Trước đó, ngày 27/5, ông Denis Pushilin - chủ tịch tự phong của Hội đồng tối cao của Donetsk tuyên bố chuyển sang sử dụng luật Nga. Giống như Donetsk, ngày 28/5, nước “Cộng hoà nhân dân” Lugansk cũng vừa tuyên bố sẽ sử dụng luật pháp Nga như nền tảng để xây dựng khung luật pháp mới sau khi vùng này li khai khỏi Ukraine.
Theo Itar-Tass, Nước Nga ngày nay (RT) và Ria Novosti, sau khi diễn ra cuộc bầu cử Tổng thống tại Ukraine với phần thắng, theo kết quả kiểm phiếu sơ bộ, thuộc về “ông hoàng chocolate” Petro Poroshenko, căng thẳng vẫn tiếp tục gia tăng tại hai khu vực gồm 6,6 triệu dân ở Đông Nam Ukraine là Donetsk và Lugansk. Tại đây, ban lãnh đạo tự phong hôm 24/5 vừa qua tuyên bố tách ra thành nhà nước độc lập có tên gọi Novorossiya, do chính quyền Ukraine đã quyết định tiếp tục đẩy mạnh chiến dịch quân sự tại miền Đông, dẫn đến leo thang xung đột nghiêm trọng.
RT ngày 29/5 dẫn lời Chỉ huy lực lượng phòng vệ ở Lugansk – ông Gennady Tsepkalo xác nhận, khoảng 80 binh lính thuộc quân đội Ukraine cố thủ tại một căn cứ thuộc Học viện Không quân Ukraine ở Lugansk đã đầu hàng lực lượng phòng vệ địa phương sau khi lực lượng này đột kích vào căn cứ trên, đồng thời khẳng định, tất cả các binh lính trên sẽ sớm được trở về nhà.
Trước đó, ngày 28/5, lực lượng quân đội Kiev bắt đầu nã pháo bắn phá các trạm canh gác của dân quân tự vệ địa phương, khiến ít nhất 10 thường dân bị thương. Trong khi đó, tại Donetsk, căng thẳng vẫn tiếp diễn sau khi quân đội Ukraine giành quyền kiểm soát sân bay Donetsk, dẫn đến xảy ra các vụ giao tranh ác liệt với lực lượng tự vệ địa phương, khiến 40 người thiệt mạng. Để đảm bảo an toàn cho người dân, chính quyền nước “Cộng hòa Nhân dân” Donetsk này phải ban hành lệnh giới nghiêm cho tới khi tình hình trở lại bình thường, đồng thời yêu cầu người dân không nên để các phương tiện cá nhân trên các con phố tiếp giáp với tòa nhà hành chính. Chính quyền Donetsk cũng bác bỏ thông tin về việc đồng ý thỏa thuận ngừng bắn với Kiev. Ngày 27/5, lực lượng ly khai Luhansk đã phải gửi quân tiếp viện tới Donetsk hỗ trợ lực lượng thân Nga ở đây chống lại các cuộc tấn công mạnh mẽ của quân đội.
Trước tình hình trên, trong một tuyên bố tại cuộc họp Hội đồng Bảo an (HĐBA) Liên Hợp Quốc (LHQ) ngày 28/5, đại diện thường trực Nga tại LHQ Vitaly Churkin nhấn mạnh, Nga sẵn sàng giúp đỡ Ukraine thiết lập đối thoại với các khu vực miền Đông Nam và phát triển mối quan hệ hợp tác kinh tế giữa hai nước ngay sau khi Chính phủ tạm quyền Kiev chấm dứt "chiến dịch trừng phạt" ở các khu vực này.
Ông Churkin cho rằng, HĐBA LHQ cũng cần kêu gọi Kiev nhanh chóng chấm dứt “xung đột quân sự” tại khu vực Đông Nam và “thừa nhận sự cần thiết phải tính tới lợi ích của toàn thể người dân nước này”, theo “lộ trình” mà Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) đưa ra, đồng thời kêu gọi Ban thư ký LHQ áp dụng “các biện pháp hiệu quả” và tác động để chính quyền lâm thời Kiev ngừng sử dụng các máy bay trực thăng mang biểu tượng của tổ chức quốc tế này trong chiến dịch quân sự ở khu vực Đông Nam Ukraine.
Trước đó, ngày 27/5, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ra lời kêu gọi dừng ngay các hoạt động quân sự chống lại người ủng hộ liên bang hóa tại khu vực miền Đông Ukraine. Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Italia Matteo Renzi, hai nhà lãnh đạo đều có chung nhận định rằng, cuộc đối thoại giữa Kiev và đại diện của các khu vực miền Đông sẽ giúp nỗ lực giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay.
Cùng ngày, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã tiếp tục kêu gọi Chính phủ Ukraine chấm dứt ngay chiến dịch quân sự tại khu vực Đông Nam nước này và thực hiện thỏa thuận Geneva được ký kết ngày 17/4 vừa qua. Theo ông Lavrov, việc chấm dứt đổ máu tại khu vực này là nhiệm vụ tối quan trọng của chính quyền Kiev sau khi Ukraine bầu ra một tổng thống hôm 25/5, đồng thời cho biết thêm Nga đang chờ đợi ông Porosenko thực hiện cam kết mời các chuyên gia quốc tế điều tra thảm kịch Odessa ngày 2/5 và sự kiện Mariupole ngày 9/5.
Ngoại trưởng Nga nhấn mạnh, ông Poroshenko có thể thấy ở Nga một đối tác tin cậy và nghiêm túc nếu hành động vì lợi ích toàn thể người dân Ukraine. Cùng ngày, Thư ký báo chí của Tổng Thư ký LHQ, ông Stephane Dujaric cho biết, Tổng Thư ký Ban Ki-moon đang “hết sức lo ngại” trước những thông tin về tình trạng bạo lực vẫn tiếp diễn ở miền Đông Ukraine trong mấy ngày qua, làm nhiều người thiệt mạng và bị thương. Thông qua ông Stephane Dujaric, ông Ban Ki-moon kêu gọi chính quyền Ukraine khôi phục quyền kiểm soát của mình tại các địa phương ở miền Đông bằng các biện pháp hòa bình, trong đó có đối thoại chính trị, và cần phải coi đó là biện pháp duy nhất.
Cũng trong ngày 28/5, trong tuyên bố đưa ra sau hội nghị tại Brussels, lãnh đạo 28 nước thành viên EU bày tỏ hy vọng Nga sẽ hợp tác với Tổng thống “mới được bầu hợp pháp” của Ukraine Petro Poroshenko và sử dụng ảnh hưởng đối với lực lượng tự vệ địa phương ở miền Đông Ukraine để làm giảm căng thẳng ở khu vực này.
Phản ứng trước động thái trên, Bộ Ngoại giao Nga cho biết, Moskva sẵn sàng cử nhân viên cứu trợ tới miền Đông Ukraine và hy vọng chính quyền lâm thời Kiev sẽ tạo điều kiện cho việc cung cấp hàng cứu trợ, chủ yếu là thuốc men tới khu vực này. Moskva cũng thúc giục Kiev cần nhanh chóng triển khai các hoạt động cứu trợ tại khu vực miền Đông nước này.
Cũng trong ngày 28/5, OSCE cho biết họ vẫn chưa liên lạc được với nhóm quan sát viên thứ 2 của tổ chức này mới bị các tay súng chặn lại ở một đường phố bị phong toả thuộc Marinka, gần thành phố Donetsk, dù rằng các thành viên của nhóm này, gồm 11 người, đã được trả tự do sau khi bị tước hết điện thoại di động.
Trước đó, ngày 27/5, OSCE cũng thông báo về việc mất liên lạc với nhóm quan sát viên đầu tiên bao gồm 4 người mang quốc tịch Đan Mạch, Estonia, Thổ Nhĩ Kỳ và Thụy Sĩ. Hiện chưa có bất kỳ thông tin liên lạc nào từ nhóm người bị mất tích. Phản ứng trước những vụ việc này, người đứng đầu OSCE Didier Burkhalter tố cáo việc bắt giữ các quan sát viên sẽ là “hành động phá hoại”, “không thể được dung thứ” và “đi ngược lại những nỗ lực nhằm giúp Ukraine thoát khỏi khủng hoảng” đồng thời hối thúc thả tự do “ngay lập tức và vô điều kiện” cho các quan sát viên.
Tờ Tấm gương hàng ngày (Tagespiegel) của Đức ngày 28/5 dẫn lời Thủ tướng nước này, bà Angela Merkel bày tỏ quan ngại trước thông tin bốn quan sát viên Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE) mất tích ở Đông Ukraine và nhấn mạnh “sẽ nỗ lực hết sức để giành lại tự do cho các quan sát viên này”.
Về phía Ukraine, ngày 28/5, ông Poroshenko cho biết có kế hoạch tiến hành đàm phán với Tổng thống Putin trong nỗ lực “xoa dịu” căng thẳng tại Ukraine. Tuy nhiên, ngày 27/5, quyền Thủ tướng Ukraine Arseniy Yatsenyuk lại tuyên bố Kiev không đủ lòng tin vào Nga để mở các cuộc đối thoại trực tiếp nếu không có các nhà trung gian Mỹ và Liên minh châu Âu (EU)
