Sáng 28/6, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường cao tốc Bắc - Nam phía Tây đoạn Gia Nghĩa (Đắk Nông) - Chơn Thành (Bình Phước) (gọi tắt là dự án), với 464/469 đại biểu tán thành.
Trung ương và địa phương cùng đầu tư xây dựng dự án
Dự án có chiều dài khoảng 128,8 km, chia thành năm dự án thành phần. Trong đó, dự án thành phần 1 được đầu tư theo phương thức đối tác công tư, loại hợp đồng Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT), được áp dụng cơ chế bảo đảm đầu tư, cơ chế chia sẻ phần giảm doanh thu theo quy định về đầu tư theo phương thức đối tác công tư.
Tổng mức đầu tư của dự án là 25.540 tỷ đồng. Cụ thể, vốn ngân sách trung ương là 10.536,5 tỉ đồng, trong đó nguồn tăng thu, tiết kiệm chi thường xuyên của ngân sách trung ương năm 2022 là 8.770 tỉ đồng, nguồn vốn ngân sách trung ương trong Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 là 1.766,5 tỷ đồng.
Vốn ngân sách địa phương là 2.233,5 tỷ đồng, trong đó Bình Phước là 1.233,5 tỷ đồng, Đắk Nông là 1.000 tỷ đồng. Vốn do nhà đầu tư thu xếp là 12.770 tỷ đồng. Thời gian thực hiện dự án từ năm 2024, cơ bản hoàn thành năm 2026, đưa vào khai thác, vận hành năm 2027.
Mục tiêu của dự án là nhằm xây dựng tuyến cao tốc trọng điểm kết nối vùng Tây Nguyên với vùng Đông Nam Bộ, kết nối các tỉnh Bình Phước, Đắk Nông và các địa phương khác trong vùng với TP Hồ Chí Minh, tạo không gian, động lực phát triển mới cho vùng Tây Nguyên và vùng Đông Nam Bộ.
Đồng thời, khai thác tiềm năng sử dụng đất, phát triển du lịch, công nghiệp chế biến, công nghiệp khai thác khoáng sản, từng bước cơ cấu lại kinh tế vùng Tây Nguyên. Qua đó, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh vùng Tây Nguyên, vùng Đông Nam Bộ…
Điều chỉnh quy mô lên 4 làn xe
Trước đó, trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến các đại biểu của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Vũ Hồng Thanh cho biết có một số ý kiến cho rằng việc đầu tư quy mô hai làn xe đối với đoạn 2 km đường giao kết nối cao tốc Gia Nghĩa – Chơn Thành đến đường Hồ Chí Minh đoạn Chơn Thành - Đức Hòa sẽ tạo nút thắt cổ chai trong giao thông. Điều này sẽ gây ùn ứ, mất an toàn giao thông nên đề nghị xem xét đầu tư đoạn kết nối theo quy mô bốn làn xe.
Tiếp thu ý kiến, Chính phủ đã điều chỉnh dự thảo Nghị quyết theo hướng đầu tư đồng bộ toàn dự án theo quy mô bốn làn xe hoàn chỉnh và sử dụng chi phí dự phòng của dự án bảo đảm không làm tăng sơ bộ tổng mức đầu tư dự án.
Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh cũng cho hay, có nhiều ý kiến tán thành đầu tư dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP) nhằm bảo đảm nguồn lực triển khai thực hiện trong điều kiện ngân sách Nhà nước đang khó khăn. Một số ý kiến cho rằng, khả năng thu hút các nhà đầu tư tham gia thực hiện Dự án PPP trong giai đoạn hiện nay khó khả thi.
Báo cáo về vấn đề này, Thường vụ Quốc hội cho rằng, theo phương án tài chính của dự án, ngân sách Nhà nước hỗ trợ là 12.770 tỉ đồng (chiếm 50% tổng mức đầu tư dự án) thì dự án bảo đảm khả năng thu hồi vốn và lợi nhuận cho nhà đầu tư.
“Thời gian thu phí hoàn vốn của dự án không quá dài, cơ bản tương đồng với thời gian thu phí hoàn vốn của ba dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020 đã bắt đầu đưa vào khai thác sử dụng” – Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế thông tin.
Cạnh đó, dự án sẽ được áp dụng cơ chế chia sẻ doanh thu giúp giảm thiểu rủi ro cho nhà đầu tư, tổ chức tín dụng. Ủy ban Thường vụ Quốc hội xin kiến nghị Quốc hội cho phép triển khai dự án theo phương thức PPP như Chính phủ trình, để kịp thời đáp ứng tính cấp bách của dự án.
Nhiều ý kiến đề nghị bổ sung giải pháp cụ thể hơn đối với phương án xử lý hai dự án BOT song hành (dự án BOT cầu 38 thị xã Đồng Xoài và dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 14 tỉnh Đắk Nông), tránh ảnh hưởng đến môi trường đầu tư kinh doanh và việc khai thác, vận hành về sau của dự án.
Theo báo cáo của Chính phủ, đánh giá sơ bộ, việc đầu tư cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành sẽ kéo dài thời gian thu phí của hai dự án BOT trên Quốc lộ 14 khoảng 5 - 6 năm. Do vậy, sau khi dự án đưa vào khai thác sử dụng mới đủ cơ sở đánh giá cụ thể mức độ ảnh hưởng của dự án đến hai dự án BOT song hành này, từ đó có cơ sở đề xuất các giải pháp phù hợp.
Liên quan đến phương án tài chính và nguồn vốn, nhiều ý kiến đề nghị làm rõ khả năng bố trí vốn ngân sách địa phương cho dự án, do các tỉnh Bình Phước và Đắk Nông đều chưa tự cân đối được ngân sách.
Giải trình về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh nhìn nhận dự án có vai trò quan trọng, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đối với tỉnh Bình Phước và tỉnh Đắk Nông.
Để thực hiện dự án, HĐND tỉnh Bình Phước và HĐND tỉnh Đắk Nông đã thông qua nguồn vốn ngân sách địa phương tại các nghị quyết liên quan. Đồng thời, tại dự thảo Nghị quyết đã quy định các địa phương chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong việc bảo đảm nguồn vốn cho dự án.
Gây thiệt hại gần 700 tỷ đồng thi công đường cao tốc, cựu Tổng Giám đốc VEC được hưởng án treo 
Quảng Bình nỗ lực bàn giao 100% mặt bằng dự án cao tốc Bắc-Nam trước ngày 30/6 
