Ông cho rằng, nếu Trung Quốc vẫn tiếp tục tuyên bố chủ quyền và có những hành động nhằm khẳng định chủ quyền của mình tại những khu vực, quần đảo đang có tranh chấp với Philippines, Việt Nam và một số quốc gia khác, an ninh hàng hải ở Biển Đông sẽ bị đe dọa và căng thẳng trên Biển Đông có thể biến khu vực này thành “Palestine của châu Á”.
Sau 5 năm ở cương vị người đứng đầu ASEAN, ông Surin Pitsuwan đưa ra quan điểm, để tránh xung đột có thể xảy ra, ASEAN và Trung Quốc cần nhất trí về một bộ quy tắc có tính ràng buộc khiến các nước không tìm cách chiếm đảo, các mỏ dầu hay những ngư trường ở Biển Đông. Nhưng điều này là một thách thức lớn khi các định chế chính trị và cơ chế giải quyết tranh chấp ở châu Á vẫn còn chưa phát triển tương xứng với sự vươn lên về kinh tế.
Trong khi đó, tờ The Nation của Thái Lan số ra ngày 26/11 đã cho đăng bài bình luận của Termsak Chalermpalanupap, nghiên cứu sinh tại Trung tâm nghiên cứu Đông Nam Á thuộc Học viện ISEAS. Theo đó, Termsak Chalermpalanupap đã đưa ra nhiều điểm mà các nước ASEAN cần lưu tâm thúc đẩy là: thảo luận Bộ Quy tắc ứng xử giữa các bên ở Biển Đông (COC); nâng cao hơn nữa hiệu quả thực hiện Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC); xác định rõ các vùng có tuyên bố chủ quyền; các bên phải xác lập rõ cơ sở tuyên bố chủ quyền; các bên cần đi đến thỏa thuận về những nội dung sẽ được đưa ra trong tuyên bố chung; giải mã tuyên bố đường “lưỡi bò” chín đoạn của Trung Quốc; thảo luận về các hoạt động quân sự trên Biển Đông...
