Thương mại Trung Quốc - ASEAN: Cạnh tranh và bổ sung

Trong những năm gần đây, ASEAN đã vượt các nền kinh tế như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) để trở thành lực lượng chính thức thúc đẩy xuất khẩu của Trung Quốc. Tuy nhiên, nỗi lo lắng của thị trường đối với sự dịch chuyển của các đơn hàng xuất khẩu, đặc biệt là việc ASEAN “giành đơn hàng” của Trung Quốc cũng đang không ngừng tăng lên.

Cạnh tranh xuất khẩu

Theo số liệu phân loại thương mại tiêu chuẩn quốc tế (SITC) do Cơ sở dữ liệu thống kê thương mại của Liên hợp quốc (UN Comtrade) công bố, chỉ số chuyên nghiệp hóa thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN đã có những thay đổi: Kể từ năm 2012, quan hệ cạnh tranh xuất khẩu giữa Trung Quốc và ASEAN không ngừng được tăng cường, cho dù năm 2021, sau khi dịch bệnh bùng phát, xu hướng này vẫn không thay đổi.

Thương mại Trung Quốc - ASEAN: Cạnh tranh và bổ sung -0
Cả Trung Quốc và ASEAN đều có năng lực cạnh tranh trong các ngành như thiết bị xử lý dữ liệu tự động, thiết bị ghi âm viễn thông, thiết bị điện.

Xét từ góc độ SITC, Trung Quốc có lợi thế về thị trường xuất khẩu trong ba ngành nghề lớn là hàng hóa cuối cùng được phân loại theo nguyên vật liệu, máy móc thiết bị giao thông vận tải và các thành phẩm phụ, và đã hình thành quan hệ cạnh tranh rõ rệt với ASEAN trên thị trường xuất khẩu trong ngành máy móc thiết bị vận tải và các thành phẩm phụ. Tuy nhiên, hiện tại chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu (RCA) của Trung Quốc trong 2 ngành này vẫn cao hơn ASEAN, điều này có nghĩa là năng lực cạnh tranh xuất khẩu của các ngành liên quan của Trung Quốc vẫn mạnh hơn ASEAN cộng lại. Trong khi khả năng cạnh tranh xuất khẩu của ASEAN trong ngành dầu mỡ động thực vật cao hơn rất nhiều so với Trung Quốc, điều này liên quan đến môi trường tự nhiên và yếu tố nội sinh.

Mặc dù hiện Trung Quốc và ASEAN có mối quan hệ cạnh tranh rõ rệt trên thị trường xuất khẩu máy móc thiết bị giao thông vận tải và các thành phẩm phụ, nhưng xu hướng của hai bên lại không hoàn toàn giống nhau. Về máy móc và thiết bị giao thông vận tải, trước năm 2016 năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc có dấu hiệu suy giảm, trong khi năng lực cạnh tranh xuất khẩu của ASEAN đã được cải thiện và khoảng cách giữa 2 bên ngày càng được thu hẹp.

Tuy nhiên, sau năm 2016, năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc tăng trở lại và khoảng các lại được bảo lưu, với nguyên nhân chính là do trình độ kỹ thuật của các sản phẩm xuất khẩu của Trung Quốc đã có sự phát triển mạnh. Xét về các thành phẩm phụ, năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc biến động và suy giảm kể từ năm 2012, trong khi khả năng cạnh tranh của ASEAN được cải thiện đáng kể. Các thành phẩm phụ chủ yếu bao gồm các sản phẩm sử dụng nhiều lao động như đồ gia dụng, quần áo, giày dép…, hiện tượng này cũng cho thấy năng lực cạnh tranh xuất khẩu của các sản phẩm sử dụng nhiều lao động đang dần suy yếu.

Cả Trung Quốc và ASEAN đều có năng lực cạnh tranh xuất khẩu tương đối mạnh mẽ và có các ngành có quan hệ cạnh tranh mạnh mẽ, bao gồm: Thiết bị xử lý dữ liệu tự động, thiết bị ghi âm viễn thông, thiết bị điện (bao gồm cả thiết bị điện cơ lớn dùng trong ngành công nghiệp và điện gia dụng…), đồ gia dụng, đồ dùng du lịch và túi xách, quần áo, giày dép… Trong đó, năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc tương đương hoặc thấp hơn các ngành của ASEAN, bao gồm thiết bị viễn thông và ghi âm, thiết bị điện, quần áo, giày dép, trong khi năng lực cạnh tranh của Trung Quốc trong thiết bị xử lý dữ liệu tự động, đồ nội thất, đồ dùng du lịch, hành lý rõ ràng là mạnh hơn so với ASEAN.

Bổ sung cho nhau

Mối quan hệ cạnh tranh ngày càng tăng chỉ là một khía cạnh của sự phát triển quan hệ kinh tế thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN, và không thể xem nhẹ mối quan hệ bổ sung giữa 2 bên. Trong quá trình phát triển của hội nhập kinh tế toàn cầu, sự phân công lao động giữa các quốc gia, giữa các nền kinh tế trong chuỗi sản xuất cũng ngày càng cụ thể hơn. Điều này một mặt thúc đẩy cải thiện khoản thu nhập từ vốn, mặt khác cũng làm tăng tính phụ thuộc và bổ sung lẫn nhau giữa các quốc gia. Mặc dù sự cạnh tranh giữa Trung Quốc và ASEAN trên thị trường xuất khẩu của một số ngành ngày càng gay gắt, nhưng điều này không ngăn cản Trung Quốc và ASEAN hình thành mối quan hệ bổ sung và phụ thuộc ngày càng chặt chẽ hơn.

Trong những năm gần đây, tỷ trọng của Trung Quốc trong nhập khẩu của ASEAN đã tăng lên đáng kể, trong khi tỷ trọng của ASEAN trong nhập khẩu của Trung Quốc cũng được cải thiện. Theo số liệu thống kê của UN Comtrade, trong giai đoạn 2010 - 2021, tổng kim ngạch nhập khẩu của ASEAN từ Trung Quốc đã tăng từ 122,94 tỷ USD lên 388,44 tỷ USD, tăng 216%. Tỷ trọng của Trung Quốc trong nhập khẩu của ASEAN tăng từ 17,2% lên 30,2%. Tỷ trọng của ASEAN trong nhập khẩu của Trung Quốc cũng tăng từ 8,0% lên 10,5%.

Tuy nhiên, khác với mối quan hệ cạnh tranh, mối quan hệ bổ sung giữa các nền kinh tế có thể không đối xứng. Những năm gần đây, mối quan hệ bổ sung giữa xuất khẩu của ASEAN và nhập khẩu của Trung Quốc suy giảm, trong khi quan hệ bổ sung giữa xuất khẩu của Trung Quốc và nhập khẩu của ASEAN tăng lên rõ rệt, có nghĩa là trong hợp tác kinh tế thương mại giữa Trung Quốc với ASEAN, sự phụ thuộc của ASEAN vào Trung Quốc đã tăng lên đáng kể, trong khi Trung Quốc lại không bị phụ thuộc nhiều vào ASEAN.

So với ASEAN, Trung Quốc vẫn có những lợi thế đáng kể về quy mô kinh tế, trình độ phát triển, dân số, trình độ công nghệ…, điều này đã quyết định vai trò thay thế của ASEAN đối với xuất khẩu của Trung Quốc cũng tương đối hạn chế. Theo chỉ số phát triển thế giới (WDI) của Ngân hàng thế giới (WB), GDP của Trung Quốc trong năm 2021 vào khoảng 17.700 tỷ USD, trong khi GDP của cả ASEAN là khoảng 3.300 tỷ USD, chỉ chiếm 18,9% của Trung Quốc.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…