Tiệm cận thế giới để vươn xa

Mắt xích quyết định hành trình

Từ nhận thức đó, Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng lần thứ IV (DANAFF IV) năm 2026 lần đầu tiên đưa mô hình Script Lab (Xưởng kịch bản) vào chương trình DANAFF Talents. Thay vì tập trung vào khâu gọi vốn hay kết nối sản xuất, chương trình lựa chọn đầu tư ngay từ giai đoạn nền tảng của một bộ phim là phát triển kịch bản. Mỗi dự án được ghép với một cố vấn quốc tế theo hình thức một kèm một để làm việc chuyên sâu trước khi bước vào sản xuất. Mục tiêu của Xưởng kịch bản không chỉ dừng ở việc hoàn thiện một bản thảo, mà còn chuyển giao tư duy phát triển dự án, tạo cầu nối giữa bản sắc Việt Nam với chuẩn mực làm phim quốc tế.

Nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc, đồng sáng lập và điều hành Xưởng kịch bản thuộc chương trình DANAFF Talents, cho biết mô hình này được hình thành từ quá trình tổng kết sau mùa Vườn ươm Dự án đầu tiên. Bà nhìn nhận, điện ảnh Việt Nam những năm gần đây đã có bước phát triển rõ rệt về hình ảnh, thiết kế sản xuất, diễn xuất và bối cảnh. "Tuy nhiên, yếu tố quyết định để tác phẩm Việt Nam chạm đến khán giả khu vực và thế giới vẫn là kể chuyện và kịch bản".

Từ khoảng trống ấy, DANAFF quyết định đầu tư vào khâu phát triển kịch bản với kỳ vọng, "qua những buổi làm việc tận tình với các cố vấn quốc tế, các kịch bản sẽ được cải thiện rõ rệt, giúp câu chuyện Việt Nam có tiếng nói gần hơn với điện ảnh thế giới". Đích đến của chương trình, như bà Ngọc chia sẻ, là để những bộ phim Việt "không chỉ xuất hiện ở các liên hoan phim mà còn có cơ hội phát hành rộng rãi và chạm đến khán giả quốc tế".

Định hướng đó cũng được thể hiện ngay trong cách tuyển chọn dự án. Từ hơn 100 hồ sơ gửi về, ban tổ chức chỉ lựa chọn 8 dự án bước vào giai đoạn làm việc chuyên sâu. Thay vì tìm kiếm những kịch bản đã hoàn thiện nhất, Xưởng kịch bản ưu tiên các câu chuyện mang góc nhìn nhân văn, phản ánh diện mạo Việt Nam đương đại và còn nhiều dư địa để phát triển.

"Chúng tôi chọn những kịch bản ở đúng thời điểm cần hỗ trợ, tức là có tiềm năng cải thiện rõ rệt sau 8 ngày làm việc", bà Trần Thị Bích Ngọc nhấn mạnh. Chính cách tiếp cận này đã tạo nên danh sách dự án đa dạng về thể loại, từ lịch sử, tâm lý, sinh tồn đến tội phạm, thay vì chỉ tập trung vào dòng phim kinh dị đang chiếm ưu thế trên thị trường.

Một điểm đáng chú ý khác là sự giao thoa giữa nhiều thế hệ làm nghề. Bên cạnh những đạo diễn đã khẳng định tên tuổi như Nguyễn Quang Dũng, Phan Gia Nhật Linh hay Đinh Tuấn Vũ là các gương mặt trẻ lần đầu phát triển dự án. Sự kết hợp này phản ánh định hướng của DANAFF trong việc vừa bồi dưỡng lực lượng kế cận, vừa tạo diễn đàn để các thế hệ làm nghề cùng trao đổi kinh nghiệm, qua đó góp phần xây dựng một nền điện ảnh phát triển bền vững.

Đối thoại với thế giới từ cốt truyện Việt Nam

Điểm nổi bật của Xưởng kịch bản 2026 không chỉ nằm ở hình thức làm việc một kèm một giữa mentor quốc tế và từng dự án, mà còn ở cách các chuyên gia tiếp cận những câu chuyện Việt Nam. Trong 6 ngày làm việc chuyên sâu, các cố vấn đến từ Đại học Columbia (Mỹ) cùng nhiều nhà làm phim uy tín quốc tế đồng hành với biên kịch và đạo diễn để phân tích cấu trúc kể chuyện, xây dựng nhân vật và hoàn thiện "thế giới phim". Thay vì áp đặt một công thức sáng tạo, các buổi làm việc hướng tới việc giúp mỗi dự án kể câu chuyện của mình một cách chặt chẽ và thuyết phục hơn.

Là một trong những gương mặt trở lại Xưởng kịch bản, đạo diễn Chung Chí Công đã mang dự án “Ngày yêu đầu tiên” đến DANAFF năm nay. Điều khiến anh ấn tượng nhất không phải những góp ý về kỹ thuật, mà là cách mentor Phillip Van (Mỹ) dành thời gian tìm hiểu bối cảnh văn hóa Việt Nam trước khi trao đổi. "Thầy cố gắng hiểu vấn đề trong bối cảnh Việt Nam, tại sao câu chuyện này lại xảy ra, tại sao đạo diễn, biên kịch muốn làm bộ phim này cho thị trường Việt Nam. Thứ thầy đóng góp nhiều nhất cho chúng tôi là xây dựng thế giới trong phim để khán giả thực sự tin vào đó. Đó là tiền đề quan trọng nhất để đưa khán giả vào câu chuyện", anh chia sẻ.

Cũng theo đạo diễn Chung Chí Công, hiệu quả của quá trình cố vấn còn đến từ cách ban tổ chức lựa chọn mentor phù hợp với từng dự án. Sự đồng điệu ấy không phải ngẫu nhiên mà là kết quả của quá trình nghiên cứu kỹ hồ sơ cả mentor lẫn học viên trước khi kết nối.

Cùng chung cảm nhận, biên kịch Toto Chan, đại diện dự án “Chiếc lược ngà” (đạo diễn Nguyễn Quang Dũng), đánh giá cao tinh thần tôn trọng sự sáng tạo cá nhân và bản sắc địa phương trong suốt quá trình làm việc với các cố vấn. Thay vì "quốc tế hóa" câu chuyện, các mentor khuyến khích người viết đào sâu hơn vào chính chất liệu văn hóa của mình để tạo nên một tác phẩm có sức thuyết phục.

Bên cạnh các phiên tư vấn cá nhân, Xưởng kịch bản còn tổ chức những buổi học chung, nơi các học viên cùng xem phim, phân tích trích đoạn và trao đổi về kịch bản. Với đạo diễn Chung Chí Công, điều quý giá không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn là bầu không khí nghề nghiệp hiếm có. "Việc được sống trong một không khí điện ảnh thuần túy, hằng ngày ngồi trao đổi chuyện phim với những con người cùng chung đam mê là điều rất hiếm có trong môi trường làm phim ở Việt Nam", anh chia sẻ.

Cơ hội vàng cho đội ngũ biên kịch

Giá trị của Xưởng kịch bản không chỉ nằm ở việc hoàn thiện một kịch bản, mà còn ở quá trình bồi đắp tư duy phát triển dự án cho những người làm phim Việt Nam. Nhà sản xuất Trần Thị Bích Ngọc cho biết, mục tiêu của chương trình không phải biến câu chuyện của tác giả thành một câu chuyện khác, mà giúp họ hoàn thiện chính phiên bản mình theo đuổi để tác phẩm trở nên chặt chẽ, sâu sắc và chuyên nghiệp hơn.

Cùng quan điểm đó, Giáo sư, biên kịch Sabrina Dhawan khuyến khích các học viên giữ một tinh thần “open mind”, cởi mở trước mọi góp ý để tự lựa chọn con đường phù hợp nhất cho tác phẩm của mình.

Sau thành công của “Cảm ơn người đã thức cùng tôi” - dự án phát triển từ Vườn ươm Dự án DANAFF 2025, sau đó ra rạp và trở thành phim nhạc kịch có doanh thu cao nhất lịch sử điện ảnh Việt Nam - đạo diễn Chung Chí Công nhìn nhận giá trị lớn nhất của chương trình không nằm ở vài buổi góp ý, mà ở cơ hội soi chiếu tác phẩm từ nhiều góc nhìn ngay khi dự án vẫn còn trên trang giấy.

"Với góc nhìn của một đạo diễn, tôi luôn mong muốn bộ phim của mình đến được với càng nhiều khán giả càng tốt... DANAFF là bệ đỡ rất tốt, giúp anh em làm phim có được những góc nhìn khách quan từ mentor và các bạn học viên ngay trong giai đoạn phát triển dự án", anh chia sẻ.

Ở góc độ phát triển nguồn nhân lực, Xưởng kịch bản còn tạo nên không gian gặp gỡ giữa các đạo diễn, biên kịch giàu kinh nghiệm với thế hệ kế cận. Việc lựa chọn dự án ở nhiều cấp độ nghề nghiệp cho thấy DANAFF không dừng lại ở mục tiêu phát hiện tài năng, mà hướng tới xây dựng một lực lượng sáng tạo có khả năng kế thừa và phát triển lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho điện ảnh Việt Nam.

Hiệu quả bước đầu của mô hình đã được khẳng định ngay khi kết thúc chương trình năm nay. Tại lễ bế mạc DANAFF IV, dự án “Escape Room” (Scared to Death) của đạo diễn Trần Nguyễn Hoàng Long giành giải cao nhất hạng mục Xưởng kịch bản, nhận DANAFF Award trị giá 5.000 USD.

Dù vậy, ý nghĩa của chương trình không dừng ở một giải thưởng. Điều quan trọng hơn là Xưởng kịch bản đang từng bước hình thành một quy trình phát triển kịch bản bài bản, tạo cầu nối để những ý tưởng trên trang giấy có cơ hội bước ra trường quay, đến với khán giả trong nước và đủ năng lực hiện diện tại các liên hoan phim cũng như thị trường điện ảnh quốc tế.