Thương mại Trung Quốc - ASEAN: Cạnh tranh và bổ sung

Trong những năm gần đây, ASEAN đã vượt các nền kinh tế như Mỹ, Liên minh châu Âu (EU) để trở thành lực lượng chính thức thúc đẩy xuất khẩu của Trung Quốc. Tuy nhiên, nỗi lo lắng của thị trường đối với sự dịch chuyển của các đơn hàng xuất khẩu, đặc biệt là việc ASEAN “giành đơn hàng” của Trung Quốc cũng đang không ngừng tăng lên.

Cạnh tranh xuất khẩu

Theo số liệu phân loại thương mại tiêu chuẩn quốc tế (SITC) do Cơ sở dữ liệu thống kê thương mại của Liên hợp quốc (UN Comtrade) công bố, chỉ số chuyên nghiệp hóa thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN đã có những thay đổi: Kể từ năm 2012, quan hệ cạnh tranh xuất khẩu giữa Trung Quốc và ASEAN không ngừng được tăng cường, cho dù năm 2021, sau khi dịch bệnh bùng phát, xu hướng này vẫn không thay đổi.

Thương mại Trung Quốc - ASEAN: Cạnh tranh và bổ sung -0
Cả Trung Quốc và ASEAN đều có năng lực cạnh tranh trong các ngành như thiết bị xử lý dữ liệu tự động, thiết bị ghi âm viễn thông, thiết bị điện.

Xét từ góc độ SITC, Trung Quốc có lợi thế về thị trường xuất khẩu trong ba ngành nghề lớn là hàng hóa cuối cùng được phân loại theo nguyên vật liệu, máy móc thiết bị giao thông vận tải và các thành phẩm phụ, và đã hình thành quan hệ cạnh tranh rõ rệt với ASEAN trên thị trường xuất khẩu trong ngành máy móc thiết bị vận tải và các thành phẩm phụ. Tuy nhiên, hiện tại chỉ số lợi thế so sánh hiện hữu (RCA) của Trung Quốc trong 2 ngành này vẫn cao hơn ASEAN, điều này có nghĩa là năng lực cạnh tranh xuất khẩu của các ngành liên quan của Trung Quốc vẫn mạnh hơn ASEAN cộng lại. Trong khi khả năng cạnh tranh xuất khẩu của ASEAN trong ngành dầu mỡ động thực vật cao hơn rất nhiều so với Trung Quốc, điều này liên quan đến môi trường tự nhiên và yếu tố nội sinh.

Mặc dù hiện Trung Quốc và ASEAN có mối quan hệ cạnh tranh rõ rệt trên thị trường xuất khẩu máy móc thiết bị giao thông vận tải và các thành phẩm phụ, nhưng xu hướng của hai bên lại không hoàn toàn giống nhau. Về máy móc và thiết bị giao thông vận tải, trước năm 2016 năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc có dấu hiệu suy giảm, trong khi năng lực cạnh tranh xuất khẩu của ASEAN đã được cải thiện và khoảng cách giữa 2 bên ngày càng được thu hẹp.

Tuy nhiên, sau năm 2016, năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc tăng trở lại và khoảng các lại được bảo lưu, với nguyên nhân chính là do trình độ kỹ thuật của các sản phẩm xuất khẩu của Trung Quốc đã có sự phát triển mạnh. Xét về các thành phẩm phụ, năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc biến động và suy giảm kể từ năm 2012, trong khi khả năng cạnh tranh của ASEAN được cải thiện đáng kể. Các thành phẩm phụ chủ yếu bao gồm các sản phẩm sử dụng nhiều lao động như đồ gia dụng, quần áo, giày dép…, hiện tượng này cũng cho thấy năng lực cạnh tranh xuất khẩu của các sản phẩm sử dụng nhiều lao động đang dần suy yếu.

Cả Trung Quốc và ASEAN đều có năng lực cạnh tranh xuất khẩu tương đối mạnh mẽ và có các ngành có quan hệ cạnh tranh mạnh mẽ, bao gồm: Thiết bị xử lý dữ liệu tự động, thiết bị ghi âm viễn thông, thiết bị điện (bao gồm cả thiết bị điện cơ lớn dùng trong ngành công nghiệp và điện gia dụng…), đồ gia dụng, đồ dùng du lịch và túi xách, quần áo, giày dép… Trong đó, năng lực cạnh tranh xuất khẩu của Trung Quốc tương đương hoặc thấp hơn các ngành của ASEAN, bao gồm thiết bị viễn thông và ghi âm, thiết bị điện, quần áo, giày dép, trong khi năng lực cạnh tranh của Trung Quốc trong thiết bị xử lý dữ liệu tự động, đồ nội thất, đồ dùng du lịch, hành lý rõ ràng là mạnh hơn so với ASEAN.

Bổ sung cho nhau

Mối quan hệ cạnh tranh ngày càng tăng chỉ là một khía cạnh của sự phát triển quan hệ kinh tế thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN, và không thể xem nhẹ mối quan hệ bổ sung giữa 2 bên. Trong quá trình phát triển của hội nhập kinh tế toàn cầu, sự phân công lao động giữa các quốc gia, giữa các nền kinh tế trong chuỗi sản xuất cũng ngày càng cụ thể hơn. Điều này một mặt thúc đẩy cải thiện khoản thu nhập từ vốn, mặt khác cũng làm tăng tính phụ thuộc và bổ sung lẫn nhau giữa các quốc gia. Mặc dù sự cạnh tranh giữa Trung Quốc và ASEAN trên thị trường xuất khẩu của một số ngành ngày càng gay gắt, nhưng điều này không ngăn cản Trung Quốc và ASEAN hình thành mối quan hệ bổ sung và phụ thuộc ngày càng chặt chẽ hơn.

Trong những năm gần đây, tỷ trọng của Trung Quốc trong nhập khẩu của ASEAN đã tăng lên đáng kể, trong khi tỷ trọng của ASEAN trong nhập khẩu của Trung Quốc cũng được cải thiện. Theo số liệu thống kê của UN Comtrade, trong giai đoạn 2010 - 2021, tổng kim ngạch nhập khẩu của ASEAN từ Trung Quốc đã tăng từ 122,94 tỷ USD lên 388,44 tỷ USD, tăng 216%. Tỷ trọng của Trung Quốc trong nhập khẩu của ASEAN tăng từ 17,2% lên 30,2%. Tỷ trọng của ASEAN trong nhập khẩu của Trung Quốc cũng tăng từ 8,0% lên 10,5%.

Tuy nhiên, khác với mối quan hệ cạnh tranh, mối quan hệ bổ sung giữa các nền kinh tế có thể không đối xứng. Những năm gần đây, mối quan hệ bổ sung giữa xuất khẩu của ASEAN và nhập khẩu của Trung Quốc suy giảm, trong khi quan hệ bổ sung giữa xuất khẩu của Trung Quốc và nhập khẩu của ASEAN tăng lên rõ rệt, có nghĩa là trong hợp tác kinh tế thương mại giữa Trung Quốc với ASEAN, sự phụ thuộc của ASEAN vào Trung Quốc đã tăng lên đáng kể, trong khi Trung Quốc lại không bị phụ thuộc nhiều vào ASEAN.

So với ASEAN, Trung Quốc vẫn có những lợi thế đáng kể về quy mô kinh tế, trình độ phát triển, dân số, trình độ công nghệ…, điều này đã quyết định vai trò thay thế của ASEAN đối với xuất khẩu của Trung Quốc cũng tương đối hạn chế. Theo chỉ số phát triển thế giới (WDI) của Ngân hàng thế giới (WB), GDP của Trung Quốc trong năm 2021 vào khoảng 17.700 tỷ USD, trong khi GDP của cả ASEAN là khoảng 3.300 tỷ USD, chỉ chiếm 18,9% của Trung Quốc.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Sau nhiều năm theo đuổi vụ kiện chất độc da cam, bà Trần Tố Nga tiếp tục chờ Tòa Phá án Pháp xem xét liệu các tập đoàn hóa chất Mỹ có được hưởng quyền miễn trừ tài phán hay không.

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm bị chặn, hơn 9.100 sản phẩm bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử chỉ trong chưa đầy 1 tháng cao điểm kiểm tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, buộc cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến truy xuất nguồn gốc, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ niềm tin cho nền kinh tế số.

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Nguyễn Văn Tuyến, sinh năm 1984, ngụ phường Phước Tân, TP Đồng Nai thành lập “công ty ma” rồi bán hóa đơn để hưởng phí chênh lệch. Nghĩ rằng với kinh nghiệm nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, sử dụng những trò ma mãnh để qua mặt cơ quan chức năng, Tuyến nhanh chóng thành lập 17 công ty, móc nối với nhiều đối tượng xuất bán khống hàng ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi trên 5.077 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng. 

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Những lời quảng cáo có cánh, mời gọi tham gia hội nhóm để được “tặng ngay tiền mặt, đầu tư sinh lời, chơi là trúng…” xuất hiện kín đáo và khéo léo trên màn hình trò chơi trực tuyến. Ít ai ngờ, “miếng bánh” ấy lại chính là cạm bẫy dẫn vào các trang web cá độ bóng đá, cờ bạc online khi mùa World Cup bắt đầu.

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Sự phổ biến của hát nhép, hát đè và các công nghệ xử lý âm thanh đang đặt ra câu hỏi về tính chân thực của sân khấu đương đại. Giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những chế tài đủ mạnh để bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

 Phát triển bóng đá hay trục lợi?

Phát triển bóng đá hay trục lợi?

World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. FIFA gọi đây là bước tiến cho sự phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng những con số doanh thu khổng lồ phía sau khiến cuộc tranh luận về mục đích thật sự của FIFA trở nên gay gắt hơn.

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Chiếm tới 80% thị phần toàn cầu, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ngành pin mặt trời Trung Quốc từng là biểu tượng trong “Bộ ba chủ lực mới” nay lại rơi vào vòng xoáy dư cung, giảm giá và thua lỗ kéo dài.

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Tiền ảo mới du nhập vào Việt Nam bằng con đường phi pháp. Nhưng ít ai biết rằng, từ lâu, chúng âm thầm len lỏi khắp ngõ ngách từ thành phố, nông thôn tới miền núi với số lượng tài khoản thống kê lên tới hơn 17 triệu, gần gấp đôi tài khoản chứng khoán dù tuổi đời chỉ bằng 1/2. Thị trường tiền ảo phi pháp này đã mê hoặc giới trẻ, cả người có học thức, thậm chí kỹ sư công nghệ thông tin (IT) các trường nổi tiểng, tới người lao động, du học sinh dù nhiều người đã không ít lần trắng tay chỉ sau vài buổi giao dịch. Đâu là sự thật?