Giới quan sát nhận định, bằng chuyến thăm 3 nước ASEAN, Trung Quốc đang thăm dò thái độ của các quốc gia thành viên ASEAN về vấn đề Biển Đông trong bối cảnh nước này liên tục vấp phải sự chỉ trích từ các quốc gia khác cũng như giới học giả trong và ngoài nước.
Trong cuộc hội đàm với Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Marty Natalegawa, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì lại một lần nữa tuyên bố rằng, Trung Quốc sẵn sàng làm việc với Indonesia nếu nước này làm trung gian cung cấp thông tin cho các bên để tìm kiếm sự ổn định và an ninh ở Biển Đông. Đồng thời, ông Dương Khiết Trì còn khẳng định rằng, Trung Quốc sẽ đàm phán, thảo luận với đại diện các quốc gia ASEAN về những nguyên tắc chung để đạt được thống nhất về Bộ Quy tắc ứng xử các bên ở Biển Đông (COC).
Trước thái độ mang tính cầu thị này (dù nó chỉ mang tính hình thức) của Trung Quốc, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Marty Natalegawa đã khẳng định rằng, vấn đề khó nhất trong việc giải quyết tranh chấp ở Biển Đông là đưa ASEAN, Trung Quốc lại gần nhau hơn trong các bàn đàm phán.
Dù các biện pháp ngoại giao vẫn đang được tiến hành, song cho đến nay, việc đàm phán COC vẫn bị ngưng đến tận tháng 9 theo đề xuất của phía Trung Quốc.
Quan điểm của Indonesia là Trung Quốc và các nước ASEAN khác sẽ cùng làm việc để thực hiện một cách đầy đủ và hiệu quả Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), xây dựng lòng tin lẫn nhau, thúc đẩy hợp tác, duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Đông và trên cơ sở nhất trí hướng tới COC.
Về quan hệ song phương Indonesia – Trung Quốc, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì cho biết, trong thời gian tới, hai quốc gia sẽ có sự trao đổi ở cấp cao về quan hệ hợp tác thương mại và kinh tế hữu ích, phát triển quan hệ quốc phòng và an ninh. Dự kiến, thương mại song phương sẽ tăng lên mức 80 tỷ USD trước cuối năm 2015. Đồng thời,
Theo hãng China Daily, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì thăm 3 nước Indonesia, Brunei và Malaysia kéo dài đến hết ngày 13/8. Ngoài mục đích tăng cường quan hệ song phương với 3 nước này, chuyến thăm của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc còn nhằm đối phó với chính sách của Mỹ về vấn đề biển Đông, trong bối cảnh Mỹ đang có những tuyên bố và động thái can thiệp mạnh mẽ vào vấn đề này.
| Trong cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Dương Khiết Trì hôm 10/8, Tổng thống Indonesia Susilo Bambang Yudhoyono đã đề cập đến việc thực thi DOC và quan hệ ASEAN - Trung Quốc, đồng thời yêu cầu Trung Quốc tôn trọng nghị quyết của ASEAN về việc tránh dùng vũ lực và giải quyết một cách hòa bình các tranh chấp trên biển Đông bởi hành động này cũng là nhằm phục vụ lợi ích của Trung Quốc. Chính phủ Indonesia cho rằng, bất kỳ sự cản trở hoặc đứt quãng nào trong kênh đối ngoại giữa ASEAN và Trung Quốc, bao gồm vấn đề biển Đông, cũng sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến quan hệ ASEAN - Trung Quốc. |
Các chuyên gia Trung Quốc cho rằng, Bộ trưởng Ngoại giao Dương Khiết Trì sẽ tìm kiếm hiểu biết từ các quốc gia về vấn đề chủ quyền liên quan vấn đề biển Đông.
Học giả Yang Baoyun, người chuyên nghiên cứu về Đông Nam Á tại Đại học Bắc Kinh nhận định, sự khác biệt về vấn đề Biển Đông giữa các nước ASEAN đã trở nên sâu sắc và giờ đây chi phối, ảnh hưởng đến quan hệ của các nước này với Trung Quốc. Vì thế, trong chuyến thăm lần này, vấn đề Biển Đông sẽ là một trong những nội dung thảo luận hàng đầu. Ông Yang Baoyun nói: “Điểm mấu chốt để đạt được sự đồng thuận trong bất kỳ quy tắc ứng xử nào đó là bản đề xuất không thể thách thức chủ quyền của Trung Quốc”.
Nhưng theo nhà nghiên cứu Ian Storey thuộc Viện Nghiên cứu Đông Nam Á tại Singapore và là tác giả cuốn sách “Đông Nam Á và sự trỗi dậy của Trung Quốc: Cuộc tìm kiếm an ninh”, trong hơn 2 thập kỷ qua, Trung Quốc đã theo đuổi một chính sách nhất quán về biển Đông gồm 2 điểm cốt lõi: từng bước tăng cường tuyên bố chủ quyền, trong khi cố gắng thuyết phục các nước Đông Nam Á về những ý định hòa bình của mình. Vì thế, các quốc gia ASEAN cần phải cảnh giác trước việc Trung Quốc triệt để khai thác những bất đồng trong nội bộ các nước ASEAN để đẩy mạnh lợi ích quốc gia của riêng mình.
Còn bài xã luận trên tờ Wall Street Journal thì mô tả Trung Quốc là “kẻ bắt nạt trên biển Đông” và nhấn mạnh các yêu sách đòi chủ quyền của Trung Quốc trên Biển Đông hoàn toàn không có cơ sở pháp lý. Theo bài báo này, Chính phủ Mỹ cần thẳng thắn khẳng định bản đồ “đường lưỡi bò” của Trung Quốc là “trò hề nhạo báng đối với luật pháp quốc tế”
