Thủy Hử truyện và nỗi hàm oan của Phan Kim Liên – Võ Đại Lang

Ngày 18-12-2009, họa sĩ Thi Thắng Thần, hội viên Hội Mỹ thuật Trung Quốc, Phó hội trưởng Hội Nghiên cứu tranh liên hoàn tỉnh Hà Bắc, là hậu duệ dòng đích của Thi Nại Am đã đến đền thờ Võ Đại Lang ở Thanh Hà. Ông thay mặt cho hậu duệ của họ Thi bày tỏ sự xin lỗi và mong con cháu họ Võ, họ Phan tha thứ.

Do ảnh hưởng quá sâu rộng của "Thủy Hử truyện" - một trong "tứ đại kỳ thư" của Trung Hoa, cộng thêm tác động của các loại hình nghệ thuật khác như hý kịch, sân khấu dân gian, phim ảnh..., nhiều nhân vật trong “Thủy Hử truyện” đã được hình tượng hóa và khác xa chính sử. Bên cạnh những nhân vật hư cấu, một số nhân vật có thật trong lịch sử đã bị lắp ghép, thêm thắt, thậm chí làm sai lệch khiến cả gia tộc bị hàm oan suốt mấy trăm năm.

Qua ngòi bút của Thi Nại Am trong “Thủy Hử truyện” và sau đó là Lan Lăng Tiếu Tiếu Sinh trong "Kim Bình Mai", Phan Kim Liên trở thành biểu tượng của hạng phụ nữ dâm đãng. Còn Võ Đại Lang được miêu tả là anh chàng bán bánh hấp, kiểu nửa người nửa ngợm, xấu xí ngây ngô, cao không đầy 5 thước (1,3m), cuối cùng bị vợ ép uống thuốc độc chết tức tưởi...

Hậu duệ họ Phan bên tượng Võ Đại Lang.
Hậu duệ họ Phan bên tượng Võ Đại Lang.

Lối miêu tả trên đã khiến cho đôi vợ chồng Võ Đại Lang-Phan Kim Liên gánh chịu "nỗi oan thiên cổ". Trong lịch sử Trung Hoa, ở vùng huyện Thanh Hà đúng là có các nhân vật Võ Đại Lang, Phan Kim Liên… nhưng họ sống vào đời Minh chứ không phải đời Tống và cuộc đời hoàn toàn khác xa những gì mà “Thủy Hử truyện” viết.

Theo đó, Võ Đại Lang tên thật là Võ Thực, sống vào thời Vĩnh Lạc triều Minh, người thôn Võ Gia Na (xưa gọi là Khổng Tống Trang), huyện Thanh Hà, tỉnh Sơn Đông (nay thuộc tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc), cách huyện thành Thanh Hà chỉ 3km về phía đông. Võ Đại Lang xuất thân cơ hàn nhưng thông minh hơn người, giỏi văn chuộng võ, thi đậu tiến sĩ, được bổ làm huyện lệnh Dương Cốc, hàm thất phẩm, công chính liêm minh, rất được dân chúng mến mộ.

Còn Phan Kim Liên là thiên kim tiểu thư, con của quan tri châu Hàm Đan, người xinh đẹp nết na, ôn nhu khéo léo, nhà ở Phan Gia Trang (sau đổi là Hoàng Kim Trang) huyện Thanh Hà, chỉ cách thôn Võ Gia Na 1,5km. Vì thương Võ Thực là người nghèo mà có chí nên Phan Kim Liên hết lòng giúp đỡ, sau hai người nên nghĩa vợ chồng, sống hạnh phúc bên nhau, có 4 con trai truyền thế đến nay. Hoàn toàn không như những gì trong  “Thủy Hử truyện” viết.

Từ đường của Võ Đại Lang tại thôn Võ Gia Na là một tòa kiến trúc cổ, có tên là Võ Đại Từ, bên trong có mộ của ông. Mùa đông năm 1992, gia tộc họ Võ khai quật cổ mộ này để xây dựng mới. Mộ huyệt có kết cấu như hình giếng, quan tài treo bằng gỗ nam mộc rất quý, không có đồ tùy táng. Đặc biệt, căn cứ vào xương cẳng chân trong huyệt mộ, có thể thấy rằng Võ Đại Lang là người cao lớn, khoảng 1,78m trở lên chứ không phải "tam thốn đinh xác thụ bì" tủn hoẳn như “Thủy Hử truyện” viết. Thêm nữa, nếu Võ Đại Lang là người bán bánh nghèo hèn thì chắc hẳn quan tài không thể làm bằng gỗ nam mộc?

Tấm mộ chí minh bên trong đã giúp khám phá thêm nhiều điều về nhân vật này: "Võ công húy Thực, tự là Điền Lĩnh, người thôn Võ Gia Na, huyện Thanh Hà, triều Minh. Lúc nhỏ gọi là Đại Lang, về già được tôn xưng là Tứ Lão. Phu nhân của công là Phan thị, danh môn thục nữ.

Tổ tiên của công ở quận Tấn Dương, là hậu duệ của vua Ân Võ Đinh, sau mới chuyển về Khổng Tống Trang định cư. Công sớm mồ côi cha, cùng mẹ nương tựa, miếng ăn cái mặc rất khó khăn. Song từ nhỏ thông minh, giỏi văn chuộng võ, cực thích Thi, Thư. Trung niên đỗ tiến sĩ, quan đến thất phẩm, hưng lợi trừ tệ, liêm chính công minh, hơn vạn dân trong vùng tôn kính… Sau mất tại nhiệm sở".

Như thế, lý do mà Võ Thực chuyển từ huyện Thanh Hà sang huyện Dương Cốc là để làm quan chứ không phải như “Thủy Hử truyện” viết: "… thỉnh thoảng mấy đứa tụi du đãng lại vơ vẩn đến cửa mà nói rằng: "Miếng thịt dê rơi vào miệng chó", làm cho Võ Đại Lang càng tức bực, nên trong lòng phải thu xếp cửa nhà mà dọn đi nơi khác. Khi tới huyện Dương Cốc, thuê một gian nhà, hai vợ chồng cùng ở, rồi mỗi ngày Võ Đại Lang làm bánh bao ra phố bán để kiếm ăn…".

Trong khu từ đường của Võ Đại Lang còn một tấm bia khắc từ đời Càn Long thứ 16 (1751). Lúc ấy hoàng đế Càn Long xuống Giang Nam lần thứ hai, đi qua vùng này nghe nói Võ Thực có mộ mà không có bia mới ra khẩu dụ lập bia trước mộ và trồng 200 cây tùng bách xung quanh. Đáng tiếc là tất cả cây cối cổ thụ quanh mộ đã bị phá sạch vào thời "cách mạng văn hóa".

Thi Nại Am không thể ngờ rằng, từ khi "Thủy Hử truyện" lưu truyền thiên hạ, không chỉ khiến thanh danh của Võ Đại Lang và Phan Kim Liên bị hủy báng, mà còn khiến cho hậu duệ của họ gặp bất hạnh: Mấy trăm năm qua, họ Võ và họ Phan ở huyện Thanh Hà không thông hôn với nhau. Tuy vậy, con cháu của hai người vẫn nối tiếp nhau và đã trải qua 25 đời, chứ không phải như Thủy Hử "bắt" họ chết sớm và đoạn tử tuyệt tôn.

Hậu duệ của dòng họ Phan ở Thanh Hà nhiều người vẫn còn căm giận Thi Nại Am đã khiến cho gia tộc mang tiếng. Ông Phan Diễn Giang còn cho rằng, kỳ lạ là trong “Thủy Hử truyện” có hai người phụ nữ họ Phan là Phan Kim Liên và Phan Xảo Vân (vợ Dương Hùng) đều thuộc hạng dâm phụ và đều bị chết không toàn thây.

Ông đặt câu hỏi rằng phải chăng Thi Nại Am muốn báo thù dòng họ Phan, hay đã từng bị phụ nữ họ Phan hãm hại? Ngay cả về “Thủy Hử truyện”, vẫn có luồng đánh giá rằng Thi Nại Am đã cẩu thả trong hai việc: Một là cổ xúy tạo phản, ca tụng câu chuyện của nhóm tội phạm như anh hùng; hai là sỉ nhục phụ nữ trong đó cố ý hủy báng phụ nữ họ Phan?

Ông Võ Song Phúc, hậu duệ dòng chính đời thứ 24 của Võ Đại Lang cho biết, sở dĩ có chuyện đổi trắng thay đen, hủy báng thanh danh của tổ tiên ông là do một người tên là Hoàng Đường.

Hoàng Đường là bạn lúc nhỏ của Võ Đại Lang và thường chu cấp cho bạn ăn học. Sau Võ Đại Lang đỗ đạt làm quan, còn Hoàng Đường thì gia đạo sa sút, lại bị hỏa hoạn tiêu tan sản nghiệp mới đến Dương Cốc tìm bạn nhờ giúp đỡ. Không ngờ ở liền mấy tháng vẫn không thấy Võ huyện lệnh nói gì dù hàng ngày vẫn tiếp đãi tử tế.

Hoàng Đường phẫn nộ, cho Võ Đại Lang là phường vong ân bội nghĩa, bèn bỏ đi, đến đâu cũng kể chuyện nói xấu vợ chồng Võ Đại Lang, viết chuyện đơm đặt dán khắp hang cùng ngõ hẻm, lại được người mà Võ Đại Lang từng trị tội là Tây Môn Khánh hỗ trợ nên câu chuyện ngày một lan xa. Thời bấy giờ đang thịnh lối kể chuyện (thuyết thoại) nên nhiều người lấy chủ đề ấy thêm thắt mắm muối. Sau Thi Nại Am phát triển thành một cặp đôi bất tương xứng: chồng xấu xí, đần độn; vợ xinh đẹp, dâm loàn và đều chết bất đắc kỳ tử.

Hoàng Đường không ngờ khi về đến quê thì nhà cửa đã được xây cất khang trang, vợ cho biết là bạn cũ Võ Đại Lang ngầm giúp đỡ. Ông ta hối hận thì đã muộn, về sau ăn năn thắt cổ tự sát.

Còn theo ý kiến của một số nhà nghiên cứu lịch sử Trung Quốc thì Thi Nại Am từng là mưu sĩ cho Trương Sĩ Thành (1321-1367), người từng xưng Chu Vương, Ngô Vương, chống lại triều Nguyên. Về sau bị lực lượng của Chu Nguyên Chương tấn công, con rể của Trương Sĩ Thành là Phan Nguyên Thiệu cùng anh trai là Phan Nguyên Minh đã ra đầu hàng nhà Minh để làm quan. Thi Nại Am khinh bỉ hành động của anh em họ Phan nên trong “Thủy Hử truyện” mới cố ý đặc tả Phan Kim Liên và Phan Xảo Vân, dùng hình ảnh người phụ nữ bất trinh để so sánh kẻ bề tôi bất trung?

Tuy vậy, lối ám chỉ lại dùng chính xác tên người, tên đất có thật rất không nhân văn và không trung thực của nhà văn đã khiến nhân vật liên quan bị trầm oan suốt bao năm tháng.

Trong dân gian thậm chí còn lưu truyền rằng do Thi Nại Am viết sai sự thật, cổ vũ cho sự nổi loạn và phóng đãng làm điên đảo nhân tâm nên phải chịu báo ứng ba đời: con trai, cháu trai và chắt trai đều có người bị câm? Trong "Thái Thượng cảm ứng thiên" viết hẳn một chương về việc này để răn đời.

Chuyện oan uổng của gia tộc Võ và Phan ở Thanh Hà cũng khiến cho con cháu của Thi Nại Am trăn trở. Cùng với việc xin lỗi nói trên, họa sĩ hậu duệ họ Thi đã xin đúc lại tượng Võ Đại Lang và Phan Kim Liên, vẽ 16 bức tranh liên hoàn và đề thơ xin lỗi treo trong từ đường.

Tại bức họa Võ Đại Lang, Thi Thắng Thần viết: "Đỗ soạn Thủy Hử Thi Nại Am/ Võ Phan vô đoan mông trầm oan/ Thi gia văn chương, Thi gia họa/ Biếm bao ngật kim sổ bách niên/ Lũy thế nhân duyên kim chung báo/ Chỉnh dung trùng sóc triển nhân gian/ Võ thị từ đường đoạn công án/ Thi tính xuy trái, Thi tính hoàn”.

Tạm dịch: Sai lầm trong “Thủy Hử truyện” của Thi Nại Am, khiến hai họ Võ-Phan bỗng dưng bị oan khuất. Văn chương vẽ vời của họ Thi, đã che giấu sự thật mấy trăm năm qua. Nhân duyên bao đời nay đã có báo ứng, tu chỉnh lại dung nhan, tô đắp lại hình tượng. Từ đường họ Võ từ nay chấm dứt  án oan, họ Thi vay nợ thì họ Thi phải trả.

Tại bức họa Phan Kim Liên, Thi Thắng Thần viết: "Kẻ hậu sinh từng kính họa 16 bức tranh chính truyền hai vị Võ và Phan treo nơi vách từ đường họ Võ để phá cái oan khuất bao đời cho thiên hạ rõ. Nhưng nơi chín suối hai vị Võ, Phan hẳn không tha thứ cho tội làm hoen ố thanh danh trong "Thủy Hử truyện" của tiên nhân... nay kính xin chỉnh lại dung nhan, hoàn lại dáng hình vốn có. Nguyện hai vị Võ, Phan linh thiêng chứng giám. Họ Thi đốt hương kính bái".

Ông Phan Kiến Dân, Phó hội trưởng Hội Nghiên cứu văn hóa dòng tộc tỉnh Hà Nam cho biết: "Là hậu duệ của dòng họ Phan ở Hoàng Kim Trang huyện Thanh Hà, chúng tôi cảm thấy tủi cho Phan Kim Liên. Nhưng sự nhầm lẫn đã ăn sâu rồi, một hai câu nói cũng không thể thay đổi được gì.

Hy vọng lớp người sau hiểu rõ được là tốt rồi". Ông cho biết là sau tiết thanh minh năm 2010 đã tổ chức cho con cháu họ Phan đến thăm đền thờ Võ Đại Lang ở Thanh Hà. "Điều khiến chúng tôi cảm thấy được an ủi là hậu duệ của tác giả “Thủy Hử truyện” Thi Nại Am đã đến đấy đúc tượng, vẽ tranh và làm thơ xin lỗi". Xem ra, dũng khí của hậu duệ Thi Nại Am cũng thật đáng khâm phục.

Lại nói trong “Thủy Hử truyện”, Thi Nại Am đã đưa lên đoạn đầu đài nhiều phụ nữ xinh đẹp. Ngoài Phan Kim Liên, Phan Xảo Vân, còn có Diêm Bà Tích (tình nhân của Tống Giang), Giả thị (vợ của Lư Tuấn Nghĩa)... Tất cả đều bị chính người đầu ấp tay gối hoặc người thân hạ sát vì tội không chung thủy.

Một nguyên nhân của tình tiết này là thúc đẩy mạch phát triển của “Thủy hử truyện”, khẳng định bản chất hảo hán Lương Sơn. Giết Diêm Bà Tích, Tống Giang mới có thể ra chốn giang hồ, liên kết anh hùng hảo hán; giết Phan Kim Liên, Võ Tòng mới danh chính ngôn thuận đi đày Mạnh Châu, thi triển phong độ anh hào; giết Phan Xảo Vân, Dương Hùng và Thạch Tú mới bỏ công môn mà đầu quân Lương Sơn...

Thi Nại Am muốn tôn chữ "nghĩa khí" nên “Thủy Hử truyện” lúc đầu có tên là “Trung nghĩa Thủy Hử truyện” hay “Giang hồ hào khách truyện”. Dưới con mắt của Thi Nại Am có lẽ anh hùng và mỹ nữ luôn ở thế oan gia đối đầu, nhi nữ tình trường, anh hùng khí đoản.

Tống Giang khuyên Vương Anh, Võ Tòng mắng Phan Kim Liên, Dương Hùng không gần gũi vợ... Phụ nữ trở thành món đồ thử chí anh hùng. Thi Nại Am thể hiện quan điểm "tồn thiên lý, diệt nhân dục" (giữ lý trời, diệt ham muốn), "phu vi thê cương" (chồng là giềng mối của vợ)... của luân lý Nho gia.

Thiên Tường (tổng hợp)

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…