Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư tiếp tục dậy sóng
Ngày 6/10, Lực lượng Bảo vệ Bờ biển Nhật Bản cho biết, 3 tàu ngư chính Trung Quốc đã đi vào vùng tiếp giáp lãnh hải gần các đảo Kuba và Uotusri thuộc quần đảo Senkaku/Điếu Ngư và đây là ngày thứ năm liên tiếp hoạt động kể trên diễn ra. Việc này xảy ra sau khi các công tố viên Nhật Bản quyết định không truy tố hình sự đối với ông Li Chunguang, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Trung Quốc ở Tokyo, người đã quay về Bắc Kinh từ cuối tháng 5 sau khi bị cảnh sát Nhật Bản triệu tập để thẩm vấn.
Cũng trong thời gian kể trên, Nhật Bản đã quyết định cử Trợ lý Chánh văn phòng Nội các Masato Kitera làm tân Đại sứ Nhật Bản ở Trung Quốc, thay thế ông Shinichi Nishimiya, 60 tuổi, người đã qua đời tại bệnh viện ngày 16/9 sau khi bị đột quỵ hôm 13/9, chỉ hai ngày được bổ nhiệm thay thế người tiền nhiệm Uichiro Niwa làm Đại sứ Nhật Bản tại Trung Quốc.
Trước đó (4/10), tờ Japan Times dẫn nguồn tin chính phủ Nhật Bản cho biết, Thủ tướng Yoshihiko Noda đã quyết định để ông Uichiro Niwa ở lại Trung Quốc với vai trò Đại sứ cho đến giữa tháng 11 bởi vẫn chưa tìm được người thay thế. Ông Uichiro Niwa là Đại sứ đầu tiên của Nhật Bản tại Trung Quốc xuất thân từ khu vực tư nhân. Nếu được chấp thuận bổ nhiệm, ông Masato Kitera sẽ phải đối mặt với thách thức lớn: cải thiện mối quan hệ Nhật - Trung đang xấu đi bởi tranh chấp chủ quyền tại quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Cũng trong ngày 5/10, Hãng hàng không Nhật Bản cho biết, sẽ kéo dài thời gian cắt giảm số chuyến bay tới Trung Quốc đến ngày 17/11.
Những động thái kể trên diễn ra sau tuyên bố của Thị trưởng Tokyo khi ông Shintaro Ishihara nói rằng - không quan tâm tới các quyết định của Thủ tướng Yoshihiko Noda và sẽ xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng tại quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Ông Shintaro Ishihara đang cố gắng giành được sự ủng hộ từ chính phủ để sử dụng 19 triệu USD từ quỹ quyên góp trong việc xây dựng một ngọn hải đăng, một trạm phát sóng radio hoặc các thiết bị cảng cơ bản nhằm bảo đảm sự an toàn cho ngư dân Nhật Bản.
Ngoài ra, dư luận cũng quan tâm tới quyết định của Bộ Ngoại giao Nhật Bản bởi Tokyo sẽ chất vấn về sự không nhất quán của Trung Quốc trong tuyên bố chủ quyền của mình đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Trong khi Nhật Bản quyết định (năm 1895) đưa quần đảo Senkaku/Điếu Ngư trở thành một phần của tỉnh Okinawa, thì lần đầu tiên Trung Quốc phản đối chủ quyền của Nhật Bản mới xuất hiện từ tháng 12/1971. Ngày 8/1/1953, tờ Nhật dân nhật báo của Trung Quốc từng đăng bài với tiêu đề "Cuộc chiến của những người ở quần đảo Ryukyu (Okinawa hiện nay) chống lại sự chiếm đóng của Mỹ". Bộ Ngoại giao Nhật Bản đã đăng bài báo này trên trang web của mình nhằm khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.
Trung Quốc muốn lập quỹ hợp tác hàng hải với ASEAN
Ngày 5/10, Trung Quốc đã đề nghị lập quỹ hợp tác hàng hải trị giá 3 tỷ NDT (khoảng 474 triệu USD) với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Việc này diễn ra khi Diễn đàn Hàng hải mở rộng (EAMF) lần thứ nhất của ASEAN khai mạc tại thủ đô Manila của Philippines hôm 5/10.
Theo sáng kiến của Nhật Bản đưa ra tại Hội nghị Cấp cao Đông Á tại Bali, Indonesia năm 2011, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ và các đối tác đối thoại khác của ASEAN cùng tham gia Diễn đàn Hàng hải ASEAN (Diễn đàn Hàng hải ASEAN lần thứ ba vừa khai mạc hôm 4/10 tại Manila).
Phát biểu tại EAMF, Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Koji Tsuruoka đã nhấn mạnh tới sự cần thiết phải thiết lập một trật tự hàng hải hiệu quả ở Đông Á để đảm bảo một vùng biển tự do, đi lại an toàn và giao thương không bị cản trở. Thứ trưởng Ngoại giao Nhật Bản cho rằng, các nỗ lực nhằm thiết lập trật tự và các quy định hàng hải cần được tiến hành thông qua đối thoại hòa bình, đồng thời kiên quyết chống lại mọi ý tưởng cho rằng “lý lẽ thuộc về kẻ mạnh".
Ông Koji Tsuruoka cũng nhấn mạnh, EAMF cần tìm ra cách thức để củng cố và thiết lập các cơ chế hiệu quả nhằm phòng tránh xung đột và giải quyết tranh chấp. Với tư cách chủ tọa hội nghị, Thứ trưởng Ngoại giao Philippines Erlinda Basilio cho biết, các cuộc thảo luận trong ngày 5/10 tập trung vào cơ hội tăng cường kết nối hàng hải trong khu vực, nâng cấp cơ sở hạ tầng và trang thiết bị, tập huấn cho thủy thủ, cũng như thảo luận cách thức tăng cường hợp tác hàng hải phù hợp với kế hoạch chi tiết xây dựng Cộng đồng Chính trị-An ninh…
