Đề nghị chưa tăng đồng loạt mức phạt tiền trong xử lý vi phạm hành chính
Sáng 29/9, tiếp tục chương trình Hội nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách lần thứ Nhất, nhiệm kỳ khoá XVI thảo luận, góp ý kiến về một số nội dung trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI, các đại biểu đã góp ý cho dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).
ĐBQH Mai Thị Phương Hoa (Ninh Bình) đánh giá cao sự chuẩn bị hồ sơ dự án luật, nhiều nội dung thiết thực đáp ứng yêu cầu tình hình hiện nay và thể chế hóa nhiều chính sách của Đảng.
Tham gia ý kiến về mức phạt tiền, đại biểu thông tin Dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) quy định mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính là 1,5 tỷ đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức, như vậy mức tối đa tăng lên 1,5 lần so với luật hiện hành.
Trong khi dự thảo Bộ luật Hình sự quy định mức phạt tiền tối đa lên tới 2 tỷ đồng đối với cá nhân (tức là tăng 1,2 lần) và 40 tỷ đồng đối với pháp nhân (giữ nguyên như luật hiện hành). Theo đại biểu, mức tối đa của dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính lại tăng cao hơn mức so với dự thảo Bộ luật Hình sự sửa đổi.
Theo đại biểu, việc tăng mức tiền xử phạt là khá cao so với khả năng tài chính và khả năng chi trả của nhiều cá nhân, doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay. Trong khi đó, dự thảo luật còn quy định các biện pháp cưỡng chế như: ngừng cung cấp điện nước, Internet, tạm hoãn xuất cảnh đối với cá nhân, tổ chức cố tình không chấp hành quyết định xử phạt; các biện pháp khắc phục hậu quả như khôi phục lại tình trạng ban đầu, phá dỡ công trình và các hình thức phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động…
Do đó, đại biểu cho rằng, cần cân nhắc và đánh giá kỹ lưỡng theo diện rộng về mức xử phạt vi phạm hành chính và phạt tiền tối đa, để vừa bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, vừa không ảnh hưởng quá nhiều đến đời sống, sản xuất kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.
Về vấn đề này, ĐBQH Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cũng đề nghị, chưa tăng mức tiền xử phạt đồng loạt nếu chưa có đánh giá tác động theo lĩnh vực và ngành chịu tác động. Theo đại biểu, mức phạt cần gắn với tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả, lợi ích hợp pháp thu được và khả năng khắc phục; nên ưu tiên áp dụng hình thức biện pháp khắc phục tình trạng ban đầu, tháo dỡ công trình sai phạm, khắc phục ô nhiễm, nộp lại khoản lợi bất hợp pháp. Đồng thời xác định rõ khi nào cần tước giấy phép hoặc đình chỉ hoạt động.
Đối với điểm a khoản 1 Điều 25, đại biểu đề nghị giữ mức phạt tối đa theo lĩnh vực đã được xác định. Trường hợp phát sinh lĩnh vực mới, có thể giao Chính phủ đề xuất mức phạt sau khi được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý, kèm tiêu chí xác định lĩnh vực mới và trách nhiệm báo cáo.
Thận trọng với thẩm quyền xử lý và giới hạn áp dụng biện pháp cưỡng chế mới
ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nêu ý kiến về thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc và đưa vào cơ sở chữa bệnh bắt buộc theo Điều 89 và Điều 126 của dự thảo luật khi một phần thẩm quyền chuyển từ tòa án nhân dân chuyển sang chủ tịch ủy ban nhân dân cấp xã.
Theo đại biểu phân tích, đưa một người vào cơ sở giáo dục bắt buộc hoặc cơ sở chữa bệnh bắt buộc không đơn thuần là biện pháp hành chính, mà mang tính hạn chế quyền con người, quyền công dân, quyết định buộc người đó rời khỏi nơi cư trú và vi phạm đến tự do cá nhân trong thời gian dài. Vì vậy, cần cân nhắc tiêu chuẩn thẩm quyền của tòa án hay cơ quan hành chính, cơ chế nào sẽ bảo đảm hồ sơ được xem xét khách quan và người bị đề nghị có điều kiện thực chất để bảo vệ quyền lợi của họ.
Đại biểu đặc biệt đề nghị cân nhắc giữ thẩm quyền của tòa án đối với biện pháp đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc. “Nếu cơ quan soạn thảo tiếp tục đề xuất chuyển thẩm quyền thì tôi đề xuất cần trình Quốc hội đánh giá tác động riêng đối với quyền của người bị áp dụng, năng lực giải quyết hồ sơ ở cấp xã và cơ chế kiểm soát quyết định sau khi ban hành”, đại biểu nhấn mạnh.
Về vấn giới hạn áp dụng các biện pháp cưỡng chế mới tại Điều 86, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga tán thành việc nghiên cứu xem xét các biện pháp mới để mang lại hiệu quả cao hơn. Tuy nhiên theo đại biểu, việc bổ sung các biện pháp cưỡng chế mới có phạm vi tác động rất rộng như: ngừng cung cấp điện, nước, ngừng dịch vụ Internet, viễn thông, niêm phong địa điểm, tạm hoãn xuất cảnh…
Đại biểu cho rằng, đây là các biện pháp cần thiết, nhưng phải được thiết kế thận trọng, bởi nếu không hậu quả có thể vượt ra ngoài phạm vi ảnh hưởng tới cá nhân, tổ chức chấp hành quyết định.
“Chẳng hạn việc ngừng cung cấp điện, nước tại một địa điểm thì có thể ảnh hưởng đến người thuê tại tòa nhà hoặc là những người cùng sử dụng hạ tầng mà không liên quan đến vi phạm. Việc ngừng dịch vụ viễn thông, Internet có thể làm gián đoạn giao dịch, học tập và hoạt động kinh doanh của nhiều chủ thể khác ở địa điểm đó mà không vi phạm”, đại biểu phân tích.
Đại biểu đề nghị, dự thảo luật cần quy định chặt chẽ các giới hạn áp dụng và giao nhiệm vụ rõ ràng cho cơ quan nào có thẩm quyền từng biện pháp cưỡng chế; điều kiện chứng minh biện pháp hiện hành nhẹ hơn không đạt hiệu quả; phạm vi, thời hạn áp dụng; người có thẩm quyền quyết định; trách nhiệm thông báo và quyền yêu cầu bồi thường nếu thi hành sai. Đặc biệt, cần có quy định chặt chẽ để bảo vệ người thứ ba không vi phạm và tránh các hệ lụy từ quyết định như ngừng cấp điện, nước đối với người dân và doanh nghiệp.
