Thư ký tòa soạn – người “bày cỗ” – kể chuyện

Tôi không định “quan trọng hóa” cái công việc mà bản thân đã nhiều năm làm Phó, rồi Trưởng ban Thư ký tòa soạn (TKTS) của Báo CAND; nhưng rõ ràng, đây là vị trí quan trọng, là một “nghề” đặc thù của hoạt động báo chí. Nói vắn tắt, từ khi báo chí ra đời, một tờ báo theo đúng nghĩa đều phải có người làm TKTS...

Với Việt Nam khoảng 15 năm gần đây, cách làm báo và đọc báo có những thay đổi sâu sắc do sự phát triển của khoa học, kĩ thuật, đặc biệt là công nghệ thông tin. Song những tiêu chí để hấp dẫn bạn đọc vẫn hầu như bất biến và có thể tóm gọn vào mấy chữ, đó là: Mới - Lạ - Nhanh - Hay. Để đạt được những tiêu chí này, đòi hỏi sự nỗ lực của cả tòa soạn, của từng phóng viên, biên tập viên, kĩ thuật viên...

Riêng với những người “làm dâu trăm họ” - Thư ký tòa soạn, luôn giữ vai trò tối quan trọng trong việc “bày cỗ” mời bàn dân thiên hạ dùng món ăn tinh thần đặc biệt - chính là tờ báo, trang báo mang bản sắc riêng, mà với Báo CAND, đó là Nhân văn - Tin cậy - Kịp thời.

Thắp lửa yêu nghề

Tôi không định “quan trọng hóa” cái công việc mà bản thân đã nhiều năm làm Phó, rồi Trưởng ban Thư ký tòa soạn (TKTS) của Báo CAND; nhưng rõ ràng, đây là vị trí quan trọng, là một “nghề” đặc thù của hoạt động báo chí. Nói vắn tắt, từ khi báo chí ra đời, một tờ báo theo đúng nghĩa đều phải có người làm TKTS. Cũng có những trường hợp đặc biệt nhưng rất hãn hữu khi chủ báo đồng thời là chủ bút và kiêm luôn TKTS, như tờ Người cùng khổ (Le Paria) của Nguyễn Ái Quốc ở Pháp những năm 1920.

TKTS là một nghề cực nhọc, khó khăn, đòi hỏi sự mẫn cảm, nhạy bén, bản lĩnh, khảng khái và kiến thức tổng hợp về nhiều mặt... nên tôi không dám lạm bàn, bởi “đoạn trường ai có qua cầu mới hay”. Tôi luôn tâm niệm phải trau dồi, học hỏi để tiệm cận những tố chất, phẩm chất nêu trên. Tuy vậy, một trong những vấn đề quan trọng nhất theo thiển ý, TKTS phải là người góp phần thổi niềm đam mê, góp một ngọn lửa nhỏ vào bầu nhiệt huyết, vào lòng yêu nghề của anh chị em phóng viên. Bài viết nhân kỉ niệm 71 năm ngày Báo CAND phát hành số đầu tiên (1-11-1946 - 1-11-2017) nằm trong dòng chảy đó. 

Để “góp lửa” với phóng viên thì sự sẻ chia khó khăn, vất vả, động viên kịp thời về mọi mặt của Ban biên tập và TKTS là điều quan trọng nhất. Trong vụ bắt giữ 2 tử tù Nguyễn Văn Tình và Lê Văn Thọ trốn khỏi trại giam T16 rạng sáng 11-9-2017 vừa qua, Báo CAND là tờ báo đầu tiên thông tin về việc bắt giữ Lê Văn Thọ vào chiều 16-9 và Nguyễn Văn Tình vào rạng sáng 17-9-2017.

“Theo chân” phóng viên

Nhiều năm qua, Thu Hòa cùng với một số phóng viên Báo CAND như Hương Vũ, Phương Thủy, Xuân Mai, Đinh Hiền, Đức Thắng, Mã Thanh Hải, Đức Mừng, Phú Lữ... là những người rất xông xáo, từng săn được những tin/ảnh đầu tiên trong các vụ trọng án như Nguyễn Đức Nghĩa (sát hại bạn gái rồi phân xác phi tang ở Hà Nội); Lê Văn Luyện (vụ cướp tiệm vàng Ngọc Bích, tỉnh Bắc Giang); Nguyễn Hải Dương - Vũ Văn Tiến (vụ sát hại 6 người trong một gia đình ở tỉnh Bình Phước); Tẩn Láo Lở (sát hại 4 người trong cùng gia đình ở tỉnh Lào Cai), Vi Văn Hai (sát hại 4 người trong cùng gia đình ở tỉnh Nghệ An)...

Ban Thư ký tòa soạn Báo Công an nhân dân
Ban Thư ký tòa soạn Báo Công an nhân dân

Trong vụ án Lê Văn Luyện (cướp, giết 3 người ở tiệm vàng Ngọc Bích - Bắc Giang năm 2011), Báo CAND là tờ báo đưa tin sớm nhất khi đối tượng bị bắt giữ. Do tính chất cực kì nghiêm trọng của vụ án, Ban chuyên án “phong tỏa” thông tin rất chặt nhằm bảo đảm tiến trình điều tra khách quan, nhanh chóng.

Tuy nhiên, với bản lĩnh và cái “duyên” với nghề, các phóng viên Báo CAND vẫn là những người đầu tiên “săn” được tin và ảnh ngay khi Luyện bị tra tay vào còng. Có lúc, phóng viên được ngồi cùng xe với chỉ huy ban chuyên án vào tận hiện trường vụ án, thậm chí chứng kiến cuộc hỏi cung đầu tiên khi đối tượng bị bắt; trong lúc nhiều đồng nghiệp báo bạn vẫn ngơ ngác ở vòng ngoài. Bởi vậy, những bức ảnh và thông tin liên quan rất có tính thời sự và “độc”...

Để anh chị em phóng viên luôn hào hứng, nhiệt tình “đi săn”, TKTS phải có sự trao đổi, khích lệ và theo sát hoạt động của phóng viên. Vụ Lê Văn Luyện, đêm hôm đó (31-8-2011), ngay khi đối tượng bị bắt, 2 phóng viên của Báo CAND là Thu Hòa và Phương Thủy đã tìm cách “lọt” vào được một đơn vị thuộc Công an tỉnh Bắc Giang, nơi Luyện sẽ bị dẫn giải về từ hiện trường bắt giữ. 2 nữ phóng viên nhanh chóng hoàn thành bài viết, chụp được bức ảnh Lê Văn Luyện bị dẫn giải về - một bức ảnh “nóng giãy cả tay”.

Thế nhưng lúc phóng viên “enter” gửi bài về tòa soạn thì lại “có chuyện”. Chỉ huy Ban chuyên án là một vị lãnh đạo nghiêm khắc, thận trọng. Bởi vậy, bài viết đã được Trung tướng Phan Văn Vĩnh, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát, Trưởng Ban chuyên án “sơ duyệt” nhưng anh nói một câu khiến tôi cũng ỉu xìu: “Vẫn phải xin ý kiến cấp trên mới được đăng. Nếu sếp không đồng ý thì phải chờ mai họp báo!”.

Giời ạ, nản quá đi mất - họp báo thì cả trăm tờ báo đều như nhau! Lúc đó, báo in đã lên khuôn. Không được đăng thì tiếc lắm, đâu chỉ là công sức của phóng viên, của bản thân tôi mà còn là danh dự, tự ái nghề nghiệp. Bởi vậy, tôi động viên Thu Hòa: “Anh cũng sốt ruột và lo chả kém gì các em. Em cứ kiên trì thuyết phục. Dẫu đến 1-2h sáng thì anh cũng đợi!”.

Căng thẳng là thế, nhưng Thu Hòa đã “cao tay” gọi một cuộc điện thoại giữa đêm cho vị thủ trưởng, báo cáo sơ bộ về những thông tin trong bài viết và nhận được cái gật đầu mà cả tòa soạn đều mong đợi ở thời điểm đó. Lúc này, cũng nảy sinh một tình huống do muốn có những thông tin độc và sớm nhất, tôi đã suýt mắc một lỗi.

Số là, đọc kĩ bài viết, tôi thấy đến thời điểm phạm tội, Lê Văn Luyện chưa đủ 18 tuổi. Theo quy định về hình phạt trong Bộ luật Hình sự, Luyện sẽ không bị kết án ở mức cao nhất. Vậy là tôi viết luôn một cái “box” với tít: “Nếu bị kết tội, Lê Văn Luyện vẫn thoát án tử?”, đưa vào bài rồi báo cáo đồng chí Phạm Văn Miên (khi đó là Phó Tổng Biên tập, hiện là Tổng Biên tập). Cứ hí hửng sẽ được sếp khen nhạy bén, nhưng anh cười, bảo rằng: “Hay nhưng mà phản cảm lắm em ơi. Thông tin này cứ để sau nhé!”. Cũng lại thêm một bài học bổ ích với nghề TKTS.

“Đồng hành” với phóng viên là cách hữu hiệu để “thổi lửa” cho anh chị em. Trong những vụ trọng án nêu trên, Ban Biên tập luôn quan tâm chỉ đạo TKTS chấm nhuận bút cao để động viên anh chị em phóng viên. Là người trực tiếp chấm nhuận bút, tôi đã nhiều phen “phá cách” với mức nhuận bút cao gấp 5, thậm chí 6 lần bình thường. Đây cũng là điều rất quan trọng để anh chị em phóng viên cảm nhận công sức, lao động của mình được đánh giá đúng mức...

Hầu hết các TKTS đều trưởng thành từ phóng viên có nhiều kinh nghiệm và yêu nghề. Thế nhưng, khi đã bị “trói” vào vị trí này thì thường ít có điều kiện đi thực tế để săn tin, bài. Lời tâm sự là, TKTS nên sắp xếp công việc, đồng hành thực sự với phóng viên để hiểu và thông cảm với những khó khăn, vất vả của họ.

Còn nhớ vụ tàu hỏa đâm ô tô đám ăn hỏi năm 2009 tại Thường Tín, Hà Nội, làm 9 người chết, nhiều người bị thương; họ đều là người trong gia đình hoặc bạn bè thân thiết của chú rể. Sau khi sự việc xảy ra, tôi và nữ nhà báo Hương Vũ (hiện là Phó Trưởng ban Chuyên đề An ninh thế giới) chạy xe máy tới Công an huyện Thường Tín.

Gặp chúng tôi tại một căn phòng trong nhà tạm giữ, tài xế N tỏ ra rất ân hận và khẳng định không hề uống rượu hoặc sử dụng ma túy. Một điều tra viên cũng xác nhận thông tin này. Chúng tôi không khỏi cám cảnh cho anh ta, chỉ vì bất cẩn mà gây ra đại họa cho nhiều người. Gia đình N cũng rất khó khăn: Nhà nghèo, bố đang điều trị ung thư; 2 vợ chồng và 1 đứa con thuê nhà tại làng Phùng Khoang ở cùng 2 em ruột học đại học...

Từ Thường Tín, chúng tôi đến thẳng nhà N. Tìm được căn phòng trọ trên tầng 2 một khu tập thể đã cũ trong làng, ngột ngạt và tạm bợ. Vợ N tên là C, làm nhân viên tại một showroom ô tô trên đường Nguyễn Trãi, Thanh Xuân. C rất cảm động khi tôi giới thiệu: “Trước anh học lái xe với N. Nghe tin gia đình em gặp nạn, vợ chồng anh đến thăm”. C hoàn toàn tin tưởng và tâm sự với chúng tôi về tình thế khó khăn của gia đình. Hương Vũ và tôi nhập vai rất hoàn hảo. Trước khi ra về, tôi rút ví cho quà cháu bé, khiến C và 2 đứa em rất cảm động

Sau đó, chúng tôi đã thông tin kịp thời, khách quan và đúng mực cho N, đặc biệt là tình tiết N không sử dụng ma túy hoặc rượu trước khi lái xe, trong lúc dư luận cho rằng N “say rượu hoặc ngáo” mới liều lĩnh lái xe băng qua đường ray khi đoàn tàu đang lao tới, gây ra hậu quả kinh hoàng như thế. Sau đó, tại phiên tòa xét xử N, chúng tôi gặp lại C cũng đến dự. C đã biết tôi và Hương Vũ “đóng kịch” để moi tin nhưng vẫn giữ thái độ thiện cảm với những người đã đến thăm nhà mình giữa thời điểm dông bão cuộc đời đến với cả gia đình...

Vài kỉ niệm về nghề TKTS chia sẻ với bạn đọc và đồng nghiệp, mong nhận được sự cảm thông với chúng tôi - những người đã, đang và sẽ rơi vào cảnh “quyền rơm vạ đá”.

Âu cũng là cái nghiệp nó vận vào thân!

Trần Duy Hiển

Các tin khác

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Triết lý "không đường lùi" ở Kashima Gakuen

Bước chân vào kỳ tuyển sinh hàng năm tại trường THPT Kashima Gakuen, tỉnh Ibaraki đồng nghĩa với việc đặt cược tương lai vào cánh cửa duy nhất: trượt kỳ thi là ở nhà một năm. Không phương án dự phòng, không có chỗ cho sự thỏa hiệp. Suốt một phần tư thế kỷ, HLV Masato Suzuki và ban giám hiệu đã biến áp lực ấy thành sức mạnh, hình thành khả năng tự lập cho học sinh, từ đó trở thành bệ phóng cho hàng chục tuyển thủ bóng đá Nhật Bản đang tung hoành tại các sân cỏ châu Âu. Đây là câu chuyện tiêu biểu cho khái niệm "thể thao học đường Nhật Bản".

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Nguy cơ mã độc từ phim ngắn AI

Phim ngắn AI (trí tuệ nhân tạo) đang “làm mưa, làm gió” trên thị trường đã thu hút một lượng lớn khán giả say mê theo dõi. Những thước phim do AI tạo ra đẹp mắt, kịch bản hư cấu, giật gân, lôi cuốn, tạo hiệu ứng thị giác mạnh và khơi gợi sự tò mò cho người xem. Đánh vào tâm lý này, mã độc được cài cắm vào nội dung dưới vỏ bọc xem quảng cáo, bấm link lạ, cơ hội trúng thưởng, nhận thẻ xem phim VIP… khiến người xem có nguy cơ tiền mất, dữ liệu cá nhân bị lộ và tài khoản bị chiếm đoạt.

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…