Ukraine và cuộc chiến ngoại giao Nga- Mỹ - EU

Cuộc đối đầu Đông – Tây trong vấn đề Ukraine ngày càng trở nên gay gắt, nhất là khi Mỹ lộ rõ kế hoạch tài trợ tài chính cho việc tiến hành cải cách Hiến pháp và cải cách bầu cử ở Ukraine, còn Nga thì bị cáo buộc đứng sau vụ phát tán clip chửi thề Liên minh châu Âu (EU) của hai nhà ngoại giao Mỹ nhằm chia rẽ mối quan hệ vốn đang chịu nhiều thử thách giữa Mỹ - EU sau scandal nghe lén do “người thổi còi” Edward Snowden cung cấp.

09/02/2014 14:33

Vấn đề Ukraine chắc chắn sẽ tiếp tục trở thành điểm chính trong các cuộc đấu khẩu tiếp theo giữa Nga - Mỹ - EU trong những ngày tới. Nguyên do là bởi vì, cả ba bên đều đưa ra những quan điểm khác nhau sau khi clip chửi thề EU của hai nhà ngoại giao Mỹ được đưa lên mạng Internet.

Cho đến chiều 8/2, vẫn chưa thể xác định được ai hoặc tổ chức nào đã tải đoạn clip này và vì thế nó cũng tạo thành cái cớ để Washington cáo buộc Moskva “chơi xấu” mình. Ông Dmitry Loskutov, trợ lý Phó Thủ tướng Nga Dmitry Rogozin, người được cho là một trong những nhân vật đầu tiên tải đoạn băng hình chứa đựng nội dung cuộc đàm thoại giữa hai nhà ngoại giao Mỹ, đã phủ nhận vai trò của mình hoặc Moskva trong sự cố rò rỉ thông tin nói trên. Ông Dmitry Loskutov cho biết, một người nặc danh đã đăng tải cuộc đàm thoại này và phải 24h sau ông mới biết để tải nó xuống.

Ukraine và cuộc chiến ngoại giao Nga- Mỹ - EU ảnh 1 — Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Victoria Nuland từng bị bắt gặp phân phát bánh cho những người biểu tình chống Chính phủ Ukraine tại Quảng trường Độc lập ở thủ đô Kiev hồi tháng 12 năm 2013. Ảnh: AFP.

Đồng thời, trợ lý Phó Thủ tướng Nga cũng khẳng định, đây là cuộc ghi âm đàm thoại giữa trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Victoria Nuland và Đại sứ Mỹ tại Ukraine Geoff Pyatt diễn ra hôm 27/1. Nội dung điện đàm thảo luận về các nỗ lực của quốc tế để giải quyết cuộc khủng hoảng chính trị đang tiếp diễn ở Ukraine và đề nghị của Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovich bổ nhiệm thủ lĩnh đối lập Arseniy Yatsenyuk làm Thủ tướng và một thủ lĩnh đối lập khác là ông Vitaly Klitschko làm Phó Thủ tướng…

Mọi chuyện sẽ chỉ dừng ở đó nếu trong cuộc điện đàm, bà Victoria Nuland không nói câu rằng “EU thật khốn nạn”… Ngay sau khi đoạn băng ghi âm này được đăng tải trên trang YouTube, Mỹ đã lên tiếng xin lỗi EU và đưa ra lời cáo buộc đối với Nga. Đến chiều 8/2, chưa có phản ứng mạnh nào từ giới chức EU ngoại trừ phản ánh của Thủ tướng Đức Angela Merkel rằng “những lời lẽ chê bai tục tĩu của bà Vitoria Nuland đối với cách EU đối phó với khủng hoảng Ukraine là “không thể chấp nhận được”. Theo bà Angela Merkel, Cao ủy đối ngoại EU Catherine Ashton đã làm rất tốt việc trung gian hòa giải giữa Tổng thống Ukraine Viktor Yanukovich và lực lượng đối lập đang biểu tình trên đường phố thủ đô Kiev.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Pháp Laurent Fabius lại nhấn mạnh, mối quan hệ Pháp và Mỹ vẫn “tích cực” bất chấp những bình luận không hay của quan chức Mỹ đối với Liên minh châu Âu. Hiện tại, dưới sức ép từ phía Mỹ, EU dự định sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt Ukraine ngay sau cuộc họp tại Brussel (Bỉ) của Ngoại trưởng các nước EU vào trung tuần tháng 2. Hôm 6/2, Nghị viện châu Âu cũng thông qua nghị quyết không mang tính ràng buộc, đề nghị EU và các nước thành viên chuẩn bị các biện pháp trừng phạt như cấm nhập cảnh và phong tỏa tài sản đối với những quan chức Ukraine .

Các nhà quan sát nhận định, mặc dù Mỹ đã xin lỗi EU vì phát ngôn của bà Victoria Nuland nhưng rõ ràng đoạn băng ghi âm bị phát tán cũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến uy tín các cường quốc phương Tây trong nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine, làm rạn nứt thêm mối quan hệ giữa Mỹ và lực lượng đối lập Ukraine cũng như với EU. Thêm vào đó, những cáo buộc cố tình nghe lén mà Washington nhằm vào Moskva lại càng khiến cho mối quan hệ tay ba “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” này thêm phức tạp.

Chính phủ Nga chưa đưa ra lời bình luận chính thức nào nhưng trước đó, Moskva đã không ít lần cáo buộc Mỹ và các nước phương Tây đang làm tình hình tại Ukraine trở nên phức tạp với việc cung cấp tài chính và vũ trang với tổng trị giá khoảng 20 triệu USD/tuần cho lực lượng đối lập

Phan Hiển