Thế kỷ hội họa của Titian

Cùng với các danh họa đồng hương Leonardo da Vinci (1452-1519) và Michelangelo (1475-1564), cây cọ huyền thoại Tiziano Vecelli (1488-1576) với nghệ danh Titian là 3 họa sĩ Italia đa tài nhất của thời Phục hưng, được công chúng ngưỡng mộ tôn vinh bằng biệt danh “Mặt trời giữa những ngôi sao nhỏ” - dựa theo câu thơ cuối trong trường ca “Thần khúc” của đại thi sĩ Italia thời Trung cổ Dante Alighieri (1265-1321).

Sinh thời, Titian là một con người nổi tiếng hiếm thấy. Giới quân chủ thủ cựu, cũng như những vĩ nhân cấp tiến lừng lẫy khác từ London (Anh) tới Madrid (Tây Ban Nha), từ Vienna (Áo) đến Paris (Pháp) đều đặt ông vẽ tranh. 

Theo đánh giá của nhiều nhà nghiên cứu nghệ thuật sành sỏi thì Titian là một trong 10 cây cọ có ảnh hưởng nhất mọi thời đại, vì vậy mà số lượng các họa sĩ vẽ theo trường phái của ông thật hùng hậu. Những sáng tạo bất hủ của Titian - trừu tượng cũng như thân tình - là đỉnh cao của nghệ thuật trong thế kỷ XVI mà ông sống, cũng như các cây cọ Peter Paul Rubens (1577-1640) của thế kỷ XVII, hoặc Eugène Delacroix (1798-1863) của thế kỷ XIX vậy.

Chân dung tự họa (1567).

Chân dung tự họa (1567).

Là con của một nhà chiêm tinh học, Titian chào đời năm 1488 ở thị trấn Pieve di Cadore phía đông bắc Italia. Chú bé Tiziano bắt đầu cộng tác với giới họa sĩ thành Venice ngay từ năm mới lên 10 tuổi, sau đó Titian bắt tay vào công cuộc “tân trang” lại trường phái của Giovanni Bellini (1430-1516), cũng như của Giorgio Barbarelli da Castelfranco (1477-1510) - nổi danh với nghệ danh Giorgione trong thế kỷ XVI. 

Tài năng của Titian trở thành nguồn động lực chính thúc đẩy những tuyệt đỉnh nghệ thuật của giai đoạn hậu Phục hưng. Vì vậy không có gì quá mức khi giới sử gia gọi thế kỷ XVI trong lịch sử sáng tác nghệ thuật của nhân loại là “Thế kỷ hội họa của Titian”. 

Nên biết rằng rất ít các họa sĩ làm chủ được “đời sống nghệ thuật” riêng của mình, cũng như thống lĩnh được bộ môn nghệ thuật đặc trưng cho từng giai đoạn lịch sử như “anh chàng Titian xứ Venice” vĩ đại này. Sự nghiệp sáng tác của ông nảy nở song hành với sự chuyển dịch của thời gian - bước qua thế kỷ mới, vào khoảng năm 1505 và vẫn tiếp tục duy trì mãi cho đến tận năm 1576. Titian mất trước giá vẽ của mình vào năm ông xấp xỉ 90 tuổi.

Đại danh họa Titian được coi là một nhà sáng tạo phi thường trong việc sử dụng màu sắc: chói chang, rực rỡ song song với những mảng tối đặc thù. Ông là người thợ thực thụ của những biểu tượng bi tráng, vốn là đặc tính bao trùm toàn bộ sáng tác của cây cọ thời Phục hưng tiêu biểu này. Rõ ràng, nhưng không máy móc lặp lại, khăng khít máu thịt với phong thái cổ điển. Titian thể hiện một cách thông minh rất đỗi tự nhiên “vai trò trung gian” giữa thế giới thần thoại và cuộc sống đương đại. Đồng thời ông đã khẳng định một trường phái họa chân dung thống lĩnh khắp Âu châu. 

Ví như có bức họa về một sĩ quan, hay vị tướng lừng danh nào khác có thể sánh nổi với chân dung của Công tước xứ Urbino Francesco Maria I della Rovere (1490-1538); hoặc bức họa khuôn mặt Giáo hoàng Paul III (1468-1549) do Titian vẽ.

Sản phẩm của sự hợp tác sáng tạo giữa Titian và Giorgione - một nhà sáng tạo phi thường khác - là những bức hoành tráng về đề tài tôn giáo. Cặp danh họa kỳ tài này đã tạo nên bộ luật bất thành văn cho những biến thể nghệ thuật thời Phục hưng: hội họa cần được hướng tới hiệu suất văn hóa cùng nét thi ca của tín ngưỡng.

Những phụ nữ mình trần - khỏa thân trong tranh của Titian có thể không phù hợp với “gu” của giới thưởng thức nghệ thuật hiện đại, bởi họ quá “thô” giữa những nét đặc thù cho phái giới, nhưng cây cọ đầy sáng tạo trong tay ông đã biến đổi hình thể lý tưởng của tấm thân trần cổ điển, thay vào là mối tương quan đầy sắc dục, tạo cảm giác khó quên trong niềm hưng phấn tinh thần thuần túy. 

Chân dung Giáo hoàng Paul Đệ tam.
Chân dung Giáo hoàng Paul Đệ tam.

Trong những năm sau này nhất là trong “giai đoạn thứ 3” - giai đoạn cuối cùng trong cuộc đời sáng tác của mình, Titian đã gạt bỏ mọi dự định xưa cũ, tìm lối đi mới cho các giá vẽ nhằm thể hiện thứ cảm xúc sâu sắc và bi tráng nhất. Biến một Titian già cỗi thành người tiên phong về mặt tinh thần của trường phái “sốc thực”.

Trong những sáng tạo cuối cùng, nỗi u sầu luôn hiện hữu trong tranh ông, ngược hẳn với những bức vẽ thời trẻ đầy ắp sự ca ngợi - thiên về sức sống của lòng yêu đời. Ông cũng tập trung khai thác mảng đề tài tôn giáo - phần lớn theo đơn đặt hàng của vua Tây Ban Nha Philip II (1527-1598), cho đến nay vẫn đang tô điểm cho các sảnh đường ở quần thể cung điện và tu viện Hoàng gia El Escorial gần Madrid. 

Nhưng có thể một sáng tạo duy nhất đã “vượt quá tầm vóc thế kỷ” của cây cọ Titian xứ Venice là bức “Crucifixion” (Đóng đinh lên thập giá). Titian hoàn thành bức kiệt tác này vào năm 1558, thể theo yêu cầu của giới chức sắc cai quản ngôi giáo đường San Domenico ở thành phố Ancona miền trung Italia. 

Ông đã đạt tới đỉnh cao của sự bi tráng, khiến ngay cả họa sĩ lỗi lạc Tintoretto (1518-1594) - một trong những cây cọ hàng đầu trong lịch sử hội họa thế giới - cũng phải công nhận rằng “chịu... không thể thực hiện nổi”.

Quang Long (theo The Times)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.