Tấm ảnh quý và hành trình “Không thể mồ côi”

Năm 1957, trong khuôn khổ chuyến thăm Tiệp Khắc cũ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đến thăm Trường Thiếu nhi Quốc tế, nơi có một số học sinh Việt Nam, có hoàn cảnh gia đình đặc biệt đang học tập. Một cô bé 10 tuổi, mồ côi cha mẹ, vinh dự được Bác Hồ ôm trong lòng và chụp ảnh chung.

Hơn 30 năm sau, tấm ảnh đó đã bất ngờ được Tổng Bí thư Nguyễn Văn Linh trực tiếp trao tặng lại như một di vật cho con gái một liệt sĩ. Giờ đây, khi đã sắp bước vào tuổi "xưa nay hiếm", "cô bé nhân vật" của tấm ảnh năm xưa, quyết định kể lại hành trình "vượt lên số phận" gian nan của cuộc đời mình, để trở thành người có ích cho cộng đồng và xã hội như thế nào, qua cuốn sách độc đáo "Không thể mồ côi"…

Cuối tháng 12/2014, vào đúng dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Quân đội nhân dân (QĐND) Việt Nam, Nhà xuất bản CAND đã cho ấn hành cuốn sách "Không thể mồ côi".

Đây là cuốn tự truyện của một nữ tác giả có nhân thân và cuộc đời rất đặc biệt: Chị Minh Vân (tên thật và đầy đủ là Đào Thị Minh Vân) sinh ra tại Hà Nội vào đúng "Đêm lịch sử Toàn quốc kháng chiến", 19/12/1946. Chị đã sống một "tuổi thơ dữ dội", bởi cả cha và mẹ đều là liệt sĩ: Mẹ của chị là Liệt sĩ Hoàng Minh Phụng, hy sinh tại Chiến khu Việt Bắc năm 1948 (khi bé Minh Vân mới 14 tháng tuổi).

Cha của chị là liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (AHLLVTND) Đào Phúc Lộc (Hoàng Minh Đạo, tức Đào Lộc, Năm Thu, Năm Đời…). Ông hy sinh trên đường đi công tác, trong một trận đánh đẫm máu với lính biệt kích Mỹ, trong đêm Noel 24/12/1969 tại Vàm Cỏ Đông.

Bác Hồ với bé Minh Vân.
Bác Hồ với bé Minh Vân.

Điều vô cùng đặc biệt là: Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ; Đảng và Nhà nước ta đã phong tặng và truy tặng danh hiệu AHLLVTND cho hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ; nhưng cho đến nay, chỉ duy nhất liệt sĩ, AHLLVTND Đào Phúc Lộc là vinh dự được truy tặng Huân chương Hồ Chí Minh cao quý.

Hiện ở thành phố Móng Cái (Quảng Ninh) đã có một đường phố và một ngôi trường vinh dự được mang tên Đào Phúc Lộc. Còn tại TP HCM, đã có một đường phố và một trường tiểu học ở quận 8 được mang tên Hoàng Minh Đạo...

Anh hùng Đào Phúc Lộc nguyên là Trưởng phòng Tình báo Quân ủy Hội (Cơ quan tiền thân của Tổng cục II - Bộ Quốc phòng) - Bộ Tổng Tham mưu; Trưởng ban Quân báo và Tình báo của Bộ Tư lệnh Nam Bộ; nguyên Phó ban Địch tình Xứ ủy Nam Bộ (Cơ quan tiền thân của Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam); từng là Phó ban Binh vận Trung ương Cục miền Nam; Bí thư kiêm Chính ủy Phân khu V và Phân khu I; Ủy viên Thường vụ Khu ủy Sài Gòn Gia Định, Chính ủy Lực lượng Biệt động Sài Gòn…

Bởi thế, chị Minh Vân - người con gái đầu lòng của nhà tình báo Đào Phúc Lộc - không chỉ là tác giả, là nhân vật chính trong tác phẩm này, mà còn là nhân chứng của một thời kỳ lịch sử đầy hào hùng và bi tráng của dân tộc ta.

Tháng 4/2014, trong khuôn khổ Trại Sáng tác Văn học về đề tài "Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống", do Bộ Công an và Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức tại Đà Lạt; chị Minh Vân đã được mời tham dự, với tư cách là một tác giả. Dĩ nhiên, không phải cứ ai đi dự trại viết cũng có tác phẩm hoàn chỉnh và không phải tác phẩm nào đã hoàn chỉnh cũng được xuất bản. Nhưng với "Không thể mồ côi" lại là một câu chuyện khác, vượt ra ngoài ranh giới của văn chương…

Nguyên tác cuốn sách hơn 400 trang này là khoảng gần 200 trang bản thảo khổ A4, chữ dày chi chít, hầu như không xuống dòng và thậm chí tất cả các từ, câu chữ đều là tiếng Việt nhưng lại… không có dấu. Thêm nữa, cách viết của tác giả theo tư duy của người làm khoa học tự nhiên, diễn đạt quen với ngữ pháp nước ngoài, khiến người đọc rất khó hiểu nghĩa chính xác, đặc biệt là các danh từ riêng.

Bìa cuốn sách "Không thể mồ côi" do Nhà xuất bản CAND ấn hành, tháng 12/2014. (Ảnh minh họa là bé Minh Vân được cha và mẹ bế, khi ở Chiến khu Việt Bắc, năm 1947).
Bìa cuốn sách "Không thể mồ côi" do Nhà xuất bản CAND ấn hành, tháng 12/2014. (Ảnh minh họa là bé Minh Vân được cha và mẹ bế, khi ở Chiến khu Việt Bắc, năm 1947).

Bù lại, chị Minh Vân có trí nhớ thật tuyệt vời. Từng sự kiện và từng nhân chứng thuyết phục, đã được chị kể lại trung thực. Chúng giống như một bức tranh đa màu sắc, những thước phim quay chậm, cụ thể và sinh động đến từng chi tiết nhỏ…

Tôi vinh dự là người được chị Minh Vân tin tưởng, trao quyền chắp bút cho tất cả các câu chữ trong sách đều có đầy đủ dấu tiếng Việt. Tôi đã dành thời gian hàng tháng trời để diễn đạt, chấm phẩy lại nhiều câu cho đúng ngữ pháp hơn; đồng thời, biên soạn lại, chuyển đổi vị trí một số đoạn, cho bạn đọc dễ hiểu và dễ dàng tiếp cận nội dung tác phẩm. Tuy nhiên, tôi vẫn cố gắng tôn trọng tối đa văn bản gốc của nguyên tác, để những tư liệu  chân thực và sinh động của chị nói giùm tất cả; đặc biệt, là phần nửa cuối của sách.

Chị Minh Vân không phải là một nhà văn. Bởi thế, cũng xin bạn đọc đừng coi tác phẩm này là một sáng tác văn học. Tôi đánh giá cao sự dũng cảm, không né tránh bất cứ sự vật, hiện tượng nào của người viết. Phải là người bản lĩnh, tự tin, lạc quan lắm với cuộc đời này, mới dám kể lại một cách chân thực và đầy đủ, mới dám viết ra một cách khách quan, bình luận công bằng mọi chuyện riêng tư của cuộc đời mình như thế!

Một phần nội dung quan trọng của cuốn sách góp phần khắc họa chân dung Anh hùng - Liệt sĩ Đào Phúc Lộc, thông qua những câu chuyện, lời kể, hồi tưởng xúc động của nhiều nhân vật, từng là lãnh đạo cao cấp của Đảng, Nhà nước ta; các tướng lĩnh, sĩ quan cao cấp của công an và quân đội; tác giả Minh Vân thường gọi họ bằng những bí danh thân mật: Chú, Bác, Cô, Dì… Họ đều là những đồng đội của người Anh hùng - Liệt sĩ năm xưa. Mỗi người một kỷ niệm, một góc độ khác nhau, nhưng đều khẳng định tài năng và nhân cách cao đẹp của Anh hùng - Liệt sĩ Đào Phúc Lộc!

Có thể coi những trang sách của chị Minh Vân là “Những trang đời”chắt lọc và rút ra từ tất cả những gì còn lại từ gần 70 năm cuộc đời mình đã trải; sau bao buồn vui, thăng trầm của một đời người và một phần lịch sử của cả một dân tộc. Tất cả đều nhằm một mục đích nhân văn: Không ai được phép quên quá khứ, và hiện tại phải được đánh giá công bằng, để cho tương lai tốt đẹp hơn!

"Không thể mồ côi" là một món quà nhỏ, nhưng vô cùng ý nghĩa, nhân dịp chào mừng kỷ niệm 70 năm thành lập QĐND Việt Nam; đồng thời cũng là dịp tưởng nhớ tròn 45 năm ngày Liệt sĩ - AHLLVTND Đào Phúc Lộc hy sinh (24/12/1969 - 24/12/2014).

Hà Nội, cuối năm 2014

Nhà văn Đặng Vương Hưng

Các tin khác

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Khi người trẻ kể chuyện văn hóa, lịch sử trên không gian mạng

Văn hóa, lịch sử không còn chỉ nằm trong sách giáo khoa, những trang tư liệu hay không gian bảo tàng. Trên TikTok, Facebook, Instagram, YouTube... người trẻ đang kể câu chuyện của cha ông bằng video ngắn, tranh vẽ, thời trang, âm nhạc và công nghệ số. Cách kể mới đang giúp di sản đến gần hơn với công chúng trẻ. Nhưng khi một video có thể lan truyền tới hàng trăm nghìn người chỉ trong thời gian ngắn, câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để sáng tạo mà không làm sai lệch những giá trị văn hóa đã được trao truyền qua nhiều thế hệ?

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Căng thẳng thuế quan Mỹ - Canada

Dù ông Trump tuyên bố Mỹ "không cần Canada", thực tế Washington đang mua phần lớn dầu thô, khí đốt, điện cùng nhiều nguyên liệu công nghiệp sống còn từ quốc gia láng giềng.

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Giá xăng, dầu đang hình thành một “bình thường mới”

Sau 6 tháng xung đột Trung Đông, giá dầu và xăng vẫn neo cao nhưng thị trường đang dần hình thành một "bình thường mới". Dù Mỹ nỗ lực mở rộng nguồn cung qua thỏa thuận với Venezuela, giá nhiên liệu vẫn khó hạ nhiệt trong ngắn hạn.

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Golden Oldies - Lễ hội tái hiện ký ức

Ra đời từ năm 1989 từ ý tưởng của cộng đồng địa phương nhằm đưa du khách trở về với bầu không khí "vàng" của các thập niên từ 1950 - 1980, lễ hội Golden Oldies được tổ chức vào ngày cuối tuần cuối cùng của tháng 7 hàng năm tại làng Krofdorf-Gleiberg, thị trấn Wettenberg, tiểu bang Hessen - Đức. Kết hợp giữa âm nhạc, xe cơ giới và thời trang vintage, Golden Oldies đã trở thành một trong những lễ hội văn hóa hoài niệm lớn nhất nước Đức, thu hút mỗi năm khoảng 60.000 - 70.000 lượt du khách.

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Asiad 20 và “Chiến dịch săn vàng” của đoàn Việt Nam

Chỉ còn ít tuần nữa, Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 20 (Asiad 20) sẽ chính thức khởi tranh tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản). Thời điểm này, không khí tập luyện tại các trung tâm huấn luyện thể thao quốc gia đang bước vào giai đoạn "nước rút" khốc liệt nhất. Với mục tiêu phấn đấu giành từ 4 - 6 HCV, Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đang dồn toàn lực, kích hoạt chế độ "cắm trại săn vàng" cho các đội tuyển trọng điểm.

Một thoáng Milan

Một thoáng Milan

Được coi là trung tâm quan trọng của thời trang châu Âu, cái nôi của Opera và đô thị kinh tế của nước Ý, Milan trên thực tế còn là một trong những thành phố đẹp nhất nước Ý. Ẩm thực đa dạng và cuộc sống nhộn nhịp, Milan là sự hòa quyện giữa cuộc sống hiện đại phồn thịnh với vô vàn di tích lịch sử tráng lệ. Sự tiên phong nghệ thuật độc đáo và bảo tồn truyền thống cổ điển đã đem đến cho Milan một vẻ quyến rũ mê hoặc.

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Mỹ phát động “chiến tranh kinh tế” chống Iran

Ngày 24/8, chính quyền Mỹ đã công bố chiến dịch “chiến tranh kinh tế” hủy diệt do Tổng thống Donald Trump phát động nhằm đối phó với Iran. Chiến dịch này đang được giới quan sát quốc tế theo dõi xem liệu ông Trump có thật sự thực hiện đúng như những gì tuyên bố hay không, khi những cái giá phải trả về mặt chính trị ngày càng tăng.

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Biến bản sắc thành động lực kinh tế

Trong bối cảnh toàn cầu hóa đòi hỏi Việt Nam vừa bảo tồn bản sắc vừa tạo động lực tăng trưởng mới, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đang mở ra hành lang pháp lý đồng bộ nhằm chuyển hóa giá trị văn hóa thành tài sản trí tuệ và nguồn lực kinh tế. Mục tiêu của dự thảo không dừng ở quản lý mà hướng tới kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo hoàn chỉnh, nơi truyền thống được phát huy thành giá trị thương mại bền vững.

Để sân khấu thực cảnh đậm chất văn hóa, thu hút khách du lịch

Để sân khấu thực cảnh đậm chất văn hóa, thu hút khách du lịch

Những năm gần đây, sân khấu thực cảnh ở Việt Nam đang nở rộ. Khởi đầu từ “Tinh hoa Bắc Bộ” năm 2017 đến nay, chúng ta có thêm những vở như “Ký ức Hội An”, “Tinh hoa Việt Nam”, “Vũ điệu trên mây”, “Chuyện tình Bản Giốc”, “Dòng sông kể chuyện”, “Huyền tích U Va”… và mới đây là “Đất nước thiên hùng ca” cho thấy một xu hướng: lịch sử, truyền thuyết, cảnh quan và di sản đang được kể lại bằng ngôn ngữ của sân khấu hiện đại.

Số hóa an ninh - vì bình yên Đất Mũi

Số hóa an ninh - vì bình yên Đất Mũi

Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, tỉnh Cà Mau không chỉ đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào cải cách hành chính hay phát triển kinh tế, mà còn chủ động đưa công nghệ vào công tác bảo đảm an ninh trật tự ở cơ sở. Việc thành lập, duy trì các mô hình như “Cổng an ninh trật tự thông minh” tại xã Phong Hiệp; “An ninh trật tự xã hội thông minh” tại xã Tân Hưng hay hệ thống “Camera an ninh trật tự” tại hầu hết các xã, phường trên địa bàn tỉnh đã mang lại bước ngoặt lớn, trở thành “Lá chắn công nghệ” thay đổi căn bản phương thức quản trị địa bàn và huy động sức mạnh lòng dân, giữ gìn sự bình yên cho xóm làng nơi địa đầu cực Nam Tổ quốc.

Vẫn chưa thể vực dậy đồng yen

Vẫn chưa thể vực dậy đồng yen

Hàng trăm tỷ USD được tung ra để hỗ trợ đồng yen, nhưng chênh lệch lãi suất, gánh nợ công và sức hút của tài sản Mỹ tiếp tục bào mòn hiệu quả can thiệp.