Động đất xảy ra lúc 14h46 chiều thứ sáu (giờ Tokyo) ở độ sâu 10 km, cách Tokyo 382 km về phía đông bắc, cơ quan khảo sát địa chất Mỹ cho biết và thêm rằng động đất mạnh tới 8,9 độ Richter.
Cho đến tối, giới chức Nhật cho hay có khoảng 2-300 thi thể người thiệt mạng được tìm thấy ở thành phố miền đông bắc Sendai, thuộc tỉnh gần tâm chấn động đất nhất. Khoảng 110 người nữa được xác nhận đã chết. Bên cạnh đó còn 350 người mất tích và hơn 500 người bị thương.
Đến đêm, hãng tin Kyodo của Nhật Bản thông báo con số người thiệt mạng có thể lên đến 1.000. Cùng lúc đó, hàng nghìn cư dân ở gần một nhà máy điện nguyên tử ở tỉnh Fukushima được lệnh sơ tán, do hệ thống làm lạnh của nhà máy bị hỏng sau động đất, AFP cho hay. Lo ngại cho độ an toàn của nhà máy, không quân Mỹ đã được huy động đưa chất làm mát đến tức thì.
Mức độ phóng xã cao gấp 1000 lần thông thường đo được tại một trong hai nhà máy ở Fukushima, tuy nhiên giới chức cho hay mọi việc vẫn an toàn trong tầm kiểm soát.
Động đất cực mạnh gây sóng thần cao tới 7 mét ở đông bắc Nhật Bản, sau đó tiếp tục có đến 50 cơn dư chấn kéo dài hàng giờ đồng hồ. Hàng chục thành phố và làng mạc dọc theo đường bờ biển dài hơn 2.000 km phía đông Nhật Bản rung lên dữ dội. Chấn động có thể được cảm thấy rõ cả ở thủ đô Tokyo, cách tâm chấn hàng trăm km.
"Tim bắn ra khỏi lồng ngực. Chưa bao giờ cảm giác động đất như lần này", Phạm Hồng Long, nghiên cứu sinh Việt Nam đang sống ở ngoại ô Tokyo, thốt lên trên mạng xã hội facebook. "Cả tòa nhà nghiên cứu 5 tầng của bọn mình rung lắc, kêu răng rắc".
AFP cho hay động đất hôm nay kéo theo những đợt sóng thần cao 4 mét vào bờ biển đông bắc Nhật Bản. Tại cảng Sendai, tỉnh Miyagi, sóng thần còn lên cao tới 10 mét. Truyền hình Nhật phát đi hình ảnh những ngôi nhà bị sóng thần cuốn trôi. Đường băng tại sân bay Sendai ngập nước trong khi hàng chục người phải đứng trên nóc của tòa nhà chờ. Trong khi đó, hãng tin Kyodo cho biết sóng thần cao 7 mét ập vào bờ biển ở tỉnh Fukushima.
Một đoàn tàu chở khoảng 100 hành khách đã bị mất tích do nước cuốn trôi. Nhiều đoàn tàu khác được thông báo mất tích. Một con đê ở tỉnh nói trên bị vỡ khiến nước cuốn trôi nhiều nhà cửa. AFP cho hay một thị trán với 23.000 dân bị quét sạch bởi sóng thần.
Ít nhất 10 vụ hỏa hoạn được ghi nhận ở Tokyo. Nhiều tòa nhà rung chuyển trong vài phút. Hệ thống tàu điện ngầm ngừng hoạt động, tiếng xe còi hú khắp nơi còn dân chúng sơ tán khỏi các tòa nhà.
"Chưa bao giờ thấy trận động đất lớn vậy. Trên tầng 9, rung lắc dữ dội, đồ đạc đổ khắp nơi, máy tính xập xuống bàn, cốc nước cũng lăn", một nghiên cứu sinh người Việt ở Nhật kể. "Tất cả mọi người chui hết xuống gầm bàn, mặt mũi tái mét! Mấy người Nhật bảo chưa bao giờ thấy trận lớn thế này".
Osamu Akiya, 46 tuổi, đang làm việc trong văn phòng ở Tokyo thì động đất xảy ra. Giá sách, máy tính bị xô xuống nền nhà. "Tôi đã chứng kiến nhiều vụ động đất rồi nhưng chưa bao giờ thấy có vụ nào thế này", anh nói. "Tôi không biết đêm nay có về nhà được không nữa".
Trước đó, Nhật Bản đưa ra cảnh báo sóng thần ở mức cao nhất, cho rằng sóng có thể cao tới 6m.
Chứng khoán châu Á giảm giá sau thông tin về động đất và sóng thần ở Nhật khiến bầu không khí của thị trường vốn đã ảm đạm lại càng xấu thêm. Chỉ số Nikkei của Nhật và Hansen của Hong Kong sụt điểm.
David Cohen, bình luận viên kinh tế của Action Economics lo ngại rằng dù đồng yên được cho là nơi trú ẩn an toàn của các nhà đầu tư trong những tình huống nguy ngập ở các nơi khác trên thế giới, giờ đây họ có thể bán yên để mua USD. Tuy nhiên, Arjuna Mahendaran, giám đốc chiến lược của HSBC tại Singapore không cho rằng thảm họa thiên nhiên này sẽ có ảnh hưởng lâu dài tới đồng tiền của Nhật Bản, BBC dẫn lời ông cho biết.
Cơ quan cảnh báo sóng thần Thái Bình Dương cũng phát cảnh báo đối với một loạt các vùng lãnh thổ như Đài Loan, Nga, quần đảo Mariana, Guam, Philippines, quần đảo Marshall, Indonesia, Papua New Guinea, Nauru, Micronesia và Hawaii.
Lần cuối cùng một trận động đất dữ dội xảy ra ở Tokyo là vào năm 1923 khi cơn địa chấn Kanto Vĩ đại cướp đi sinh mạng của 140.000 người, đa phần là trong các vụ hỏa hoạn. Năm 1825, động đất mang tên Ansei Edo cũng khiến thành phố này bị hư hại nhiều. Gần đây nhất, trận động đất Kobe năm 1995 khiến 6.400 người chết.
Năm 2004, hơn 220.000 người thiệt mạng khi địa chấn mạnh 9,1 độ Richter ập đến Indonesia, kéo theo sóng thần tàn phá các khu vực quanh Ấn Độ Dương
