Truyền thuyết về “quái vật” đồng hành với Ông già Tuyết

Truyền thuyết ngày xưa thường nói về một sinh vật rậm lông, đầu sừng, được gọi là Krampus xuất hiện trước cửa nhà đánh những đứa trẻ không ngoan ngoãn và còn bắt chúng đi bằng những móng vuốt nhọn. Người ta có thể nhận ra Krampus trong đêm do âm thanh phát ra từ những chiếc móng chẻ và sợi dây xích.

Phần lạ lùng nhất của truyền thuyết là Krampus đồng hành với Thánh Nicholas (Santa Claus, Ông già Nôen hay Ông già Tuyết). Trong khi Ông già Tuyết cưỡi xe tuần lộc đến thăm và tặng quà cho những trẻ em ngoan vào đêm Giáng sinh thì "người đồng hành" Krampus ra tay trừng phạt những đứa trẻ hư.

Người ta tin rằng sinh vật rậm lông có gương mặt giận dữ, với 2 sừng dài cong trên đầu giống như con dê, đi quanh quẩn ve vẩy chiếc đuôi dài cùng chiếc lưỡi thè dài đỏ lòm, bất ngờ bước vào căn nhà có những đứa trẻ không vâng lời cha mẹ để trừng phạt chúng. Krampus sẽ đánh đòn những đứa trẻ ấy bằng bó cây bạch dương hay lông đuôi ngựa, ném chúng vào bao tải hay chiếc thúng bện bằng cây liễu gai và đưa xuống địa ngục sống trong một năm.

Hình ảnh Krampus trong thiệp chúc mừng năm 1900.
Hình ảnh Krampus trong thiệp chúc mừng năm 1900.
Thánh Nicholas và Krampus thăm một căn nhà ở Vienna, Áo. Ảnh minh họa năm 1896.
Thánh Nicholas và Krampus thăm một căn nhà ở Vienna, Áo. Ảnh minh họa năm 1896.
Một tấm thiệp mô tả Thánh Nicholas và Krampus ở Áo.
Một tấm thiệp mô tả Thánh Nicholas và Krampus ở Áo.

Theo truyền thuyết, Thánh Nicholas thông thái biết được những đứa trẻ hư ở đâu và phái Krampus tìm đến trừng phạt. Các nhà sử học tuy còn chưa chắc chắn về nguồn gốc chính xác của sinh vật Krampus trong văn hóa dân gian, nhưng họ tin rằng Krampus - cũng giống như Santa Claus - xuất phát từ tín ngưỡng của người Norse (cũng được gọi là người Viking hay Danes) ở vùng Bắc Âu và người Đức cổ.

Tương tự như nhiều nhân vật truyền thuyết khác, hình ảnh Krampus tiến hóa theo thời gian và mang nhiều dị bản ở nhiều khu vực. Tuy nhiên, Krampus thể hiện sự cân bằng giữa ánh sáng và bóng tối, sự tồn tại biện chứng giữa thiện và ác. Vào đêm Krampus (tiếng Đức- Krampussnacht), tức đêm trước ngày 5-12, trẻ con Đức cẩn thận để không thu hút sự chú ý của quái vật này với hy vọng Thánh Nicholas sẽ mang quà đến vào ngày Nikolaustag (tức ngày 6-12).

Theo tạp chí National Geographic của Mỹ, Krampus được tin là con trai của nữ thần chết Hel (hay còn gọi là Hela) trong thần thoại người Norse. Hel cai quản địa ngục Nifheim và là con gái của thần phá hoại Loki. Tên của Krampus xuất phát từ tiếng Đức "krampen", nghĩa là "móng vuốt". Krampus có hình dạng tương tự những nhân vật nửa người nửa dê khác trong thần thoại Hy Lạp, như là thần rừng satyr và thần nông faun.

Truyền thuyết về Krampus có thể nghe thấy ở các khu vực nằm trong dãy Alps, Áo, Đức, Hungary, Slovenia và Cộng hòa Czech, thậm chí ở khắp châu Âu cũng như vòng quanh thế giới. Theo truyền thống, các gia đình thường trao đổi những tấm thiệp chúc mừng đầy màu sắc - tiếng Đức gọi là Krampuskarten - kể từ năm 1800, trong đó  đôi khi có hình ảnh của Krampus.

Hình ảnh lễ hội Krampus ở Portschach am Worthersee, Áo, năm 2013.
Hình ảnh lễ hội Krampus ở Portschach am Worthersee, Áo, năm 2013.
Minh họa hình ảnh Knecht Ruprecht, năm 1863.
Minh họa hình ảnh Knecht Ruprecht, năm 1863.

Đầu thế kỷ XX, hình ảnh Krampus bị chính quyền phát xít Áo cấm đoán nhưng truyền thống đã hồi sinh sau khi chế độ thân Hitler bị lật đổ vào cuối Thế chiến II. Những cuộc diễu hành hàng năm theo truyền thống cổ vẫn còn được tổ chức cho đến ngày nay, ở đó thanh niên mặc trang phục giống như Krampus và chạy ngang qua các đường phố với tiếng gầm gừ, rượt đuổi và khua sợi dây xích vào mọi người. Mỗi năm, có hơn 1.000 người Áo tụ tập tại thị trấn Schladming, ăn mặc như Krampus, cầm cây bạch dương sơn màu vàng đánh vào người qua đường và thi nhau rung chuông.

Ngoài Krampus, Santa Claus còn có những người bạn đường khác tùy theo khu vực và văn hóa, phản ánh lịch sử và tín ngưỡng địa phương. Những nhân vật truyền thuyết này thường có nhiều điểm chung, đóng vai trò trừng phạt những trẻ hư. Họ thường cầm theo roi, gậy hay chổi và thường mặc quần áo rách rưới màu đen.

Ở Đức, Knecht Ruprecht (Rupert tá điền hay Rupert người hầu) là ông già râu dài, mặc áo rơm, đi cùng với Thánh Nicholas. Người ta biết Knetcht Ruprecht xuất hiện khi nghe tiếng chuông rung. Nhân vật này thường cho trẻ con trái cây và bánh nếu chúng ngoan ngoãn học giáo lý. Nếu phát hiện trẻ không học bài, Knecht Ruprecht sẽ để vào đôi giày của chúng cây gậy hay hòn than.

Ruprecht là tên gọi phổ biến khi nói về những điềm gở ở Đức. Ở vùng Palatinate (Đức) cũng như bang Pennsylvania (Mỹ) và vùng bờ biển phía đông Canada, sinh vật đồng hành với Thánh Nicholas là Belsnickel. Đó là sinh vật đáng khiếp sợ giống như Knecht Ruprecht, vừa tặng quà vừa trừng phạt trẻ con. Tại một số vùng, Belsnickel ăn mặc giả dạng phụ nữ, trùm khăn che đầu và mặt, mang theo bánh kẹo cùng với cây gậy dài.

Còn Zwarte Piet (Pete Đen) là nhân vật trong truyền thuyết của Bỉ, Hà Lan và Luxembourg. Những người đóng vai Zwarte Piet phải tô gương mặt màu đen, đội tóc giả màu đen và tô môi màu đỏ. Bề ngoài của Zwarte Piet hiện bị phản đối ở Hà Lan do dễ liên tưởng đến chủ nghĩa phân biệt chủng tộc.

Bức vẽ Mô tả Belsnickel của Ralph Dunkleberger.
Bức vẽ Mô tả Belsnickel của Ralph Dunkleberger.
Hình ảnh hiện đại của Thánh Nicholas và Zwarte Piet.
Hình ảnh hiện đại của Thánh Nicholas và Zwarte Piet.

Truyền thuyết về Krampus hiện nay vẫn được phổ biến cho dù sinh vật này bị đánh giá là không thích hợp cho trẻ con. Mặc dù có vẻ như quỷ dữ, nhưng Krampus luôn ở bên cạnh Thánh Nicholas - Ông già Tuyết - để bảo đảm rằng khi giáo dục trẻ con, có thưởng thì có phạt và mọi người phải tôn trọng, đối xử với nhau bằng tình tương thân tương ái.

"Ông già Giáng sinh" có xuất xứ từ đâu?

Thời cổ, Thần Neptune là vị thần của biển cả và đại dương, người hộ mệnh cho thủy thủ và ngư dân. Rồi sau Công giáo La Mã đổi thành Thánh Nicholas (bởi họ không muốn giới con chiên gọi tên các thần linh theo lối của thời Hy Lạp cổ nữa). Sự trở về từ biển cả luôn là một ấn tượng lớn. Phụ nữ và trẻ em hết thảy đều vui mừng. Còn những người cha? Họ đem quà về.

Trong thời Trung cổ, đó là ngày lễ Thánh Nicolaus ở Đức, Santa Class tại Hà Lan và Santa Claus ở Anh - thường thiên về ngày lễ cho con trẻ nhiều hơn: qua hình tượng một ông già với hàm râu bạc trắng, vận áo choàng liền mũ đỏ, cưỡi con ngựa bạch hoặc con lừa, cùng cái bao trên lưng đi khắp nơi phân phát quà cho con trẻ.

Ông già Noel - hiện thân của Thánh Nicholas.
Ông già Noel - hiện thân của Thánh Nicholas.
Hình ảnh Ông già Tuyết và Công chúa Tuyết thường thấy ở các nước vùng Đông Âu (dân tộc Slavs).
Hình ảnh Ông già Tuyết và Công chúa Tuyết thường thấy ở các nước vùng Đông Âu (dân tộc Slavs).

Thời gian Santa Claus đi phát quà ứng đúng với ngày 25-12 và từ đó mang tên Ông già Giáng sinh, hay Ông già Noel cũng vậy (ở Việt Nam còn gọi là Ông già Tuyết).

Có một điều ít ai biết rằng, Giáo hội Thiên Chúa giáo thật ra không hài lòng chút nào về sự xuất hiện của Ông già Noel trùng với lễ Giáng sinh, bởi làm giảm ý nghĩa sự ra đời của Chúa Hài đồng. Vậy là Đấng Christ được biến thành một cô gái trẻ trong bộ trang phục trắng muốt và cũng đi phát quà.

Nhưng dân chúng đã quen với hình ảnh - biểu trưng của Thánh Nicholas, không chấp nhận lễ mừng Năm Mới mà không có ông. Và rồi cả 2 trường phái được hòa hợp lại: Ông già Noel và Công chúa Tuyết cùng đi. Đó là huyền thoại của người Slavs cổ.

Thu Hường

Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.