Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực thường xuyên bị các thế lực thù địch, tổ chức phản động và một số cá nhân thiếu thiện chí lợi dụng để tung ra những luận điệu xuyên tạc về tình hình dân chủ, nhân quyền ở Việt Nam.
Những luận điệu xuyên tạc
Năm nào cũng thế, đến hẹn lại lên, Tổ chức “Phóng viên không biên giới” (RSF) lại đưa ra các báo cáo về “Chỉ số tự do báo chí”. Gần đây, vào đầu tháng 5/2026, Tổ chức “Phóng viên không biên giới” lại công bố báo cáo thường niên về “Chỉ số tự do báo chí năm 2026”, tổ chức này đã đưa ra những đánh giá mang tính áp đặt, định kiến, xếp Việt Nam đứng thứ 174 trong số 180 quốc gia về tự do báo chí - thuộc nhóm các nước “có nền báo chí tồi tệ nhất thế giới”. Đây không phải lần đầu tiên RSF đưa ra báo cáo dựa trên những thông tin sai sự thật, không có cơ sở và có dụng ý xấu. Những luận điệu xuyên tạc của RSF thực chất là trò “bổn cũ soạn lại”, mục đích nhằm bôi đen hiện thực, vẽ ra bức tranh tối màu về tình hình tự do báo chí để đả phá Đảng, Nhà nước Việt Nam, hạ thấp uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
RSF là một tổ chức phi chính phủ hoạt động toàn cầu, lấy Điều 19, Tuyên ngôn quốc tế về nhân quyền của Liên hiệp quốc làm cơ sở để hành động. Tôn chỉ hoạt động của tổ chức này đưa ra để bảo vệ tự do báo chí trên thế giới, chống kiểm duyệt và tạo áp lực, giúp đỡ những nhà báo đang bị giam giữ. Hằng năm, vào ngày Nhân quyền thế giới, tổ chức này thường đưa ra bảng xếp hạng về tự do báo chí của các quốc gia, vùng lãnh thổ bằng cách tổng hợp các câu trả lời vào một bảng câu hỏi của RSF.
Nhìn vào tôn chỉ hoạt động, tưởng chừng RSF là một tổ chức chân chính, hoạt động vì sự tiến bộ, thúc đẩy tự do và văn minh của thế giới. Nhưng trái ngược với chủ trương của Liên hiệp quốc, nhiều năm nay, tổ chức này thường xuyên có những luận điệu sai trái, xuyên tạc tình hình tự do báo chí, tự do ngôn luận của một số nước, trong đó có Việt Nam. Nhiều quốc gia trên thế giới cáo buộc RSF đứng đằng sau những vụ việc phức tạp, gây rối, bất ổn, kích động bạo lực. RSF tồn tại và hoạt động dựa vào một phần nguồn hỗ trợ kinh phí của một số chính giới phương Tây. Phần lớn những thông tin được đưa ra là không khách quan, không có hoạt động khảo sát, kiểm chứng thực chất mà đó là những đánh giá thiếu căn cứ hoặc được suy diễn, phóng đại.
Không chỉ có RSF, một số tổ chức, hội, nhóm, đối tượng cơ hội chính trị, đối tượng chống đối còn núp bóng “báo chí độc lập”, “ câu lạc bộ nhà báo tự do", "hội nhà báo độc lập", sử dụng tài khoản cá nhân chuyên đăng tải thông tin xuyên tạc, kênh YouTube hoặc Fanpage chia sẻ nội dung cắt ghép, suy diễn. Bằng sự đánh tráo khái niệm này khiến một số người hiểu nhầm, nhất là khi các thông tin sai lệch được thiết kế theo cách gây sốc, cảm tính, đánh vào tâm lý tò mò, thị hiếu của người sử dụng mạng xã hội.
Thực tiễn đời sống báo chí tại Việt Nam
Hiện nay, Việt Nam có một hệ thống báo chí phát triển rộng khắp với hàng trăm cơ quan báo chí hoạt động trên nhiều loại hình khác nhau từ báo in, báo điện tử, phát thanh, truyền hình đến các nền tảng truyền thông số. Hàng chục nghìn nhà báo, phóng viên đang tác nghiệp mỗi ngày trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Từ những vấn đề lớn của đất nước đến những bất cập trong quản lý nhà nước, những vụ việc tiêu cực, tham nhũng, lãng phí hay những vấn đề dân sinh bức xúc đều được báo chí phản ánh kịp thời, công khai và rộng rãi.
Cụ thể, tại Điều 25, Hiến pháp 2013 ghi rõ: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”.
Điều 13, Luật Báo chí 2016 quy định: Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình.
Theo Nghị quyết số 18-NQ/TW, tính đến 12/2025, cả nước có 778 cơ quan báo chí, gần 21.000 nhà báo được cấp thẻ trong cả lĩnh vực báo chí in, báo chí điện tử và phát thanh, truyền hình. Nhiều cơ quan báo chí đã hình thành mô hình báo và phát thanh - truyền hình, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Nhiều nhà báo được Nhà nước tạo điều kiện đi học tập, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, tác nghiệp báo chí tại nhiều quốc gia trên thế giới.
Từ những ấn phẩm báo chí đầu tiên được xuất bản trong điều kiện hoạt động bí mật cho đến hệ thống báo chí hiện đại ngày nay, hơn một thế kỷ qua, báo chí cách mạng Việt Nam đã khẳng định vai trò là lực lượng tiên phong trên mặt trận tư tưởng, văn hóa của Đảng. Ra đời từ yêu cầu của sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, báo chí cách mạng không chỉ làm nhiệm vụ truyền tải thông tin mà còn là ngọn đuốc soi đường, góp phần truyền bá tư tưởng cách mạng, khơi dậy tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh của nhân dân vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Trong những năm tháng đất nước còn chìm trong ách áp bức, ngòi bút của những người làm báo cách mạng trở thành vũ khí sắc bén, góp phần giác ngộ quần chúng, cổ vũ phong trào đấu tranh và củng cố niềm tin vào con đường cách mạng mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lựa chọn. Những trang báo khi ấy được viết nên trong điều kiện vô cùng gian khổ nhưng đã tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần quy tụ sức mạnh toàn dân tộc dưới ngọn cờ của Đảng.
Khi đất nước bước vào các cuộc kháng chiến trường kỳ bảo vệ Tổ quốc, báo chí tiếp tục đồng hành cùng dân tộc trên mọi mặt trận. Không ít người đã anh dũng hy sinh trong khi tác nghiệp, để lại những tác phẩm có giá trị lịch sử và tinh thần to lớn. Máu, mồ hôi và tâm huyết của các thế hệ người làm báo đã góp phần viết nên những trang sử hào hùng của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Trong thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, báo chí tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân; là diễn đàn phản ánh tâm tư, nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân; đồng thời là lực lượng xung kích trong tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Bên cạnh việc lan tỏa những giá trị tích cực, báo chí còn tích cực tham gia phát hiện, đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, góp phần xây dựng Đảng và hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh.
Phát biểu tại cuộc gặp mặt 101 nhà báo tiêu biểu đoạt Giải Báo chí quốc gia qua các năm, nhân dịp kỷ niệm 101 năm ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ, đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Cơ hội rất lớn, nhưng yêu cầu đặt ra cũng rất cao. Vai trò của báo chí cách mạng càng quan trọng. Báo chí phải giữ vững bản lĩnh chính trị, nâng cao chất lượng thông tin, lắng nghe đời sống, nói đúng sự thật, nói trúng vấn đề và nói bằng trách nhiệm với Đảng, với Nhà nước, với nhân dân.
Đồng thời, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu trong thời gian tới, báo chí phải góp phần bồi đắp văn hóa, đạo đức xã hội và khát vọng phát triển đất nước. Báo chí là một bộ phận quan trọng của đời sống văn hóa. Mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo không chỉ truyền tải thông tin, mà còn góp phần hình thành chuẩn mực ứng xử, thị hiếu thẩm mỹ, tinh thần nhân ái và ý thức công dân. Quán triệt tinh thần các chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa Việt Nam, báo chí cần lan tỏa nhiều hơn những giá trị tốt đẹp của con người Việt Nam: yêu nước, trung thực, nghĩa tình, cần cù, sáng tạo, tôn trọng kỷ cương và luôn hướng tới cái chung.
Một lần nữa, chúng ta có đủ căn cứ khẳng định, sự thật luôn là câu trả lời thuyết phục nhất. Và thực tiễn sinh động của đời sống báo chí Việt Nam hôm nay chính là minh chứng không thể phủ nhận cho những thành tựu trong bảo đảm quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận của người dân dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
