SOS: Những tộc người cội rễ đang dần …tuyệt chủng

Từ con số 4 triệu (có thể là 6 triệu) lúc ban đầu, người da đỏ của những bộ lạc sống giữa dãy Andes và Đại Tây Dương bây giờ tính đi tính lại vẫn chưa đầy 20 vạn người. Những người sống sót buộc phải rút vào rừng sâu.

Một phụ nữ da đen thuộc tộc người Aborigen - tộc người cội rễ của châu Đại Dương - ngồi bệt trên thảm cỏ khuôn viên khách sạn Travelods ở thành phố Darwin, trên miếng đất của bộ lạc chị mà người ta đã nhẫn tâm cướp đi. Chị đi tìm sự quên lãng trong men rượu... Nhóm người qua đường dừng lại rồi quả quyết rằng, nếu chị cứ uống mãi như vậy sẽ ảnh hưởng đến sức khỏe... “Để sống lâu ư?”, người đàn bà ngạc nhiên hỏi và nhấn mạnh âm “sống”. “Thực ra, chúng tôi đã chết lâu rồi...”.

Tù trưởng của bộ lạc Acha, bộ tộc cư ngụ trên những dãy núi cao phía bắc Thái Lan đang đứng trước xác của một em bé chết vì bệnh sốt rét và chứng suy dinh dưỡng. Khi được hỏi: Làm sao để cứu bộ lạc của ông ta? Viên tù trưởng trả lời vẻ châm biếm: “Có thứ vật chất nào chống lại nổi sự vô cùng không?”.

Một người da đỏ đã khiến các du khách phương xa hiểu được sự chán nản và tuyệt vọng của đồng bào anh, khi thấy anh lang thang ven một con lộ ở Florida (Mỹ). Họ đề nghị được đưa anh về nhà nhưng anh trả lời: “Về nhà ư?” và nhìn xa xăm về hướng bình nguyên Everglada bao la, nơi vốn là tổ quốc của cha ông anh và chỉ: “Đó chính là nhà của tôi!”...

Đó là sự bất lực của các tộc người, mà nền văn minh đương đại luôn cho rằng, “đó là những sắc dân tiền sử – khởi đầu cho sự tiến hóa của nhân loại”. Họ cũng không bài xích lối sống tân kỳ, bởi họ đã thích nghi với điều kiện sống thực tế trong tự nhiên nhiều nghìn năm nay rồi. Và mỗi thành viên của bộ lạc luôn phải lao động cật lực, để mọi người đều có thể sống được. Ví như người Lanland trên vùng Bắc Cực phải vác và kéo những cây to qua nhiều cây số băng giá, để mọi người thuộc quần thể xã hội của họ luôn có lửa sưởi ấm. Người da đỏ tại Brazil đi lấy nước sinh hoạt rất xa nơi ở. Còn người Acha ở Thái Lan và người Tamberma ở Togo làm việc quần quật ngoài đồng từ tinh mơ đến tối mịt, để mọi thành viên trong bộ tộc có đủ thực phẩm qua ngày.

Chính người da trắng đã đem tới “vết thương chí tử” cách đây hơn 5 thế kỷ, khi những lực lượng thực dân từ xứ Bồ Đao Nha xa lắc ùa đến Tân thế giới bằng kị binh, chiến tranh, đói khát, dịch bệnh và cái chết. Từ con số 4 triệu (có thể là 6 triệu) lúc ban đầu, người da đỏ của những bộ lạc sống giữa dãy Andes và Đại Tây Dương bây giờ tính đi tính lại vẫn chưa đầy 20 vạn người. Những người sống sót buộc phải rút vào rừng sâu. Gần 20 bộ lạc da đỏ ở Brazil đã bị “nền văn minh mới” xóa sổ trong bảng nhân chủng học thế giới. 2.000 người thuộc các bộ lạc khác trong rừng rậm Amazone đang sắp tuyệt chủng.

Những bộ tộc còn sót lại tại Panama cũng vậy, đó là tộc người Cuna, những người da nâu nhỏ nhắn, duyên dáng với những vòng vàng xâu trên mũi. Họ bị biến thành nô lệ, thành “công dân hạng hai” ở cả Bắc và Nam Mỹ. Phong trào đòi nhân quyền của các bộ tộc người sắp tuyệt chủng hơn hai thế kỷ trước, đã cấu thành nền tảng cho bản hiến pháp của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ.

Ngay chính tại quê hương của giải Nobel Hòa bình, quyền tự trị của các sắc dân vẫn không được công nhận: ở Na Uy, người Lanland đang khốn khổ với cuộc sống sinh tồn trong những điều kiện ngặt nghèo của vùng Bắc Cực. Họ còn độ 3 vạn người, sống chủ yếu bằng nghề nuôi hươu giữa những luồng gió buốt thấu xương và đất đai đóng băng khô cứng, nhằm cung cấp sản vật cho thị trường Scandinave và châu Âu. Những con người chăm chỉ này có số phận không khác gì với đồng loại của họ bên kia đường xích đạo: người Aborigen tại châu Đại Dương. Sắc tộc cội nguồn của “lục địa thứ năm” cũng đã hiện hữu nơi đây cả 30 nghìn năm.

Mọi sự đã đảo lộn chỉ trong vòng 200 năm trở lại đây, khi những “nhà khai hóa” đầu tiên kéo lê gót ủng trên quê hương họ (?). Sau hai thế kỷ bị truy đuổi, người Aborigen giờ đây tồn tại như là những “tộc người thiểu số sống theo lối tự quản”. Họ phải sống ở những vùng đất mà nhà nước của người da trắng cho là “không hữu ích cho nền kinh tế và thuộc dạng bảo tồn”. Chẳng du khách nào qua châu Đại Dương muốn đặt chân đến đó cả...

Thảm sát người da đỏ Mỹ Châu hòng chiếm đất đai giàu tài nguyên của họ.

Thảm sát người da đỏ Mỹ Châu hòng chiếm đất đai giàu tài nguyên của họ.

Bộ lạc Acha cũng sắp có nguy cơ tuyệt chủng vì không gian sinh tồn của họ cứ bị thu hẹp mãi. Tuy họ đã ngụ cư lâu đời trên những triền núi cao – mà dân Thái Lan “chính hiệu” không ai muốn ở. Nhưng rồi nạn phá rừng khai thác lâm sản tràn lan, muốn tồn tại, người Acha buộc phải bỏ nghề nông, chuyển qua làm đồ thủ công bán cho giới lái buôn quanh khu Tam Giác Vàng.

Nhiều bộ lạc khác tại “lục địa Đen” lại có cơ may như vậy. Không có một bộ lạc nào thuộc Tây Phi có thể “trụ” được trước sự suy vong kề cận, ngoại trừ người Tamberma ở Togo, họ vẫn “ngang nhiên” cấy cày trên những cánh đồng ven quốc lộ dẫn lên miền Bắc nước này, cương quyết bảo vệ sự sinh tồn của mình bằng... vũ lực. Giáo mác và cung nỏ của họ đã khiến nhiều kẻ có mưu đồ đen tối phải “tạm” chịu khuất phục nhiều thập niên nay.

W.Maivotsinim – “người cha tinh thần” của các bộ lạc da đỏ ở Amazone – đã khuyến cáo: “Khi người da đỏ cuối cùng lìa đời, cũng chính là lúc “cỗ xe chở vòm trời” bị lật nhào. Xe sẽ úp xuống và vùi lấp trái đất này...”

Trần Quang Long (Tổng hợp)

Các tin khác

Nga, ASEAN và trật tự châu Á - Thái Bình Dương

Nga, ASEAN và trật tự châu Á - Thái Bình Dương

Từ ngày 17 đến 19/6/2026 sẽ diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh Nga - Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 5 tại Kazan, thủ phủ của Tatarstan, Nga để kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối ngoại. Mối quan hệ Nga - ASEAN phản ánh bầu không khí chính trị chung của cả khu vực.

Ông Jordan Bardella: Trước ngưỡng cửa Điện Elysee

Ông Jordan Bardella: Trước ngưỡng cửa Điện Elysee

Các cuộc thăm dò mới nhất tại Pháp đang phác họa một kịch bản từng bị xem là khó tưởng tượng cách đây chưa đầy một thập niên: ông Jordan Bardella, nhà lãnh đạo trẻ của đảng Tập hợp Quốc gia (RN) cực hữu, nổi lên như ứng cử viên sáng giá nhất cuộc bầu cử tổng thống năm 2027.

Khi nghệ sĩ trẻ giương buồm ra khơi

Khi nghệ sĩ trẻ giương buồm ra khơi

Từ những tranh luận quanh hình tượng Chim Lạc trong MV “Come My Way” của Sơn Tùng M-TP đến hành trình mang dân ca, áo dài và văn hóa lúa nước Việt Nam lên sân khấu quốc tế của Phương Mỹ Chi, một xu hướng đáng chú ý đang xuất hiện trong đời sống nghệ thuật hiện nay, thay vì tìm kiếm sự khác biệt bằng cách chạy theo các trào lưu toàn cầu, nhiều nghệ sĩ trẻ đang lựa chọn trở về với cội nguồn văn hóa dân tộc. Và, chính những chất liệu tưởng chừng quen thuộc ấy lại đang trở thành "tấm hộ chiếu" giúp nghệ thuật Việt Nam tìm đường bước ra thế giới.

Nữ thượng úy tài năng, đam mê sống đẹp

Nữ thượng úy tài năng, đam mê sống đẹp

Không chỉ là một cán bộ công an có nhiều sáng kiến hữu ích trong công tác, Thượng úy Hồ Ngọc Thiên Thư còn có nhiều sáng kiến, mô hình vì cộng đồng và lan tỏa các hoạt động gieo nhân ái tại địa phương.

Thống chế Syed Asim Munir - Tư lệnh Lục quân Pakistan (bên trái) đến Tehran nhằm thúc đẩy các nỗ lực hòa giải. Ảnh: Al Jazeera.

Cuộc mặc cả căng thẳng quanh eo biển Hormuz

Trong bối cảnh lệnh ngừng bắn mong manh có thể vỡ vụn, Pakistan và Qatar gấp rút đưa các phái đoàn tới Tehran để cứu vãn một thỏa thuận mà cả thế giới đang trông đợi. Liên tiếp những chuyến ngoại giao con thoi diễn ra giữa Islamabad, Doha và Tehran nhằm cố giữ lại một cây cầu, dù rất hẹp, để đưa Mỹ và Iran quay lại bàn thương lượng.

Đông Bắc Á liệu có sa vào cuộc đua “hạt nhân hóa”?

Đông Bắc Á liệu có sa vào cuộc đua “hạt nhân hóa”?

Theo bài phân tích từ Foreign Affair, trong những năm gần đây, ngày càng nhiều chuyên gia và học giả cho rằng 2 đồng minh then chốt của Mỹ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là Nhật Bản và Hàn Quốc cuối cùng sẽ theo đuổi vũ khí hạt nhân. Năm 2023, nhà ngoại giao kỳ cựu người Mỹ Henry Kissinger từng dự báo Nhật Bản sẽ sở hữu vũ khí hạt nhân trong vòng 1 thập kỷ. Những nhận định này được đưa ra dựa trên cơ sở nào?

Quan hệ Nga - Trung ngày càng nồng ấm

Quan hệ Nga - Trung ngày càng nồng ấm

Trong 2 ngày 19 và 20/5, chỉ ít ngày sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump, Trung Quốc lại tiếp đón Tổng thống Nga Vladimir Putin trong sự chú ý đặc biệt của dư luận thế giới. Hai cuộc gặp thượng đỉnh thế giới mang những ý nghĩa nhất định, đặc biệt là cuộc gặp Nga-Trung.

Anh sẽ tái nhập EU?

Anh sẽ tái nhập EU?

Nước Anh đang dậy lên dư luận cho rằng họ nên tái gia nhập EU càng sớm càng tốt để khắc phục những khó khăn, bất cập phát sinh từ khi tách khỏi khối này cách đây 10 năm. Liệu việc này có diễn ra hay không, nếu có thì thuận lợi hay không?

Ai còn nhớ Gaza?

Ai còn nhớ Gaza?

Vụ Israel tiêu diệt thủ lĩnh Hamas Izz al-Din al-Haddad hôm 15/5 một lần nữa đưa Gaza trở lại phần tin nóng trên mặt báo quốc tế. Nhưng, đằng sau những dòng tin tức mới cập nhật là một thảm trạng cũ: gần 2 triệu người dân tại dải đất này vẫn đang vật lộn với nạn đói, dịch bệnh và vòng vây phong tỏa ngày một siết chặt.

“Cắt lớp” quan hệ Mỹ - NATO

“Cắt lớp” quan hệ Mỹ - NATO

Kể từ khi cuộc chiến Mỹ/Israel - Iran nổ ra cuối tháng 2/2026, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần phàn nàn về việc các đồng minh không hợp tác tham gia cuộc chiến, đồng thời đe dọa xem xét lại mối quan hệ với Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Anh: Thử thách của Thủ tướng Starmer

Anh: Thử thách của Thủ tướng Starmer

Thủ tướng Anh Keir Starmer đang phải vật lộn để giữ chiếc ghế của mình sau kết quả thảm hại trong cuộc bầu cử địa phương vào đầu tháng 5. Lời kêu gọi “tái cấu trúc” trong hàng ngũ Công đảng của ông vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ hàng loạt nghị sĩ Công đảng và họ đang kêu gọi ông từ chức.

Trung Quốc trải thảm đỏ đón ông Trump

Trung Quốc trải thảm đỏ đón ông Trump

Thảm đỏ, lễ duyệt binh và thiếu nhi vẫy cờ hoa, reo hò,... Sáng 14/5, Trung Quốc đã tổ chức một buổi lễ đón tiếp trọng thể Tổng thống Mỹ Donald Trump sang thăm chính thức và sẽ tham gia hội nghị thượng đỉnh Trung - Mỹ.

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.