Tăng tốc xu hướng phi USD hóa

Vị thế “bá chủ” của đồng USD cho đến nay vẫn không thể phủ nhận, cả trong Giỏ tiền quốc tế (SDR), và trong các giao dịch toàn cầu nói chung, tuy nhiên, nền tảng của đồng tiền này đang lung lay. Xu hướng “phi USD hóa” đã bắt đầu.

Sự thống trị của USD

Đồng USD được sử dụng trong hầu hết các thanh toán, giao dịch ngoại hối và tài sản dự trữ. Không quá khi nhìn nhận Cục Dự trữ Liên bang Mỹ  (FED) như ngân hàng trung ương của thế giới. Chính sách tiền tệ của FED có tác động mạnh tới các chu kỳ chính sách tiền tệ toàn cầu và sự biến động của lãi suất tạo ra hiệu ứng thủy triều lên hoặc xuống đối với thanh khoản đồng USD toàn cầu. Trong năm 2022, đồng USD trên đà tăng giá, thậm chí lập kỷ lục trong 20 năm trở lại đây, trong khi nhiều loại tiền khác như euro, yen Nhật,… sụt giá.

Tăng tốc xu hướng phi USD hóa -0
Đa dạng hóa dự trữ ngoại hối sẽ là hướng đi ngày càng phổ biến.

Ngân hàng Thanh toán quốc tế (BIS) công bố số liệu cho thấy hiện USD chiếm 40,4% thanh toán quốc tế, 88,3% giao dịch ngoại hối, 45,1% trái phiếu quốc tế, 41,73% giỏ tiền quốc tế (SDR) và 59,23% dự trữ ngoại hối toàn cầu, ước tính khoảng 7 nghìn tỷ USD.

Những biến động theo chu kỳ của USD đã dẫn đến những thay đổi mạnh mẽ trên thị trường tỷ giá hối đoái toàn cầu. Và ở chiều ngược lại, chính điều này cũng đã làm xáo trộn hệ thống tài chính và kinh tế vĩ mô của các quốc gia, dẫn đến nguy cơ khủng hoảng tài chính thường xuyên.

Lịch sử không còn lặp lại?

Lịch sử cho thấy rằng các chu kỳ đồng USD mạnh thường trùng với quá trình USD hóa. Tuy nhiên, khác với những gì từng diễn ra trong quá khứ, chu kỳ hiện tại không đi kèm với quá trình này, mà ngược lại: giai đoạn phi USD hóa.

Lạm dụng các biện pháp trừng phạt tài chính ít nhiều đã, đang và sẽ tiếp tục làm suy yếu nghiêm trọng uy tín của đồng USD, nguyên nhân gốc rễ của quá trình phi USD hóa. Tất nhiên, xu hướng này đã nhen nhóm từ lâu, song nhiều diễn biến suốt vài năm trở lại đây, do ảnh hưởng từ dịch COVID-19, khủng hoảng Nga-Ukraine, mâu thuẫn giữa Nga và phương Tây, cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung,… làm mạnh mẽ hơn những động lực tách khỏi hệ thống thanh toán bằng USD, bán tháo trái phiếu kho bạc của Mỹ, hay thậm chí là xu hướng dự trữ vàng và hạn chế các khoản thanh toán bằng USD.

Trong số kể trên, xung đột Nga-Ukraine và các biện pháp trừng phạt tài chính chưa từng có tiền lệ được áp đặt sau đó đã trở thành tác nhân thúc đẩy mạnh mẽ quá trình phi USD hóa. Vũ khí hóa tài chính không chỉ phủ bóng đen sự ổn định và độ tin cậy của trật tự tiền tệ và tài chính quốc tế, mà còn xáo trộn nguyên tắc hoạt động của các thị trường tài chính quốc tế khi họ không còn tuân theo nguyên tắc trung lập. Tài sản thuộc sở hữu của các quốc gia có chủ quyền không còn là là thứ “bất khả xâm phạm”. Nhiều tranh cãi đã nảy sinh quanh những chuyển động này, khi hệ thống tài chính mà Mỹ kiểm soát (SWIFT có thể xem là một ví dụ) dường như trở thành một công cụ của chủ nghĩa đơn phương, khiến USD tự hạ thấp vị thế vốn được xem là tài sản phi rủi ro. Về lâu dài, đây chính là mầm mống cho những xói mòn nghiêm trọng với uy tín của đồng USD.

Khi “ngôi vương” lung lay

Xét ở quy mô toàn cầu, ngày càng có nhiều “chủ nợ” ở nước ngoài - không chỉ Nhật Bản, Trung Quốc và Nga - không ngừng thoái vốn khỏi các khoản nợ của Mỹ. Theo Reuters và Thời báo Hoàn cầu, số liệu tháng 10/2022 cho thấy khoản nợ của Mỹ mà Nhật Bản nắm giữ đã giảm xuống còn khoảng 1,12 nghìn tỷ USD, mức thấp nhất trong 3 năm trở lại đây. Tổng số nợ của Mỹ mà Trung Quốc nắm giữ là 933,6 tỷ USD, thấp hơn đáng kể so với con số 1,32 nghìn tỷ USD cách đây khoảng 10 năm. Saudi Arabia đã bán khoản nợ tích lũy trị giá 62 tỷ USD của Mỹ từ năm 2020, mức bán tháo tổng cộng là 35%, và từ năm 2021 bắt đầu đẩy mạnh việc bán tháo các khoản nợ của Mỹ. Một phần nguyên nhân của các động thái này được cho là để phản ứng Đạo luật NOPEC, cho phép khởi kiện chống độc quyền đối với các nhà sản xuất dầu mỏ thuộc Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC). Riyadh cũng đã tuyên bố không sử dụng USD trong các giao dịch dầu mỏ để ngăn chặn NOPEC.

Những rạn nứt trên “chiếc ngai” của đồng USD ngày càng rõ nét hơn

Trong khi đó, nhiều hệ thống dàn xếp thương mại toàn cầu thay thế hệ thống mà USD thống trị đang dần thành hình. Xu hướng phát triển các hệ thống thanh toán độc lập, nhằm tạo ra các lựa chọn khác ngoài những gì mà Mỹ thâu tóm có động lực đáng kể từ nhiều nền kinh tế đang hoặc đã phát triển. Lấy ví dụ, vào năm 2019, Anh, Pháp và Đức, đã thành lập Công cụ Hỗ trợ trao đổi thương mại (INSTEX), được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch không sử dụng USD và không phải thông qua SWIFT, qua đó tránh được các biện pháp trừng phạt của Mỹ, chẳng hạn như với Iran. Ấn Độ cũng đã thiết lập một cơ chế thanh toán bằng đồng rupee phục vụ thương mại quốc tế để giảm sự phụ thuộc vào USD.

Hệ thống thanh toán MIR mới của Nga, một lựa chọn khác thay thế SWIFT và MasterCard, đã có những bước tiến đáng kể. Tháng 11-2022, Nga quyết định tiến thêm một bước và kêu gọi tất cả các quốc gia thành viên của khối BRICS và đối tác xem xét khả năng thiết lập một hệ thống thương mại chung. Nhiều thông tin cho thấy Nga cũng đang bắt đầu thử nghiệm thanh toán quốc tế bằng tiền kỹ thuật số với các doanh nghiệp. Đà phát triển của Nga càng nhiều động lực từ sự hậu thuẫn từ các đối tác lớn như Trung Quốc.

Hội nghị thượng đỉnh đầu tiên của Hội đồng Hợp tác các quốc gia Arab-Trung Quốc-vùng Vịnh thượng tuần tháng 12/2022 đã đạt được đồng thuận chiến lược để phát triển cơ chế sử dụng đồng nhân dân tệ cho thương mại dầu khí.

Quá trình phi USD hóa trong hệ thống tiền tệ dự trữ quốc tế sẽ tiếp tục tăng tốc. Năm nay, Ngân hàng Israel bắt đầu đa dạng hóa dự trữ ngoại hối và chuẩn bị giảm tỷ lệ dự trữ USD 66,5% xuống 61%. Tất cả những điều này cho thấy quá trình phi USD hóa đang tăng tốc cả về chiều sâu và chiều rộng.

Thực tế, sự hình thành của các hệ thống thanh toán thương mại thay thế, đáp ứng nhu cầu tăng cường đối trọng với quyền bá chủ của một đồng tiền thống trị nào đó trong một thế giới phân cực như hiện nay có thể mở đường cho sự phát triển cân bằng của một hệ thống tiền tệ quốc tế đa cực.

Thái Hân (Tổng hợp)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.