Vì sao Tổng Giám đốc WTO từ chức?

Tổng Giám đốc Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) Roberto Azevedo vừa bất ngờ tuyên bố từ chức hôm 14-5, đẩy thương mại thế giới vốn đang trong tình trạng rối ren càng lún sâu thêm vào bất ổn. Việc tìm người thay thế ông sẽ rất khó khăn.

Quyết định từ chức của Tổng Giám đốc WTO Roberto Azevedo sẽ bắt đầu có hiệu lực từ cuối tháng 8-2020, sớm 1 năm so với thời điểm kết thúc nhiệm kỳ là cuối tháng 8-2021. Người thay thế ông sẽ bắt đầu nhiệm kỳ từ ngày 1-9 như thông lệ từ trước đến nay.

Azevedo năm nay 63 tuổi, sinh trưởng ở tại thành phố Sao Salvador, bang Bahia, Brazil. Thời trẻ ông theo học ngành kỹ thuật điện, tốt nghiệp Đại học Brasilia, sau đó học cử nhân chuyên ngành quan hệ quốc tế tại Học viện Rio Branco.

Ông Roberto Azevedo.
Ông Roberto Azevedo.

Azevedo được đánh giá là nhà ngoại giao chuyên nghiệp, dành trọn sự nghiệp đời mình hoạt động trong ngành ngoại giao. Sau khi tốt nghiệp ngành quan hệ quốc tế, Azevedo bắt đầu sự nghiệp ngoại giao từ năm 1988, khi mới 31 tuổi. Sau đó, ông phục vụ trong Đại sứ quán Brazil tại Montevideo, Uruguay trước khi được điều động sang làm việc trong Phái bộ thường trực của Brazil tại Geneva, Thụy Sĩ vào năm 1997.

Từ năm 2001, Azevedo được bổ nhiệm làm trưởng đơn vị giải quyết tranh chấp trong Bộ Ngoại giao Brazil. Với nhiệm vụ này, Azevedo đã đóng vai trò trưởng phái đoàn đàm phán của Brazil trong nhiều vụ tranh chấp thương mại, đồng thời cũng ngồi ghế ủy viên trong nhiều hội đồng giải quyết tranh chấp thương mại của WTO.

Sau 4 năm đảm nhiệm vai trò nhà đàm phán, Azevedo được thăng chức Thứ trưởng Ngoại giao Brazil (2006-2008) phụ trách mảng kinh tế và kỹ thuật. Trên cương vị đó, Azevedo được giao làm trưởng đoàn Brazil tại Vòng đàm phán Doha của WTO vào năm 2015 và là người đại diện chính của Brazil tại các vòng đàm phán Cộng đồng thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR). Từ năm 2008, ông được bổ nhiệm làm Đại sứ Brazil tại Geneva đại diện Brazil tại các tổ chức quốc tế của Liên Hợp quốc và là đại diện thường trực tại WTO.

Từ năm 2013, ông được cộng đồng thương mại thế giới tín nhiệm bầu vào chức vụ Tổng Giám đốc WTO thay thế ông Pascal Lamy, đảm nhận trọng trách điều phối hoạt động thương mại toàn cầu. Cuộc bầu chọn Tổng Giám đốc năm 2013 được xem là cuộc tranh chấp giữa một bên là Azevedo được các quốc gia nghèo, đang phát triển ủng hộ và một bên là ứng cử viên nhà kinh tế Herminio Blanco, người Mexico, được các nước giàu ủng hộ.

Sự thắng thế của Azevedo đã giúp WTO tái cân bằng thế lực giữa các nước giàu và các nước đang phát triển. Tuy nhiên, cũng vì thế mà suốt thời gian gần 2 nhiệm kỳ của ông, chưa bao giờ WTO được yên ổn.

Việc Tổng Giám đốc Azevedo tuyên bố từ chức đã khiến nhiều quan chức ở Geneva và Brussels cảm thấy bất ngờ, dù ông cũng sắp mãn nhiệm kỳ thứ hai. Sự ra đi của ông Azevedo khiến cho WTO mất đi một người chủ trương mạnh mẽ cho thương mại tự do và sự hợp tác quốc tế cởi mở hơn. Trong tuyên bố từ chức của mình, tuy Azevedo nói rằng quyết định từ chức vì lý do cá nhân và thời gian từ chức sớm 1 năm là nhằm tạo thuận lợi cho việc bầu chọn người thay thế ông nhưng không ai tin rằng ông chỉ đơn thuần xin nghỉ vì lý do cá nhân.

Có nhiều lý do để người ta tin rằng sự ra đi của Azevedo xuất phát từ những trục trặc, bất ổn trong WTO và thương mại toàn cầu. Trước hết, đó là sự va chạm về quan điểm giữa Azevedo với Tổng thống Mỹ Donald Trump, sự va chạm quyền lực chính trị giữa hai bên, trong đó nước Mỹ của Tổng thống Trump luôn gây áp lực, công kích WTO về những vấn đề liên quan đến tự do mậu dịch, hợp tác đa phương không theo ý muốn của Mỹ.

Từ năm 2019, cho rằng WTO đứng về phía Trung Quốc khi từ chối các thay đổi trong “luật chơi” theo ý muốn của Mỹ và EU, chính quyền ông Trump còn mạnh tay hơn, không chấp thuận các đề cử nhân sự cho các ủy ban hòa giải tranh chấp thương mại của WTO, khiến cho hoạt động của tổ chức này gần như tê liệt.

“WTO có thể không hoàn hảo nhưng đây là tổ chức không thể thiếu trong thương mại toàn cầu. WTO phải đảm bảo tự do thương mại thế giới có trật tự chứ không phải theo luật rừng” - ông Azevedo phát biểu tại cuộc họp Hội đồng điều hành WTO qua truyền hình từ xa hôm 14-5, trong đó ông tuyên bố từ chức.

Sau 25 năm tồn tại (từ tổ chức ban đầu là GATT), chức năng, nhiệm vụ chủ yếu của WTO là giúp đàm phán các thỏa thuận thương mại đa phương; giải quyết, dàn xếp các tranh chấp thương mại xuyên biên giới. Thế nhưng, trong suốt thời gian qua, nhất là từ sau Vòng đàm phán Doha, WTO chưa bao giờ đạt được thỏa thuận thương mại quốc tế lớn nào, ngoại trừ duy nhất Gói thỏa thuận Bali, với mục tiêu các nước thành viên hạ thấp các hàng rào thuế quan trong thương mại toàn cầu, vốn là một phần của Vòng đàm phán Doha.

Cho đến nay, có vẻ như ngay cả Gói thỏa thuận Bali cũng chưa hoàn toàn đạt mục tiêu, nhiều rào cản thuế quan vẫn tiếp tục được duy trì hoặc dựng thêm lên, đặc biệt là cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đã khiến cho hầu hết các mục tiêu tự do thương mại của WTO đều thất bại.

Vấn đề lớn nhất của thương mại toàn cầu và cũng là cơn đau đầu nghiêm trọng nhất của Tổng Giám đốc WTO chính là WTO không thể dung hòa được lợi ích của các nước lớn, không thể buộc các cường quốc thương mại toàn cầu như Mỹ, Trung Quốc,... tuân thủ luật chơi một cách sòng phẳng. Từ đó, hầu như mọi cuộc đàm phán đều không đi đến kết cuộc mỹ mãn nhằm tạo ra một sân chơi bình đẳng đúng nghĩa. Đơn cử như việc đàm phán về thương mại điện tử xuyên biên giới đã thất bại chỉ bởi vì Washington đưa ra những động thái quyết liệt nhằm bảo vệ lợi ích cho các tập đoàn công nghệ khổng lồ của họ: Amazon, Facebook và Google.

Trong những tuần lễ gần đây, Azevedo cùng lãnh đạo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) kêu gọi các nước gác sang bên những khác biệt để cùng nhau giảm bớt các rào cản thương mại và thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế thế giới.

Azevedo được cho là rất tức giận trước màn “ăn thua” qua lại về thuế nhập khẩu trong thương chiến Mỹ-Trung. Trong khi đó, giới chức ở Washington lại xem WTO như “chướng ngại vật” trong cuộc thương chiến. Đại dịch COVID-19 có vẻ như làm cho vấn đề trầm trọng thêm. Azevedo đã phẫn nộ trước việc Mỹ, châu Âu, Trung Quốc và nhiều nước khác đã không hợp tác ứng phó với đại dịch, khiến đại dịch bùng phát ngoài tầm kiểm soát, làm cho kinh tế toàn cầu đứng trước nguy cơ suy thoái.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Bài toán dài hơi của ngành khảo cổ

Khảo cổ học cung cấp tư liệu và căn cứ khoa học cho việc nhận diện, bảo tồn, phát huy di sản. Trong khi những nhiệm vụ ấy ngày càng cụ thể, ngành vẫn ít người theo học, nhiều địa phương thiếu nhân lực chuyên môn và điều kiện nghiên cứu còn hạn chế.

Đi chùa online để… tích điểm?

Đi chùa online để… tích điểm?

Từ xếp hàng vào chính điện ảo đến làm nhiệm vụ tích điểm “công đức”, trào lưu đi chùa online đang đan xen nhu cầu tìm bình an với trải nghiệm giải trí. Đại diện Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam nhìn nhận công nghệ có thể hỗ trợ tu học nhưng không thay thế hoàn toàn trải nghiệm tại chùa.

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.