Thỏa thuận trên đạt được sau khi diễn ra các cuộc đàm phán trong hai ngày 8 và 9/2 giữa phái đoàn quan chức hạt nhân Iran do ông Reza Najafi – phái viên của Iran tại IAEA – làm trưởng đoàn và các chuyên gia IAEA. Ông Reza Najafi miêu tả, “đó là những cuộc đàm phán kỹ thuật mang tính xây dựng” tập trung xung quanh nhà máy hạt nhân nước nặng Arak ở phía Tây Iran và nhà máy làm giàu uranium Fordow dưới lòng đất, đồng thời cho biết, hai bên đã đưa ra những đánh giá về những “tiến bộ trong triển khai các bước đi thực tiễn” mà Iran cần phải thực hiện theo thỏa thuận khung đạt được trước đó hồi tháng 11/2013 giữa Iran và nhóm P5+1.
Người đứng đầu IAEO Ali Akbar Salehi và Tổng giám đốc của IAEA Yukiya Amano.
Tuy nhiên, một quan chức hạt nhân Iran tham dự các cuộc đàm phán lần này khẳng định, mặc dù hai bên đã đạt được thỏa thuận, nhưng sẽ không có “bất cứ chuyến thăm nào” tới cơ sở quân sự Parchin, nơi mà trước đó hồi năm 2012 Liên hợp quốc đã “đánh tiếng” vì những tình nghi đây là cơ sở để Iran thực hiện các vụ thử hạt nhân.
Thêm vào đó, trong buổi lễ khai trương dự án tại cơ sở hạt nhân Arak hôm 8/2, Phó Giám đốc Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (IAEO) phụ trách bảo vệ và an ninh Asghar Zare'an khẳng định, nước Cộng hòa Hồi giáo sẽ không đóng cửa hay tháo dỡ bất cứ cơ sở hạt nhân nào và yêu cầu giới truyền thông nước ngoài không tuyên truyền sai lệch để gây ảnh hưởng tới việc này. Thêm vào đó, ông Ali Akbar Salehi, người đứng đầu IAEO khẳng định, Iran sẽ thực hiện “một số thay đổi trong kế hoạch sản xuất plutonium” tại một số lò phản ứng nhưng nhấn mạnh, đó chỉ là những lò phản ứng dùng để nghiên cứu.
Về phần mình, phát ngôn viên của IAEO Behruz Kamalvandi cho biết, IAEA sẽ có chuyến thăm tới hai mỏ uranium tại thành phố Saghand, nhà máy chuyên chế biến quặng uranium (“bánh vàng”) Ardakan ở miền Trung và cơ sở hạt nhân Arak mà trên lý thuyết, đây là nơi có khả năng cung cấp cho Iran một lượng plutonium đủ để sản xuất 1 quả bom nguyên tử. Tuy nhiên, theo hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, chi tiết của thỏa thuận lần này vẫn chưa được công bố và kết quả của cuộc họp sẽ được Tổng giám đốc của IAEA - ông Yukiya Amano báo cáo với ban lãnh đạo IAEA. Ngoài ra, ông Behruz Kamalvandi cũng khẳng định, “chắc là các chuyên gia của IAEA sẽ không có cuộc gặp nào” với các nhà khoa học Iran.
Trong thập kỷ qua, chương trình hạt nhân của Iran đã trở thành một chủ đề “nóng” trong những cuộc thảo luận quốc tế. Các nước phương Tây và Israel lâu nay tố cáo buộc Iran phát triển vũ khí nguyên tử thông qua chương trình hạt nhân nhưng Tehran một mực khẳng định chương trình này chỉ phục vụ mục đích hòa bình.
Cũng như vậy, IAEA lâu nay luôn hoài nghi về việc nước Cộng hòa Hồi giáo có thể đã nghiên cứu cách chế tạo bom nguyên tử và khả năng họ có thể tự sản xuất được bom trước hoặc sau năm 2003. IAEA đã tới cuộc họp lần này với hi vọng sẽ thuyết phục được chính quyền Tehran có thể giải đáp các hoài nghi của họ. Hồi tháng 1 năm nay, trong cuộc phỏng vấn với AFP, ông Yukiya Amano nhấn mạnh, đã đến lúc chấm dứt vẫn đề nhạy cảm này. Ông cho biết: “Chúng tôi chắc chắn rằng, các thỏa thuận trong tương lai sẽ bao gồm cả vấn đề quân sự”. Tuy nhiên, một thành viên trong phái đoàn đàm phán Iran lại khẳng định, “vấn đề vũ khí cũng như quốc phòng đã không được đưa ra trong cuộc họp và phía IAEA cũng không đả động gì đến việc này”.
Trước khi đạt được thỏa thuận này, hồi tháng 11/2013 tại Geneva, Iran và nhóm P5+1 đã đạt được một thỏa thuận khung về chương trình hạt nhân của Tehran. Theo đó, Iran đồng ý tiêu hủy kho uranium làm giàu cấp độ cao hơn, dỡ bỏ một số thiết bị giúp làm giàu uranium cấp cao hơn và không khởi động thêm máy ly tâm trong 6 tháng. Và để đổi lại, các nước phương Tây sẽ giảm bớt một số cấm vận về thương mại trong các lĩnh vực như hóa dầu và vàng.
Phái đoàn IAEA đã bày tỏ hài lòng với sự hợp tác của Iran trong việc thực thi thỏa thuận đạt được trước đó. Còn giới ngoại giao thì hi vọng cuộc họp lần này có thể tạo thêm một bước tiến triển trong hợp tác giữa Iran và IAEA, đồng thời tạo động lực để Iran và nhóm P5+1 chuẩn bị khởi động đàm phán về một thỏa thuận hạt nhân lâu dài, dự kiến được tổ chức vào ngày 18/2 tới, để giải quyết triệt để những tranh cãi về chương trình hạt nhân của nước Cộng hòa Hồi giáo đồng thời dỡ bỏ những lệnh trừng phạt đối với Tehran