Thỏa thuận hợp tác mới đạt được giữa Iran và IAEA

Sau hai ngày đàm phán, đại diện Chính phủ Iran và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) ngày 9/2 đã đạt thỏa thuận hợp tác về 7 “bước thực tiễn” nhằm tìm kiếm thêm những biện pháp đảm bảo tính minh bạch trong chương trình hạt nhân của Tehran vốn đã gây ra nhiều tranh cãi trong hơn 1 thập kỷ qua và hai bên đã nhất trí sẽ bắt đầu triển khai từ ngày 15/5/2014.

Thỏa thuận trên đạt được sau khi diễn ra các cuộc đàm phán trong hai ngày 8 và 9/2 giữa phái đoàn quan chức hạt nhân Iran do ông Reza Najafi – phái viên của Iran tại IAEA – làm trưởng đoàn và các chuyên gia IAEA. Ông Reza Najafi miêu tả, “đó là những cuộc đàm phán kỹ thuật mang tính xây dựng” tập trung xung quanh nhà máy hạt nhân nước nặng Arak ở phía Tây Iran và nhà máy làm giàu uranium Fordow dưới lòng đất, đồng thời cho biết, hai bên đã đưa ra những đánh giá về những “tiến bộ trong triển khai các bước đi thực tiễn” mà Iran cần phải thực hiện theo thỏa thuận khung đạt được trước đó hồi tháng 11/2013 giữa Iran và nhóm P5+1.

Thỏa thuận hợp tác mới đạt được giữa Iran và IAEA ảnh 1

Người đứng đầu IAEO Ali Akbar Salehi và Tổng giám đốc của IAEA Yukiya Amano.

Tuy nhiên, một quan chức hạt nhân Iran tham dự các cuộc đàm phán lần này khẳng định, mặc dù hai bên đã đạt được thỏa thuận, nhưng sẽ không có “bất cứ chuyến thăm nào” tới cơ sở quân sự Parchin, nơi mà trước đó hồi năm 2012 Liên hợp quốc đã “đánh tiếng” vì những tình nghi đây là cơ sở để Iran thực hiện các vụ thử hạt nhân.

Thêm vào đó, trong buổi lễ khai trương dự án tại cơ sở hạt nhân Arak hôm 8/2, Phó Giám đốc Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (IAEO) phụ trách bảo vệ và an ninh Asghar Zare'an khẳng định, nước Cộng hòa Hồi giáo sẽ không đóng cửa hay tháo dỡ bất cứ cơ sở hạt nhân nào và yêu cầu giới truyền thông nước ngoài không tuyên truyền sai lệch để gây ảnh hưởng tới việc này. Thêm vào đó, ông Ali Akbar Salehi, người đứng đầu IAEO khẳng định, Iran sẽ thực hiện “một số thay đổi trong kế hoạch sản xuất plutonium” tại một số lò phản ứng nhưng nhấn mạnh, đó chỉ là những lò phản ứng dùng để nghiên cứu.

Về phần mình, phát ngôn viên của IAEO Behruz Kamalvandi cho biết, IAEA sẽ có chuyến thăm tới hai mỏ uranium tại thành phố Saghand, nhà máy chuyên chế biến quặng uranium (“bánh vàng”) Ardakan ở miền Trung và cơ sở hạt nhân Arak mà trên lý thuyết, đây là nơi có khả năng cung cấp cho Iran một lượng plutonium đủ để sản xuất 1 quả bom nguyên tử. Tuy nhiên, theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, chi tiết của thỏa thuận lần này vẫn chưa được công bố và kết quả của cuộc họp sẽ được Tổng giám đốc của IAEA - ông Yukiya Amano báo cáo với ban lãnh đạo IAEA. Ngoài ra, ông Behruz Kamalvandi cũng khẳng định, “chắc là các chuyên gia của IAEA sẽ không có cuộc gặp nào” với các nhà khoa học Iran.

Trong thập kỷ qua, chương trình hạt nhân của Iran đã trở thành một chủ đề “nóng” trong những cuộc thảo luận quốc tế. Các nước phương Tây và Israel lâu nay tố cáo buộc Iran phát triển vũ khí nguyên tử thông qua chương trình hạt nhân nhưng Tehran một mực khẳng định chương trình này chỉ phục vụ mục đích hòa bình.

Cũng như vậy, IAEA lâu nay luôn hoài nghi về việc nước Cộng hòa Hồi giáo có thể đã nghiên cứu cách chế tạo bom nguyên tử và khả năng họ có thể tự sản xuất được bom trước hoặc sau năm 2003. IAEA đã tới cuộc họp lần này với hi vọng sẽ thuyết phục được chính quyền Tehran có thể giải đáp các hoài nghi của họ. Hồi tháng 1 năm nay, trong cuộc phỏng vấn với AFP, ông Yukiya Amano nhấn mạnh, đã đến lúc chấm dứt vẫn đề nhạy cảm này. Ông cho biết: “Chúng tôi chắc chắn rằng, các thỏa thuận trong tương lai sẽ bao gồm cả vấn đề quân sự”. Tuy nhiên, một thành viên trong phái đoàn đàm phán Iran lại khẳng định, “vấn đề vũ khí cũng như quốc phòng đã không được đưa ra trong cuộc họp và phía IAEA cũng không đả động gì đến việc này”.

Trước khi đạt được thỏa thuận này, hồi tháng 11/2013 tại Geneva, Iran và nhóm P5+1 đã đạt được một thỏa thuận khung về chương trình hạt nhân của Tehran. Theo đó, Iran đồng ý tiêu hủy kho uranium làm giàu cấp độ cao hơn, dỡ bỏ một số thiết bị giúp làm giàu uranium cấp cao hơn và không khởi động thêm máy ly tâm trong 6 tháng. Và để đổi lại, các nước phương Tây sẽ giảm bớt một số cấm vận về thương mại trong các lĩnh vực như hóa dầu và vàng.

Phái đoàn IAEA đã bày tỏ hài lòng với sự hợp tác của Iran trong việc thực thi thỏa thuận đạt được trước đó. Còn giới ngoại giao thì hi vọng cuộc họp lần này có thể tạo thêm một bước tiến triển trong hợp tác giữa Iran và IAEA, đồng thời tạo động lực để Iran và nhóm P5+1 chuẩn bị khởi động đàm phán về một thỏa thuận hạt nhân lâu dài, dự kiến được tổ chức vào ngày 18/2 tới, để giải quyết triệt để những tranh cãi về chương trình hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo đồng thời dỡ bỏ những lệnh trừng phạt đối với Tehran

Hà Khổng

Các tin khác

Thượng viện Mỹ phê chuẩn nữ đại sứ đầu tiên tại Việt Nam

Thượng viện Mỹ phê chuẩn nữ đại sứ đầu tiên tại Việt Nam

Trang thông tin của Quốc hội Mỹ mới đây đưa tin, Thượng viện nước này hôm 18/5 (giờ địa phương) đã bỏ phiếu thông qua đề cử nhân sự, trong đó bà Jennifer Wicks McNamara được phê chuẩn làm Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, trở thành người phụ nữ đầu tiên sẽ giữ vị trí này.

Cảnh báo khẩn từ IEA về giai đoạn đặc biệt nhạy cảm của năng lượng

Cảnh báo khẩn từ IEA về giai đoạn đặc biệt nhạy cảm của năng lượng

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) vừa phát đi cảnh báo nghiêm trọng về nguy cơ thế giới bước vào một cuộc khủng hoảng dầu mỏ mới, khi lượng dự trữ dầu thương mại toàn cầu đang giảm với tốc độ chưa từng thấy, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gián đoạn nguồn cung năng lượng chiến lược, đồng thời mùa du lịch hè ở Bắc bán cầu đang đến gần.

Chuyên gia nêu nghi vấn lỗi thao tác trong vụ hai tiêm kích Mỹ va chạm

Chuyên gia nêu nghi vấn lỗi thao tác trong vụ hai tiêm kích Mỹ va chạm

Vụ va chạm giữa hai tiêm kích tác chiến điện tử EA-18G Growler của hải quân Mỹ tại bang Idaho cuối tuần qua đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận và giới chuyên gia quân sự. Dù toàn bộ phi hành đoàn đã thoát hiểm an toàn, nhiều nhận định ban đầu cho rằng sự cố có thể liên quan tới lỗi thao tác hoặc sai lệch trong quá trình duy trì đội hình biểu diễn trên không.

Tổng thống Mỹ ra chỉ thị vào phút chót về kế hoạch tấn công Iran

Tổng thống Mỹ ra chỉ thị vào phút chót về kế hoạch tấn công Iran

Theo Reuters, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18/5 (giờ địa phương) đã quyết định tạm hoãn kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào Iran, dự kiến diễn ra trong ngày 19/5, để tạo thêm dư địa cho các nỗ lực đàm phán ngoại giao. Trong khi đó, phía Iran đã đưa ra đề xuất mới với Mỹ qua trung gian Pakistan.

WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế vì đợt bùng phát Ebola tại châu Phi

WHO ban bố tình trạng khẩn cấp quốc tế vì đợt bùng phát Ebola tại châu Phi

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố đợt bùng phát Ebola mới nhất tại Cộng hòa dân chủ (CHDC) Congo và nước láng giềng Uganda là “tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế”, sau khi virus này khiến gần 90 người thiệt mạng và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ lây lan trong khu vực.

Hai tiêm kích va chạm tại triển lãm hàng không Mỹ

Hai tiêm kích va chạm tại triển lãm hàng không Mỹ

Một buổi trình diễn hàng không gần căn cứ không quân Mountain Home ở bang Idaho, Mỹ đã bị hủy đột ngột ngày 17/5 (giờ địa phương) sau khi hai tiêm kích va chạm trên không rồi rơi xuống đất trong lúc biểu diễn.

UAV tấn công nhà máy điện hạt nhân UAE

UAV tấn công nhà máy điện hạt nhân UAE

Một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) đã gây hỏa hoạn tại nhà máy điện hạt nhân Barakah của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Mỹ và Iran chưa đạt được đột phá ngoại giao nhằm chấm dứt xung đột kéo dài nhiều tháng qua.

Tehran có khả năng thu phí cáp internet ngầm qua Hormuz

Tehran có khả năng thu phí cáp internet ngầm qua Hormuz

Theo truyền thông Iran, nước này nhiều khả năng đang xem xét một đề xuất mang tính chiến lược, khẳng định chủ quyền dưới đáy biển tại eo biển Hormuz nhằm thu phí các tuyến cáp internet ngầm quốc tế. Giới quan sát nhận định, việc này sẽ có thể tạo đòn bẩy mới cho Iran trong bối cảnh căng thẳng khu vực ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran trước các biến số mới đa mặt trận

Xung đột Mỹ - Iran trước các biến số mới đa mặt trận

Chính quyền Mỹ và Israel dường như đang chuẩn bị cho khả năng nối lại chiến dịch tấn công quân sự táo bạo hơn nhằm vào Iran ngay trong tuần tới, bao gồm cả phương án triển khai đặc nhiệm trên bộ để thu giữ uranium làm giàu tại các cơ sở hạt nhân của Tehran. Ngược lại, Iran bị nghi triển khai hàng loạt chiến dịch cơ hội, trong đó có vụ xâm nhập hệ thống giám sát nhiên liệu tại nhiều bang của Mỹ, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ chiến tranh mạng nhằm vào hạ tầng năng lượng trọng yếu của nước này.

Rộ tin Israel hạ sát thủ lĩnh cánh quân sự phong trào Hamas tại Gaza

Rộ tin Israel hạ sát thủ lĩnh cánh quân sự phong trào Hamas tại Gaza

Trong thông cáo trên mạng xã hội X hôm 16/5, Bộ Tổng tham mưu Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) tuyên bố, binh chủng không quân của họ vừa hạ sát Izz al-Din al-Haddad, thủ lĩnh cánh quân sự cấp cao nhất của Hamas trong một cuộc không kích chính xác ở thành phố Gaza.

Tàu hỏa đâm xe buýt ở Bangkok, hơn 30 người thương vong

Tàu hỏa đâm xe buýt ở Bangkok, hơn 30 người thương vong

Ít nhất tám người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương sau khi một đoàn tàu chở hàng đâm vào xe buýt công cộng tại giao lộ đường sắt ở thủ đô Bangkok (Thái Lan) chiều 16/5. Vụ tai nạn nghiêm trọng khiến xe buýt bốc cháy dữ dội, nhiều phương tiện khác cũng bị cuốn vào va chạm liên hoàn.

Chuyên gia lý giải về trạng thái "hoà bình lạnh" giữa Mỹ và Trung Quốc

Chuyên gia lý giải về trạng thái "hoà bình lạnh" giữa Mỹ và Trung Quốc

Tổng thống Mỹ Donald Trump chiều tối 15/5 đã kết thúc chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc. Giới học giả nhận định, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Mỹ đã góp phần tạo thêm “không gian thở” cho quan hệ Mỹ - Trung, đồng thời mở ra một gian đoạn hoà bình lạnh. Có thể, đây không phải kết quả lý tưởng nhất sau cuộc gặp thượng đỉnh, song trong bối cảnh hiện nay, hoà bình lạnh được đánh giá là lựa chọn thực tế nhất.

Nga và Ukraine tiến hành trao đổi tù binh

Nga và Ukraine tiến hành trao đổi tù binh

Nga và Ukraine ngày 15/5 đã tiến hành trao đổi tù binh chiến tranh, mỗi bên trao trả 205 người, trong khuôn khổ một thỏa thuận liên quan tới lệnh ngừng bắn kéo dài ba ngày hồi đầu tháng này do Tổng thống Mỹ Donald Trump làm trung gian.