Tiếp tục chương trình Phiên họp toàn thể lần thứ 7 (chiều 30/9), Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại (QPANĐN) của Quốc hội đã thẩm tra dự án Luật Định danh và xác thực điện tử. Trung tướng Nguyễn Minh Đức, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban QPANĐN của Quốc hội chủ trì phiên họp.
Trình bày tóm tắt tờ trình về Luật Định danh và xác thực điện tử, Đại tá Ngô Như Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Bộ Công an cho biết, việc xây dựng luật là bước cụ thể hóa kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng, đáp ứng yêu cầu bứt phá năng lực quản trị quốc gia, phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.
Về mặt pháp lý, luật sẽ luật hóa các quy định hiện hành ở cấp nghị định, tạo hành lang pháp lý thống nhất, ổn định và có giá trị pháp lý cao. Điều này giúp khắc phục triệt để tình trạng quy định phân tán tại nhiều văn bản chuyên ngành, bảo đảm tốt hơn quyền con người, quyền công dân và bảo vệ dữ liệu cá nhân trên môi trường số theo đúng Hiến pháp.
Thực tiễn quản lý hiện nay đặt ra yêu cầu cấp bách phải nâng tầm từ định danh cá nhân sang “định danh vạn vật”, bao gồm phương tiện, địa điểm, hàng hóa, bất động sản, hạ tầng kết nối vạn vật và tài sản số. Việc ban hành luật hình thành khung định danh và xác thực điện tử an toàn, tin cậy. Đây cũng là công cụ pháp lý quan trọng giúp phòng ngừa tội phạm mạng, xử lý triệt để SIM nặc danh, tài khoản ảo, tình trạng lừa đảo trực tuyến và ngăn chặn các hình thức giả mạo sinh trắc học tinh vi từ công nghệ trí tuệ nhân tạo.
Đại tá Ngô Như Cường, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trình bày tờ trình tại phiên họp.
Đặc biệt, trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Luật Định danh và xác thực điện tử sẽ tạo cơ sở pháp lý cho việc công nhận danh tính điện tử xuyên biên giới và định danh sản phẩm. Việc chuẩn hóa dữ liệu theo chuẩn mực chung giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động đáp ứng các quy định khắt khe của thị trường thế giới (như yêu cầu về Hộ chiếu sản phẩm kỹ thuật số của Liên minh Châu Âu), từ đó bảo vệ nguồn gốc hàng hóa nội địa, tháo gỡ điểm nghẽn thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong chuỗi cung ứng toàn cầu… Do vậy, việc xây dựng dự án luật là cần thiết.
Ủy viên Thường trực Ủy ban QPANĐN Phạm Ngọc Hải trình bày báo cáo thẩm tra tại phiên họp.
Tại phiên họp, trình bày dự thảo báo cáo thẩm tra dự án luật, Ủy viên Thường trực Ủy ban QPANĐN Phạm Ngọc Hải cho biết, ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành luật. Việc ban hành luật nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, chuyển đổi số quốc gia, phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới tư duy lập pháp; luật hóa các quy định đang tồn tại phân tán tại các văn bản dưới luật; bảo đảm tính đồng bộ với các luật chuyên ngành.
Việc ban hành luật sẽ khắc phục các vướng mắc qua thực tiễn thi hành các quy định hiện hành; đáp ứng nhu cầu thực tiễn, tạo nền tảng nhận diện số tin cậy, phòng, chống tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến và thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số.
Ủy ban QPANĐN đánh giá, nội dung dự thảo luật phù hợp với Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), cơ bản bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan và bảo đảm tính khả thi.
Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị, tiếp tục rà soát kỹ quy định về thu thập, lưu trữ, xác thực dữ liệu sinh trắc học để bảo đảm không xâm phạm quyền riêng tư; rà soát với các Hiệp định thương mại tự do về dòng chảy dữ liệu tự do và công nhận danh tính điện tử nước ngoài; đánh giá kỹ tính khả thi về hạ tầng công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực khi áp dụng định danh đối với các thực thể vật chất và đối tượng phi vật chất.
Hồ sơ dự án luật được Chính phủ chuẩn bị đầy đủ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2. Bố cục của dự thảo luật gồm 8 chương, 46 điều.
Ủy ban QPANĐN cũng cơ bản nhất trí với tên gọi, phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, có ý kiến đề nghị bổ sung một điều quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật để phân định rõ ranh giới với các luật chuyên ngành (Luật Căn cước, Luật Giao dịch điện tử, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân...); làm rõ định danh và xác thực điện tử chỉ có giá trị kỹ thuật để nhận diện, xác thực đối tượng, không thay thế các quy định về quyền sở hữu, điều kiện giao dịch hay tình trạng pháp lý theo pháp luật chuyên ngành…
Phát biểu tại phiên họp, Trung tướng Nguyễn Minh Đức cho rằng, để hoàn thiện dự thảo luật, cần tiếp tục rà soát những nội dung liên quan; xác định rõ từng nhóm, từng đối tượng trong các hoạt động dân sự, kinh tế để có lộ trình quy định trong luật.
Đáng chú ý, cần nghiên cứu theo hướng những nội dung nào có thể giao cho doanh nghiệp thực hiện thì nên tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia, trong khi cơ quan quản lý nhà nước tập trung xây dựng các tiêu chí, tiêu chuẩn và yêu cầu mà doanh nghiệp phải tuân thủ; đồng thời thực hiện công tác hậu kiểm. Theo đó, cách tiếp cận này sẽ góp phần xây dựng hệ thống thông thoáng, không phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết…
Trung tướng Nguyễn Minh Đức đề nghị, Cơ quan soạn thảo tiếp thu tối đa những nội dung mà các cơ quan, ban, ngành và các chuyên gia đã góp ý; phối hợp chặt chẽ với Cơ quan thẩm tra để nhanh chóng hoàn chỉnh hồ sơ dự thảo luật, trình Thường vụ Quốc hội cho ý kiến.
