Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Từ bỏ quá khứ lỗi lầm

Dù đã ở nhà gần 2 tháng, nhưng nhiều lúc chị Hoàng Thị N, ở phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh vẫn còn tưởng mình đang mơ, bởi theo bản án thì đến thời điểm hiện tại, chị vẫn chưa hết thời gian thi hành án. Rất may, nhờ có chính sách đặc xá, chị được về sớm hơn 5 năm. Từng là một cô giáo dạy tiếng Anh với tương lai rộng mở phía trước, chị N có cuộc sống mà nhiều người mơ ước: Có tri thức, có nghề nghiệp cao quý và có một gia đình nhỏ với hai cậu con trai ngoan ngoãn, nhưng rồi, vòng xoáy của sự cám dỗ và những quyết định sai lầm đã đẩy cuộc đời chị sang một ngã rẽ khác.

Thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, chị phải nhận bản án 10 năm tù. Nhờ sự nỗ lực cải tạo, chị đã được giảm án, được đặc xá vào năm 2026 với tổng thời gian được về sớm là gần 5 năm tù giam. Trong căn nhà nhỏ, tiếng nói cười của các con, những bữa cơm đầm ấm khiến chị không khỏi xúc động. Gần 2 tháng qua, chị đã làm được rất nhiều việc mà trước kia chưa bao giờ nghĩ tới như giúp đỡ những người từng lầm lỡ như mình có động lực tìm kiếm việc làm, giúp đỡ người già neo đơn...

“Trong thời gian ở trại giam Thanh Xuân, được các cán bộ tạo điều kiện cho mượn sách tiếng Anh, tôi vẫn đọc, rèn luyện vốn từ. Nhờ đó, vốn tiếng Anh của tôi không bị mai một nhiều. Tôi đã được một doanh nghiệp nước ngoài tại khu công nghiệp tuyển dụng với mức lương 21 triệu đồng/tháng. Đây là khoản thu nhập tốt để tôi lo cho gia đình, các con, không bao giờ tái phạm”, chị N cho biết.

Anh Ngô Văn C, sinh năm 1992, ở xã Lạng Giang, Bắc Ninh được đặc xá 1 năm 6 ngày cũng xúc động không kém. Hơn 10 năm làm nghề lái xe dịch vụ tuyến Hà Nội - Lạng Sơn, cuối năm 2023, trong một lần nhận chở khách từ khu vực Thất Khê về Hà Nội, anh vận chuyển người nhập cảnh trái phép. Sai lầm ấy khiến anh phải nhận mức án 30 tháng tù giam về tội vận chuyển người nhập cảnh trái phép.

Trong thời gian thi hành án, anh luôn chấp hành nghiêm nội quy, tích cực lao động, học nghề và cải tạo tốt nên được xét đặc xá khi mới chấp hành hơn nửa thời gian của bản án. Đón con trở về, bà Nguyễn Thị H, mẹ anh C xúc động nói: “Sau bài học này, gia đình mong con rút kinh nghiệm, chịu khó làm ăn, ổn định cuộc sống, trở thành trụ cột trong gia đình”.

Sau khi chấp hành xong án phạt tù, trở về địa phương, anh P.D.Q ở xóm Hoành Trực, xã Định Hóa, Ninh Bình không khỏi lo lắng, mặc cảm với quá khứ khiến anh tự ti khi tiếp xúc với mọi người, trong khi cuộc sống gia đình còn nhiều khó khăn. Điều anh mong mỏi nhất lúc đó là có nguồn vốn để làm ăn, phụ giúp gia đình và chăm sóc cha mẹ. Nắm bắt được nhu cầu của anh, Công an xã Định Hóa đã phối hợp với các đơn vị chức năng khảo sát, hướng dẫn anh hoàn thiện hồ sơ vay vốn ưu đãi theo quy định. Từ khoản vay có được, anh P.D.Q mạnh dạn mở xưởng sản xuất bao bì tại địa phương. “Cảm ơn các anh công an xã đã thường xuyên thăm hỏi, động viên gia đình. Chương trình vay vốn rất có ý nghĩa đối với gia đình tôi. Từ số tiền được vay này, gia đình tôi đầu tư sản xuất, kinh doanh, hy vọng sẽ có thêm thu nhập để ổn định cuộc sống và trả vốn vay...”, anh P.D.Q chia sẻ.

Câu chuyện của anh C, chị N, anh Q cũng là câu chuyện chung của những người được đặc xá. Trở về địa phương sau những tháng ngày cải tạo, họ đang từng bước ổn định cuộc sống với sự đồng hành của lực lượng Công an và chính quyền cơ sở. Trung tá Nguyễn Thị Hòa, Phó trưởng Công an phường Việt Yên, tỉnh Bắc Ninh cho biết, công tác quản lý, giáo dục, hỗ trợ người chấp hành xong án phạt tù luôn được đơn vị chú trọng. Công an phường thường xuyên phối hợp với các đoàn thể, tổ dân phố và gia đình động viên, hỗ trợ họ ổn định cuộc sống, tìm kiếm việc làm, xóa bỏ mặc cảm, bắt đầu cuộc sống mới.

Những con số biết nói...

Ngày 1/6/2026, tại các cơ sở giam giữ trên cả nước, những người được đặc xá theo Quyết định số 751/QĐ-CTN ngày 26/5/2026 của Chủ tịch nước đã chính thức trở về với gia đình và cộng đồng. Đây là đợt đặc xá có quy mô gần 10.000 người, trong đó Chủ tịch nước quyết định đặc xá cho 9.950 phạm nhân đủ điều kiện theo quy định.

Phát biểu tại lễ công bố quyết định đặc xá năm 2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định, hầu hết những người được đặc xá sau khi trở về đã nhanh chóng hòa nhập cộng đồng, có cuộc sống ổn định, làm ăn lương thiện; nhiều người trở thành doanh nhân thành đạt hoặc tích cực tham gia các hoạt động xã hội tại địa phương. Hiệu quả của công tác đặc xá không chỉ được nhìn nhận bằng số người được trở về đoàn tụ với gia đình, mà còn thể hiện ở một chỉ số có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác phòng, chống tội phạm, tỷ lệ tái phạm rất thấp.

Năm 2026, trong số 9.950 người được đặc xá, chỉ có 1 người tái phạm tội, chiếm tỷ lệ 0,01%. Năm 2025, trong số 22.089 người được đặc xá, đến nay, chỉ có 13 người tái phạm tội, chiếm 0,06%. Đây là tỷ lệ rất thấp, cho thấy phần lớn những người được trao cơ hội đã biết trân trọng cơ hội ấy, nghiêm túc sửa chữa lỗi lầm, trở về làm ăn và xây dựng cuộc sống mới. Trước đó, với đợt đặc xá năm 2024, trong tổng số 3.763 người được đặc xá, chỉ có 5 trường hợp tái phạm tội, chiếm 0,13%...

Những con số này là minh chứng rõ ràng rằng đặc xá không phải là sự "dễ dãi" hay bỏ qua lỗi lầm, mà là một chính sách được thực hiện trên cơ sở những tiêu chí chặt chẽ, đối với những người đã có quá trình cải tạo, lao động, học tập tiến bộ và đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Quan trọng hơn, phía sau những con số ấy là hàng vạn câu chuyện về những con người được trao cơ hội để bắt đầu lại.

Để tạo điều kiện cho người đặc xá, tha tù làm lại cuộc đời, Bộ Công an và các địa phương đã chú trọng xây dựng, nhân rộng mô hình tái hòa nhập cộng đồng và giải quyết việc làm cho người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá. Đến nay, cả nước đã xây dựng 1.846 mô hình tái hòa nhập cộng đồng, trong đó có 106 mô hình tiêu biểu, có sức lan tỏa và mang lại hiệu quả thiết thực như "3 giảm, 4 giữ", "Dòng họ tự quản về an ninh, trật tự", "Chi hội Cựu chiến binh vận động nhân dân phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy" ở Ninh Bình; "Dòng họ tự quản, bản bình yên" ở Điện Biên; "Quỹ phát triển tái hòa nhập cộng đồng" ở Đồng Tháp; "Doanh nhân với an ninh, trật tự" ở Thanh Hóa; "5 đồng hành" ở Quảng Trị; "Câu lạc bộ bạn giúp bạn" ở Quảng Ninh...

Đồng thời, việc triển khai chính sách cho người chấp hành xong án phạt tù vay vốn tín dụng theo Quyết định số 22 ngày 17/8/2023 của Thủ tướng Chính phủ đạt nhiều kết quả rất tích cực (đến nay đã có hơn 13.000 người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn với số tiền trên 1.000 tỷ đồng để đầu tư sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế gia đình, ổn định cuộc sống).

Một số địa phương có tỷ lệ người chấp hành xong án phạt tù được tiếp cận nguồn vốn vay cao như Phú Thọ, Thanh Hóa, Hải Phòng, Đồng Nai, Bắc Ninh, Lâm Đồng, Gia Lai, Ninh Bình. Đặc biệt, Ninh Bình là địa phương đầu tiên trong cả nước có 2 cơ sở sản xuất sử dụng lao động là người chấp hành xong án phạt tù được vay vốn tín dụng, góp phần tạo việc làm ổn định và phát huy hiệu quả chính sách hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã chủ động đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, giáo dục, tư vấn, đào tạo nghề và giới thiệu việc làm thông qua các chương trình thiết thực, ý nghĩa như "Tiếp nhận, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù về địa phương viết tiếp ước mơ, kiến tạo cuộc sống" ở Ninh Bình; "Ánh sáng ngày trở về" ở Vĩnh Long; "Phiên chợ của tình người" ở Ninh Bình, Thanh Hóa; "Thắp sáng ước mơ hoàn lương" ở Phú Thọ, Tây Ninh... Các mô hình, chương trình này đã góp phần giảm mặc cảm, xóa bỏ định kiến xã hội, tạo điều kiện để người chấp hành xong án phạt tù, người được đặc xá năm 2026 ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng bền vững...

Thượng tướng Lê Văn Tuyến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, Bộ sẽ tập trung chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương tiếp tục tổ chức quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, quy định của pháp luật; chỉ đạo công an các đơn vị, địa phương, các cơ sở giam giữ xác định rõ trách nhiệm, làm tốt công tác tham mưu, tổ chức triển khai thực hiện công tác quản lý, giáo dục phạm nhân, công tác đặc xá, đảm bảo đúng quy định. Tập trung chỉ đạo các cơ sở giam giữ trong CAND làm tốt công tác tuyên truyền, quản lý, giáo dục phạm nhân, động viên người chấp hành án tích cực lao động, cải tạo, sớm được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước. Căn cứ quy định của Chủ tịch nước về đặc xá để thường xuyên rà soát đối tượng, điều kiện, tổ chức công tác đặc xá theo đúng quy định khi có chỉ đạo. Tiếp tục tổ chức công tác quản lý, giáo dục, động viên những người chưa được đặc xá yên tâm chấp hành, tích cực học tập, lao động, cải tạo để sớm được hưởng chính sách khoan hồng của Đảng, Nhà nước về đặc xá, xét tha tù trước thời hạn có điều kiện, giúp những người lầm lỗi có cơ hội tốt nhất để làm lại cuộc đời.

Những người được đặc xá đã, đang bắt đầu một hành trình mới. Trên hành trình ấy, ngoài sự nỗ lực của mỗi người, còn có sự đồng hành của lực lượng Công an, gia đình, chính quyền và cộng đồng. Những câu chuyện của chị N, anh C, anh Q và hàng nghìn người được đặc xá cho thấy giá trị của chính sách khoan hồng không chỉ nằm ở những con số, mà còn được đo bằng những cuộc đời thay đổi sau ngày trở về. Đây cũng chính là sự nhân văn sâu sắc của Đảng, Nhà nước ta - không chỉ mở cánh cửa trở về, mà còn mở ra cơ hội để những người từng lầm lỗi sửa chữa quá khứ, ổn định cuộc sống, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.