Phải nói rằng, cả thế giới đã bị sốc trước những thông tin được đăng tải cùng lúc trên tờ The Guardian, The New York Times và ProPublica sáng 6/9. Ba tờ báo này đã trích dẫn nguyên văn nguồn tài liệu do cựu nhân viên CIA Edward Snowden cung cấp. Theo đó, NSA và GCHQ có thể bẻ khóa mọi mã hóa được sử dụng để bảo mật email, tài khoản ngân hàng hoặc thậm chí là hồ sơ bệnh án…
Chương trình bẻ khóa Bullrun này của NSA và GCHQ được nghiên cứu và phát triển trong hơn 10 năm, kể từ năm 2000 và bắt đầu được sử dụng vào năm 2010. Mỗi năm, Mỹ phải chi 250 triệu USD cho việc nghiên cứu. Tính đến nay, chi phí cho chương trình này đáng giá hàng tỷ USD. Anh cũng góp một lượng tiền tương đối như vậy để cùng tham gia khai thác thông tin với Mỹ. Điều này cũng có nghĩa là những đảm bảo an ninh từ các công ty cung cấp dịch vụ Internet đều không có thực và bản thân những công ty này có khi cũng không hề hiểu rằng họ đang bị theo dõi và xâm nhập bởi tình báo Mỹ và Anh. Chỉ đến khi phát hiện ra chương trình bẻ khóa Bullrun, cộng thêm việc nhận được những yêu cầu hợp tác từ các cơ quan chính phủ, những công ty này buộc phải ký các thỏa thuận bí mật với NSA và GCHQ.
Bài báo trên tờ The Guardian khẳng định, áp lực từ chính quyền địa phương khiến nhiều công ty cung cấp dịch vụ bảo mật và internet chấp nhận liệu pháp “im lặng” để công việc kinh doanh thuận lợi hơn. Bằng không họ sẽ phải đối mặt với nguy cơ phá sản và biến mất trên thị trường thế giới một khi NSA và GCHQ quyết tâm “tiêu diệt”.
Vượt xa những thông tin mà Edward Snowden từng tiết lộ, chương trình “Bullrun” còn được đánh giá là quan trọng hơn cả PRISM và là “xương sống” cho mọi hoạt động tình báo của NSA và GCHQ trong vòng 3 năm qua. Với Bullrun, NSA và GCHQ có thể truy cập để tìm kiếm bất cứ thông tin nào của đối tượng mà họ muốn kiểm tra. Có nghĩa là chương trình tuyệt mật này đánh bại gần như hoàn toàn hệ thống bảo mật dữ liệu và sự riêng tư trên internet, từ thư điện tử tới các cuộc trò chuyện trên mạng hay thông tin liên lạc bằng điện thoại thông minh. Cách thức mà “Bullrun” hoạt động chính là giúp NSA sử dụng siêu máy tính để phá mã hóa với "sức mạnh vũ phu" và đưa vào lỗ hổng bí mật được biết đến như backdoors hoặc tăng tốc độ xử lý thành phần mềm mã hóa thương mại.
Một quan chức NSA còn giải thích rằng, việc phá hoại an ninh trực tuyến này thực chất là nhằm phục vụ cho cuộc chiến khủng bố, giúp phân loại những đối tượng nghi vấn. Vì đây là một trong những chương trình tuyệt mật nên NSA cũng chỉ cho phép một số ít nhân vật cấp cao quyền được truy cập và chỉ có Anh được phép cùng khai thác. Cũng như tính năng của chương trình này mà giới chức NSA đã có thể yêu cầu thêm ngân sách cho cộng đồng tình báo với nguồn tài trợ là gần 260 triệu USD trong năm 2013…
Tin từ tờ The New York cho hay, giới chức tình báo Mỹ khi biết tài liệu về “Bullrun” lọt ra ngoài, đã yêu cầu The New York Times và ProPublica không đăng bài với lập luận rằng các mục tiêu nước ngoài sẽ chuyển sang dạng mã hóa mới hoặc loại hình liên lạc mới khó thu thập hay giải mã hơn. Tuy nhiên, ProPublica vẫn quyết định đăng báo vì tầm quan trọng của thông tin này với công chúng.
Được sự “cổ vũ” từ ProPublica, The Guardian cũng mạnh dạn thông tin thêm về chương trình Cheesy Name của GCHQ. Mục tiêu của GCHQ là ngoài việc hợp tác với Mỹ, vào năm 2015, cơ quan này vẫn có một chương trình riêng có thể bẻ khóa được 300 loại mã hóa giao dịch qua internet và thâm nhập vào máy chủ của ít nhất 15 công ty cung cấp dịch vụ internet trên toàn cầu. Hiện GCHQ còn đang thành lập một nhóm hành động có tên gọi “Humint Operations Team (HOT) với nhiệm vụ giám sát ngành công nghiệp viễn thông toàn cầu.
Giới quan sát nhận định, những thông tin mới này sẽ có thể dẫn đến một cuộc tranh cãi nảy lửa trên toàn cầu về bảo mật thông tin. Nhiều quốc gia đã bày tỏ lo ngại rằng, chính sự xâm phạm an ninh mạng này của Mỹ - Anh có thể dẫn đến một nguy cơ mới, mất an toàn trên cả một hệ thống rộng lớn của mạng internet và tạo cơ hội cho lực lượng khủng bố có những hành động phá hoại mới.
Hôm 5-/9, tại cuộc họp bên lề Hội nghị thượng đỉnh G20 ở Saint Petersburg (Nga), lãnh đạo các nước thành viên thuộc nhóm BRICS đã bày tỏ "lo ngại sâu sắc" về chương trình do thám và hoạt động gián điệp của Mỹ chống lại một số quốc gia và nhấn mạnh rằng, “các vụ do thám điện tử và can thiệp vào công việc nội bộ của nước khác về cơ bản "giống như các biểu hiện của chủ nghĩa khủng bố"
