Sáng 30/9, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội đã khai mạc phiên họp toàn thể lần thứ 7 thẩm tra các dự án luật theo quy định. Thượng tướng Lê Tấn Tới, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội chủ trì, phát biểu khai mạc.
Dự phiên họp có các đồng chí Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại: Trung tướng Nguyễn Minh Đức; Thiếu tướng Nguyễn Quốc Hùng; các đồng chí Ủy viên, thành viên Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại; Trung tướng Nguyễn Bá Lực, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; đại diện Bộ Công an; các ủy ban của Quốc hội; các bộ, ngành chức năng.
Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, Đại tá Lê Thị Hồng Thương, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và Cải cách tư pháp, Bộ Công an cho biết, việc xây dựng dự án luật để thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng về an ninh quốc gia nói chung và bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia nói riêng được ban hành trong thời gian qua, đặc biệt là cập nhật các chỉ đạo mới tại Nghị quyết số 22-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Chiến lược An ninh quốc gia.
Đồng thời, bảo đảm phù hợp với các chủ trương lớn của Đảng về công tác xây dựng và thi hành pháp luật, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; góp phần hoàn thiện pháp luật về bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia phù hợp với Hiến pháp, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; khắc phục, xử lý các hạn chế, vướng mắc, bất cập của Pháp lệnh Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia năm 2007, bắt kịp sự phát triển nhanh chóng của khoa học - công nghệ, đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, an ninh chế độ trong kỷ nguyên mới.
Dự thảo luật trình Quốc hội gồm 41 điều, được chia thành 7 chương; quy định về nguyên tắc bảo vệ, tiêu chí xác định, thẩm quyền xác định, biện pháp bảo vệ, lực lượng bảo vệ, quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, công dân trong bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia; quản lý công trình an ninh, khu an ninh; chính sách trong hoạt động bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Đồng thời, quy định loại trừ việc bảo vệ công trình quốc phòng, khu quân sự theo quy định của Luật Quản lý, bảo vệ công trình quốc phòng và khu quân sự.
Dự thảo luật quy định công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia gồm 3 nhóm, gồm:
Nhóm 1: Công trình trọng điểm về an ninh quốc gia là các công trình thuộc khu vực trọng yếu theo quy định của pháp luật về cảnh vệ.
Nhóm 2: Công trình an ninh, khu an ninh là công trình, khu vực do lực lượng Công an nhân dân quản lý, sử dụng phục vụ bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội. Theo chức năng, nhiệm vụ, mục đích sử dụng, công trình an ninh và khu an ninh phân thành 3 loại.
Nhóm 3: Công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia là công trình thuộc chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước của các cơ quan, tổ chức, địa phương, trừ các công trình do Bộ Công an, Bộ Quốc phòng quản lý. Theo tính chất quan trọng và yêu cầu bảo vệ, công trình quan trọng khác liên quan đến an ninh quốc gia được phân thành 3 loại. Đồng thời, phân cấp thẩm quyền quyết định đưa vào Danh mục công trình liên quan đến an ninh quốc gia cho Thủ tướng Chính phủ (đối với công trình loại I), Bộ trưởng Bộ Công an (đối với công trình loại II), Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đối với công trình loại III).
Trình bày báo cáo thẩm tra, Đại tá Nguyễn Trung Kiên, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội cho biết, Ủy ban nhất trí với sự cần thiết ban hành luật với các lý do nêu trong tờ trình của cơ quan soạn thảo.
Về các nội dung cụ thể của dự thảo luật, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ ranh giới với các luật chuyên ngành liên quan; đề nghị nghiên cứu thống nhất tiêu chí, phương pháp phân loại công trình; bổ sung tiêu chí định lượng đối với công trình loại 1, nhất là công trình về an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng, hạ tầng số quốc gia…
Cơ quan thẩm tra cũng nêu một số nội dung về biện pháp bảo vệ công trình trọng điểm về an ninh quốc gia; chuyển mục đích sử dụng công trình an ninh, khu an ninh; chế độ bảo vệ đối với khu vực cấm, khu vực bảo vệ công trình an ninh, khu an ninh; về thẩm quyền, trình tự, thủ tục đưa công trình vào, đưa công trình ra khỏi danh mục…
Phát biểu tại phiên họp, Ủy viên chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Lê Nhật Thành cho biết, Thường trực Hội đồng Dân tộc tán thành với sự cần thiết ban hành luật như những nội dung đã nêu trong tờ trình của Chính phủ, cũng như phần trình bày của đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo. Hồ sơ dự án luật chuẩn bị rất công phu, tốt, đủ điều kiện trình Quốc hội.
Đối với một số vấn đề cụ thể, đồng chí Lê Nhật Thành cho rằng, dự thảo luật có phạm vi tác động trực tiếp đến không gian cư trú, sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt của người dân. “Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo xem xét, nghiên cứu, có thể bổ sung chính sách phù hợp trong dự thảo luật, bảo đảm phát huy vai trò cộng đồng trong bảo vệ công trình, đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh quốc gia, tôn trọng các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, truyền thống và pháp luật”, đại diện Hội đồng Dân tộc nêu và đề nghị cơ quan chủ trì tiếp tục rà soát các quy định liên quan đến khu vực cấm, khu vực bảo vệ, hành lang bảo vệ và phạm vi bảo vệ vì đây là những quy định có khả năng tác động trực tiếp đến quyền cư trú, đi lại, sản xuất, kinh doanh, xây dựng và một số quyền khác của người dân, nhất là đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo.
Đại diện Hội đồng Dân tộc đề nghị dự thảo luật cần xác định phạm vi bảo vệ trên cơ sở yêu cầu thực tế, phân định rõ khu vực cấm, khu vực bảo vệ và hành lang bảo vệ; có cơ chế xử lý phù hợp đối với các hoạt động hợp pháp của người dân đã tồn tại trước khi công trình đưa vào khu vực bảo vệ; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, gia đình, cá nhân bị tác động; và quy định rõ trách nhiệm thông tin, tuyên truyền, hướng dẫn và giải quyết các kiến nghị của người dân.
Đại tá Đỗ Khắc Hưởng, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội cho biết, ủy ban nhất trí cao với sự cần thiết ban hành dự án luật này để thay thế Pháp lệnh Bảo vệ công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia năm 2007; nhất trí dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ Hai tới; Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đánh giá rất cao về hồ sơ dự án luật; đánh giá hồ sơ dự án luật đã được xây dựng với tinh thần trách nhiệm rất cao, chất lượng rất tốt.
Về cụ thể, Đại tá Đỗ Khắc Hưởng đề nghị một số ý kiến về mặt kỹ thuật; đồng thời đề nghị quy định rõ tiêu chí xác định những công trình gì quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia, đặc biệt là công trình loại I; đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu thêm tiêu chí đối với các công trình thuộc quản lý của nhiều ngành, địa phương.
Phát biểu kết luận nội dung họp, Trung tướng Nguyễn Minh Đức đánh giá: Qua thảo luận, các đại biểu cơ bản đồng tình, tán thành với tờ trình của cơ quan soạn thảo; đề nghị cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp thu đầy đủ các ý kiến đóng góp, đồng thời rà soát kỹ lưỡng để bảo đảm chất lượng dự án luật.
“Đề nghị cơ quan soạn thảo, thẩm tra cần tính toán, bảo đảm các nghị quyết cốt lõi của Đảng gồm các nghị quyết về phát triển kinh tế; Nghị quyết về Chiến lược An ninh Quốc gia; Nghị quyết về Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển... được thể hiện tối đa trong dự án luật, qua đó thể hiện đầy đủ các chủ trương, chiến lược của Đảng vào các quy định của luật.
Trung tướng Nguyễn Minh Đức cũng đề nghị tiếp tục rà soát các luật có liên quan, tránh tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn; đồng thời giải thích rõ các từ ngữ, quy định trong luật, bảo đảm các quy định sát với thực tiễn. “Cơ quan soạn thảo và cơ quan thẩm tra cùng phối hợp, trao đổi, thống nhất để chuẩn bị dự án luật có chất lượng tốt nhất, đảm bảo khi trình Quốc hội, dự án luật có chất lượng cao nhất, có sức thuyết phục đối với các đại biểu Quốc hội khi xem xét, bấm nút thông qua”, Trung tướng Nguyễn Minh Đức nhấn mạnh.
