùng dầu nữa?

Quyền lực suy giảm

Dầu mỏ không chỉ đem lại sự phồn vinh cho Saudi Arabia, nó còn đem lại cả vị thế nữa. Với tư cách lãnh đạo không chính thức của OPEC, Saudi Arabia nắm trong tay quyền thao túng cả nền kinh tế thế giới.

Vị thế Saudi Arabia trong thế giới hậu dầu mỏ -0
Bên trong nhà máy lọc dầu Ras-Tanura lớn nhất Saudi Arabia.

Lấy câu chuyện hiện tại giữa Mỹ và Saudi Arabia là một ví dụ. Ngay từ trước khi lên nắm quyền, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã giữ thái độ “lạnh nhạt” với nước này vì Saudi Arabia trực tiếp can thiệp vào nội chiến Yemen và vụ ám sát nhà báo Jamal Khashoggi tại Thổ Nhĩ Kỳ. Chưa hết, thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman còn tìm mọi cơ hội để lấy lòng nguyên Tổng thống Donald Trump. Ba điều này khiến cho ông Biden khi trở thành tổng thống đã điều chỉnh chính sách ngoại giao, khiến cho Mỹ xa rời nước đồng minh truyền thống của mình.

Về phần mình, thái tử Mohammed bin Salman cũng không chịu nhường một bước. Vị thái tử đã sử dụng ảnh hưởng của mình để buộc các nước thành viên OPEC khác không tăng sản lượng khai thác dầu theo yêu cầu của Mỹ. Động thái này đánh vào đúng lúc nền kinh tế Mỹ đang mở cửa trở lại và rất cần dầu. Tổng thống Biden không hề tỏ ra nao núng trước quyền lực của Saudi Arabia, ông tuyên bố trong một cuộc họp báo hồi đầu tháng 10: “Nếu các bạn muốn đổ lỗi cho ai về việc giá xăng tăng thì hãy đổ lỗi cho OPEC. Có rất nhiều nhân vật quan trọng ở Trung Đông muốn thương lượng với tôi. Tôi không muốn ngồi cùng bàn với họ. Cho dù có là đồng minh đi nữa nước Mỹ cũng sẽ không chấp nhận một hành vi lạm quyền trong thương mại như vậy”.

Thái tử Mohammed bin Salman và Saudi Arabia đang phô trương sức mạnh  của mình cho thế giới, nhưng thực chất họ đang rất cần đồng minh. Chuyên gia phân tích chính trị Trung Đông Jon Hoffman (Mỹ) viết trên tờ The Diplomat: “Nền kinh tế Saudi Arabia vẫn còn phải chịu những vết thương từ việc giá dầu sụt giảm xuống số 0 năm ngoái. Trái với mọi dự đoán, việc phục hồi kinh tế đang diễn ra ở tốc độ chậm chạp… Mặt khác, các dự án nhằm “xoay trục nền kinh tế” của thái tử Mohammed bin Salman như việc xây dựng thành phố Neom cần rất nhiều vốn. Chính phủ Saudi Arabia đang bị đặt vào thế khó: họ có thể cho dừng lại tạm thời một số dự án để tổ chức lại cơ cấu vốn, nhưng làm vậy sẽ hỏng hết kế hoạch “Tầm nhìn 2030” của thái tử”.

Trong một thế giới không dầu mỏ

Riyadh hiểu rằng về lâu dài, quyền lực trên trường quốc tế của họ sẽ còn yếu đi thêm. Mà chưa cần nói đến ngoại giao, nội tình Saudi Arabia khi đấy cũng khó mà đoán định được. Saudi Arabia không còn sự lựa chọn nào khác ngoài việc phải tự chuyển hướng nền kinh tế để tồn tại. Đây chính là động cơ thúc đẩy thái tử Bin Salman đưa ra kế hoạch “Tầm nhìn 2030”.

Nhưng đến đây Saudi Arabia lại gặp một chướng ngại mới. Nhà báo Mỹ Jeffrey St. Clair viết: “Saudi Arabia ngoài dầu mỏ còn có trữ lượng vàng, đồng và phosphat đáng kể, nhưng tầm nhìn của Mohammed bin Salman còn lớn hơn thế. Ông ta mong muốn biến Saudi Arabia thành một trung tâm tài chính – công nghệ mới của thế giới. Vấn đề là bản thân Saudi Arabia không có mấy lợi thế so với những điểm đến khác. Riyadh có thể dùng tiền để “mua” lấy lợi thế, nhưng điều này là chưa đủ. Họ còn cần cả quyền lực mềm nữa”.

Bước đầu tiên mà Saudi Arabia chọn để xây dựng quyền lực mềm là tăng cường tầm ảnh hưởng của mình đối với nội tình các nước khác. Nếu chỉ nói riêng tại Mỹ, thái tử Bin Salman đặc phái Ali Shihabi, một người thân cận của mình đứng đầu Quỹ Saudi Arabia. Tổ chức này là cây “cầu nối” giữa giới cầm quyền Washington D.C và Riyadh. Một số không nhỏ các thành viên trong chính phủ và quốc hội Mỹ đã quen với việc tiếp xúc gần gũi với nhiều quan chức cấp cao của Saudi Arabia trong những sự kiện do Quỹ Saudi Arabia tổ chức.

Một câu chuyện tương tự đang xảy ra tại Anh. Đại sứ hiện nay của Saudi Arabia tại Anh là hoàng tử Khalid bin Bandar Al Saud, cháu họ của thái tử Bin Salman và con trai của cựu đại sứ Saudi Arabia tại Mỹ Bandar bin Sultan Al Saud. Ngay từ thời trẻ Khalid đã có quan hệ gần gũi với gia đình Bush (thông qua cha mình vốn là bạn thân của Tổng thống G.W. Bush), và gia đình Trump (thông qua Vanessa Trump, con dâu của Tổng thống Donald Trump).

Sau khi đến Anh, Khalid đã khéo léo biến mình thành một phần của giới cầm quyền ở London. Đấy là những biện pháp ngoại giao truyền thống. Saudi Arabia cũng đang nhắm đến những đối tượng phi chính trị ở nước ngoài. Đơn cử như việc một trong những đối tượng được Saudi Arabia khuyến khích chuyển đến sống và làm việc tại Neom là các hãng thu âm, hãng phim, người sản xuất nội dung trên YouTube, v.v… Chính quyền sẵn sàng chu cấp cho họ, miễn là họ đưa những hình ảnh tích cực về Saudi Arabia vào sản phẩm của mình. Mặt trái của việc này là Saudi Arabia đang “nuôi” một đội quân các phóng viên, người có tầm ảnh hưởng trên mạng xã hội để “nói tốt” cho họ.

Nhà phân tích Trita Parsi của viện nghiên cứu chiến lược Quincy (Mỹ) cho biết: “Giới ngoại giao của Saudi Arabia hiểu rất rõ việc có được một hình ảnh quốc tế “sạch sẽ” quan trọng chừng nào. Ý kiến dư luận tích cực rất có thể là thứ duy nhất ngăn chặn việc họ lại bị áp đặt một lệnh trừng phạt mới vì Yemen. Tôi sẽ không nhắc đến tên ai, nhưng chắc chắn ở Mỹ có những người được Riyadh trả lương chỉ để giữ gìn hình ảnh của họ”.

Saudi Arabia đang đứng trước những chuyển biến mang tầm vĩ mô. Sự lựa chọn duy nhất của họ là tự thay đổi mình trước khi lịch sử bước sang trang mới. Nhưng những hành động mà Saudi Arabia đã làm có đem lại kết quả họ mong muốn không thì còn cần chờ thời gian.

 Lê Công Hội (Tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.