Sức mạnh hàng hải của Mỹ đang suy giảm?

Thương mại hàng hải và sức mạnh hàng hải rất quan trọng đối với mạng lưới toàn cầu do khoảng 90% hàng hóa giao dịch của thế giới được vận chuyển bằng đường biển. Những cuộc thảo luận về quyền lực và chiến lược trong thế kỷ 21 thường xoay quanh các lĩnh vực mới gồm không gian mạng hay không gian vũ trụ.

Tuy nhiên, trong tương lai gần, các sự kiện địa chính trị vẫn sẽ chủ yếu diễn ra trên biển - một môi trường lâu đời và quen thuộc hơn nhiều.

Dư luận Mỹ đang xôn xao với 2 cuốn sách mới được phát hành: "Chế ngự các con sóng" của Bruce Jones và "Thời đại biển xanh" của Gregg Easterbrook. Cả 2 cuốn sách đã đưa ra những đánh giá về những thách thức và tầm quan trọng của mối quan hệ giữa các cường quốc hàng hải đương đại. Cả hai đều lập luận rằng an ninh và thịnh vượng của Mỹ phụ thuộc vào sức mạnh hải quân, đồng thời cảnh báo rằng các vùng biển thương mại sẽ lại chứng kiến bạo lực xảy ra.

Sức mạnh hàng hải của Mỹ đang suy giảm? -0
Tàu sân bay USS Kitty Hawk, một trong những biểu tượng của Hải quân Mỹ, đang trên hành trình từ Washington đến Texas để chấm dứt nhiệm vụ, sẽ được phá dỡ và bán sắt vụn

Bruce Jones chỉ ra rằng các đại dương trên thế giới đang nhanh chóng trở thành khu vực diễn ra các cuộc đối đầu nghiêm trọng nhất giữa những lực lượng quân sự lớn trên thế giới. Ông cho rằng, mô hình hợp tác của thế kỷ 20 đang bị xói mòn và điều này đặt nền tảng cho một cuộc xung đột quy mô lớn và các cuộc tranh giành địa chính trị đang diễn ra trên biển. Bên cạnh dự báo ảm đạm này, Bruce Jones đưa ra cảnh báo về nguy cơ từ việc bá quyền hàng hải của Mỹ suy giảm. Gregg Easterbrook cũng ủng hộ việc duy trì bá quyền hàng hải của Mỹ nhưng lại cho rằng nhiều người không thích các tổ chức quân sự và chúng ta có thể mơ về một ngày các quốc gia đều không cần đến quân đội hoặc hải quân!

Để duy trì trật tự quốc tế mà hai tác giả Bruce Jones và Gregg Easterbrook ca ngợi nhưng đang suy thoái, Mỹ cần phải khôi phục sức mạnh hàng hải, vốn đang suy giảm theo thời gian, cả về quân sự lẫn dân sự. Sự kết nối toàn cầu mà hai tác giả ca ngợi đã giúp gia tăng các tập đoàn hậu cần tư nhân khổng lồ mà bây giờ là đội tàu thương mại của Mỹ, vốn cần thiết cho việc huy động lực lượng của Mỹ vì mục đích quân sự nếu có chiến sự. Năm 1950, đội tàu thương mại của Mỹ đảm nhiệm 43% lượng vận chuyển toàn cầu.

Đến năm 1994, tỷ lệ này giảm xuống còn 4% mặc dù Mỹ đã ban hành một đạo luật từ năm 1920 yêu cầu các tầu qua lại giữa các cảng của Mỹ phải được đóng, đăng ký tại Mỹ và phải được vận hành bởi một thủy thủ đoàn bao gồm hầu hết là công dân Mỹ. Đội tàu thương mại của Mỹ hiện gồm 393 tàu và chỉ đứng thứ 27 thế giới. Trong khi đó, Trung Quốc hiện nay là nước có đội tàu thương mại lớn thứ 2 thế giới và đội tàu này không bao gồm đội tàu đánh cá bán quân sự đầy tai tiếng mà họ đã sử dụng để tiến hành các cuộc xâm nhập vào các vùng biển tranh chấp.

Việc Mỹ thiếu một đội tàu thương mại quy mô lớn khiến quốc gia này phụ thuộc nhiều hơn vào hải quân, mà hạm đội của họ cũng đã thu hẹp một cách đáng kể. Hải quân Mỹ vào năm 1930 có nhiều tàu hơn so với hiện nay. Năm 2020, Trung Quốc đã vượt Mỹ để trở thành cường quốc hải quân lớn nhất thế giới tính về số lượng. Do đó, mục tiêu của Lầu Năm Góc là tăng quy mô hạm đội từ 306 lên 355 tàu vào năm 2034, một mục tiêu xa mà quốc hội nước này vẫn chưa đồng ý về mặt kinh phí.

Như nhà phân tích quốc phòng Mackenzie Eaglen đã viết, điều gây căng thẳng hơn nữa cho quân đội Mỹ là việc các chỉ huy chịu trách nhiệm xây dựng các kế hoạch chiến tranh đã đưa ra các yêu cầu quá cao đối với các lực lượng. Ngay cả một hạm đội 500 tàu cũng khó có thể đáp ứng những yêu cầu này. Sự khác biệt giữa cung và cầu của hải quân Mỹ gây thiệt hại cho các thành viên của lực lượng này. Chẳng hạn như việc triển khai thường xuyên và liên tục các tàu sân bay khiến chúng không có thời gian để bảo trì, nâng cấp.

Khoảng cách giữa nghĩa vụ hàng hải và khả năng của hạm đội đang làm suy giảm năng lực của hải quân Mỹ. Bằng chứng là ngày càng có nhiều vụ tai nạn xảy ra trên biển. Đó là vụ tàu ngầm tấn công USS Connecticut đâm vào một vật thể không xác định khi đang hoạt động ở khu vực Biển Đông. Hay vụ cháy năm 2021, được cho là do một thủy thủ gây ra, khiến tàu USS Bonhomme Richard bị phá hủy và hàng chục thủy thủ cùng nhân viên dân sự bị thương.

Trong 4 năm qua, các vụ va chạm giữa hai tàu khu trục của hải quân Mỹ với các tàu buôn đã khiến 17 thủy thủ thiệt mạng. Năm 2021, Văn phòng kiểm toán Chính phủ Mỹ, một cơ quan giám sát liên bang, đã kết luận rằng những vụ việc này xảy ra là do nhân viên không đủ, mệt mỏi và không được đào tạo bài bản. Năm 2018, một đánh giá nội bộ của hải quân Mỹ cho thấy 85% sĩ quan cấp dưới thiếu hụt các kỹ năng cần thiết để xử lý các vấn đề phát sinh trên tàu. Những thách thức này càng trầm trọng hơn bởi những thủ tục hành chính rườm rà. Một báo cáo được công bố gần đây theo sự ủy quyền của đảng Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ đã khiến một số người chỉ trích nền văn hóa hải quân coi trọng công việc hành chính hơn công tác đào tạo kỹ năng chiến đấu.

Theo chiến lược an ninh của mình, Tổng thống Biden cam kết đảm bảo lực lượng vũ trang của Mỹ vẫn là lực lượng được đào tạo và trang bị tốt nhất thế giới. Tuy nhiên, tình hình nguồn lực hiện tại dành cho lực lượng này đã làm dấy lên câu hỏi về mức độ nghiêm trọng của cam kết đó.

Chiến lược hiện tại đòi hỏi Mỹ phải dành khoảng 1.000 tỷ USD cho ngân sách quốc phòng hằng năm (tương đương khoảng 5% GDP) và tăng gấp đôi ngân sách 59 tỷ USD cho Bộ Ngoại giao và Cơ quan Phát triển quốc tế Mỹ. Mặc dù chính quyền ông Biden đã tăng chi tiêu trong nước nhưng ngân sách an ninh quốc gia Mỹ khó có thể đạt được mức đó. Các khoản đóng góp của đồng minh có thể bù đắp phần nào thiếu hụt về kinh phí hiện tại nhưng không thể giúp giải quyết được toàn bộ vấn đề.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?